ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η χθεσινή δικαστική απόφαση για το «Pfizergate» σημαίνει ότι, θεωρητικά τουλάχιστον, θα πρέπει να μπορούμε να έχουμε πρόσβαση στα μηνύματα αξιωματούχων και πολιτικών
Ξεχάστε τα γεμάτα καπνό δωμάτια των ένδοξων ημερών της ΕΕ. Ξεχάστε τις ψιθυριστές συζητήσεις στα γεμάτα μπαρ των Βρυξελλών. Ξεχάστε ακόμη και τις φινλανδικές σάουνες, αγαπημένα μέρη για τους Σκανδιναβούς διπλωμάτες. Στις ημέρες μας μεγάλο μέρος της πολιτικής διαδραματίζεται μέσω του WhatsApp.
Και η συγκλονιστική χθεσινή απόφαση του δικαστηρίου για το «Pfizergate» σημαίνει ότι, θεωρητικά τουλάχιστον, θα πρέπει να μπορούμε να έχουμε μεγαλύτερη πρόσβαση στα μηνύματα αξιωματούχων και πολιτικών.
Άλλωστε, ποιος θα μπει στον κόπο να επιστρέψει στη δεκαετία του 1980;
«Πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει;» είπε Ευρωπαίος αξιωματούχος που μίλησε στο Politico, μέσω WhatsApp, προφανώς. «Μέσω των γραμματέων; Θεέ μου, όχι».
Το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι η Επιτροπή έκανε λάθος που αρνήθηκε στους δημοσιογράφους την πρόσβαση στα μηνύματα της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer στο αποκορύφωμα της πανδημίας Covid-19. Τα μηνύματα ανταλλάχθηκαν λίγο πριν οι δυο τους συμφωνήσουν στο συμβόλαιο για την αγορά εμβολίων πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ – το μεγαλύτερο στην ιστορία της ΕΕ.
Οι δικηγόροι της Επιτροπής είχαν δηλώσει ότι τα μηνύματα δεν ήταν αρκετά σημαντικά για να κοινοποιηθούν στο κοινό επειδή ήταν πολύ βαρετά για να θεωρηθούν έγγραφα, κυρίως επειδή αφορούσαν σε μεγάλο βαθμό τον καθορισμό ωρών και τόπων συναντήσεων. Οι πολίτες δεν γνωρίζουν αν αυτό ισχύει.
Ενώ η απόφαση υποδηλώνει ότι τα γραπτά μηνύματα θα πρέπει πλέον να θεωρούνται όπως κάθε άλλη γραπτή επικοινωνία, οι συνήθειες δύσκολα θα πεθάνουν.
«Η απόφαση δεν μπορεί να αλλάξει το γεγονός ότι οι εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων είναι ο ταχύτερος και απλούστερος τρόπος επικοινωνίας», δήλωσε ένας δεύτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, πάλι μέσω WhatsApp.
Αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και τα πιο κοινότοπα μηνύματα που ανταλλάσσονται μεταξύ αξιωματούχων της ΕΕ και εκπροσώπων βιομηχανιών, ΜΚΟ ή μεταξύ τους να μπορούν να διατεθούν μέσω αιτημάτων για πρόσβαση σε έγγραφα.
Ενώ οι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι αυτό δεν θα φέρει μεγάλη αλλαγή, οι δικηγόροι πιστεύουν ότι ίσως αυτό πρέπει να γίνει.
«Αυτή η απόφαση θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους Ευρωπαίους αιρετούς αντιπροσώπους και τους δημόσιους υπαλλήλους να προτιμούν τις προφορικές συνεννοήσεις από τα γραπτά μηνύματα» δήλωσε ο Vincent Couronne, ερευνητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Paris-Saclay. «Στο σημερινό οικοσύστημα επιχειρηματικών επικοινωνιών, η γραμμή μεταξύ SMS, email, WhatsApp, Slack και των παρόμοιων έχει γίνει πολύ λεπτή».
«Άχρηστα γαμ…… γουρούνια»
Επομένως, ενώ η απόφαση μπορεί να βγάλει ορισμένους Ευρωπαίους διπλωμάτες από τον καταστροφικό τους ύπνο, το μόνο που κάνει στην πραγματικότητα είναι να ευθυγραμμίσει την ΕΕ με τους κανόνες διαφάνειας που ισχύουν σε πολλές χώρες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, σε έρευνα για τον Covid το 2023 προέκυψε πως ο πρώην σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον, Ντόμινικ Κάμινγκς, ήταν ενθουσιώδης χρήστης του WhatsApp και είχε χαρακτηρίσει τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου ως «άχρηστα γαμημένα γουρούνια» σε μηνύματα κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Οι πονηροί αξιωματούχοι της Επιτροπής, συνεχίζει το Politico, θα μπορούσαν πάντα να ακολουθήσουν το παράδειγμα της πρώην πρωθυπουργού της Σκωτίας, Νίκολα Στέρτζον, η οποία δήλωσε ότι τα μηνύματά της στο WhatsApp δεν ήταν διαθέσιμα για έλεγχο επειδή τα είχε διαγράψει.
Πράγματι, αξιωματούχος της προηγούμενης κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε ότι περίπου το ήμισυ του τότε Υπουργικού Συμβουλίου χρησιμοποιούσε τη λειτουργία εξαφάνισης των μηνυμάτων, η οποία διαγράφει τις συνομιλίες μετά από ένα καθορισμένο χρονικό διάστημα, εκτός εάν κάποιος από τους συμμετέχοντες επιλέξει να τις κρατήσει.
Στην ακροαματική διαδικασία του δικαστηρίου για το Pfizergate στο Λουξεμβούργο τον Νοέμβριο, ειπώθηκε ότι αυτή ήταν η συνήθης πρακτική στις Βρυξέλλες.
Αξιωματούχος της Επιτροπής, μιλώντας νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, δήλωσε ότι «συνιστάται η χρήση της λειτουργίας εξαφάνισης [ σ.σ. των μηνυμάτων] μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα». Υπάρχει μια «γενική σύσταση» που δίνεται στο προσωπικό να μην χρησιμοποιεί μηνύματα ή εφαρμογές όπως το Signal για «σημαντικές επικοινωνίες».
Τα κείμενα που περιλαμβάνουν ουσιαστικό περιεχόμενο θα πρέπει να ταξινομούνται ως έγγραφα και να αρχειοθετούνται κατάλληλα, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Αλλά αυτό εγείρει το ερώτημα ποιος λαμβάνει αυτή την απόφαση.
Όπως συμβαίνει συχνά εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, οι αξιωματούχοι που επιλέγουν να αρχειοθετήσουν έγγραφα, να τηρούν αρχεία των συνεδριάσεών τους και να τα διαθέτουν για δημόσια πρόσβαση είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν έλεγχο.
«Η πρόσβαση σε μηνύματα μέσω αιτημάτων για έγγραφα δεν θα αλλάξει εάν τα ίδια τα άτομα δεν δηλώνουν τις επικοινωνίες και δεν τις καταχωρούν ως επίσημα έγγραφα» δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους με τους οποίους μίλησε το Politico.
Όποιος έχει υποβάλει αίτημα για να έχει πρόσβαση σε έγγραφα θα γνωρίζει επίσης ότι το μέσο δεν είναι το μόνο εμπόδιο για την απόρριψη αυτών των αιτημάτων. Η Επιτροπή συχνά απορρίπτει τα περισσότερα από 7.000 ετήσια αιτήματα που λαμβάνει με το σκεπτικό ότι η απάντηση θα ήταν υπερβολικά δυσκίνητη, πολύ χρονοβόρα για να δικαιολογηθεί ή πολύ πολιτικά ευαίσθητη.
Ίσως λοιπόν να μην αλλάξει τίποτα. Ή ίσως οι αξιωματούχοι και οι διπλωμάτες απλώς να επιστρέψουν στις συνομιλίες πρόσωπο με πρόσωπο – και να διακινδυνεύσουν να τους ακούσουν οι εκατοντάδες κατάσκοποι των Βρυξελλών.
Πηγή: skai.gr
