Πέρα από τον δεδηλωμένο στόχο του Ισραήλ να εξουδετερώσει αυτό που χαρακτηρίζει ως «υπαρξιακή απειλή» από τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν μέσω των επιθέσεων της Παρασκευής, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται να έχει έναν ευρύτερο στόχο: την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ φαίνεται να ελπίζει ότι τα πρωτοφανή πλήγματα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα πυροδοτήσουν μια αλυσιδωτή αντίδραση, οδηγώντας σε κοινωνική αναταραχή ικανή να ανατρέψει το καθεστώς της Τεχεράνης, αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC.
Αυτό καταδεικνύει άλλωστε το μήνυμα που απέστειλε το βράδυ της Παρασκευής προς τον λαό του Ιράν: «Ήρθε η ώρα ο ιρανικός λαός να ενωθεί γύρω από τη σημαία και την ιστορική του παρακαταθήκη, υπερασπιζόμενος την ελευθερία του από το κακό και καταπιεστικό καθεστώς».
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Πολλοί Ιρανοί είναι δυσαρεστημένοι με την οικονομική κατάσταση, την περιορισμένη ελευθερία λόγου, την καταπίεση των δικαιωμάτων των γυναικών και των μειονοτήτων.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επίθεση του Ισραήλ συνιστά πραγματική απειλή για την ηγεσία του Ιράν.
Δείτε εδώ όλες τις εξελίξεις για τη σύγκρουση Ισραήλ – Ιράν
Οι επιδρομές φέρεται να σκότωσαν τον αρχηγό των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου και πολλούς ανώτερους αξιωματικούς – και οι επιθέσεις δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί. Το Ιράν αντέδρασε προχωρώντας σε ένα μπαράζ πυραυλικών επιθέσεων κατά της ισραηλινής επικράτειας δηλώνοντας ότι έπληξε «δεκάδες στόχους, στρατιωτικά κέντρα και βάσεις».
Η κατάσταση κλιμακώθηκε ραγδαία. Μετά τα ιρανικά αντίποινα, ο Νετανιάχου προειδοποίησε: «Έπεται συνέχεια», υποδηλώνοντας ότι ίσως στοχοποιηθούν και άλλα ηγετικά στελέχη του Ιράν.
Το Ισραήλ ενδέχεται να υπολογίζει ότι οι επιθέσεις και οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να αποσταθεροποιήσουν το καθεστώς και να ανοίξουν τον δρόμο για λαϊκή εξέγερση.
Τουλάχιστον, φαίνεται να ελπίζει ο Νετανιάχου.
Αλλά πρόκειται για ρίσκο – και μάλιστα μεγάλο.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει τέτοια αλυσιδωτή αντίδραση· και ακόμα κι αν ξεκινήσει, είναι αβέβαιο πού θα οδηγήσει.
Αυτοί που κατέχουν τη μεγαλύτερη ισχύ στο Ιράν είναι όσοι ελέγχουν τις ένοπλες δυνάμεις και την οικονομία – και αυτοί είναι κυρίως άνθρωπου που ανήκουν στους σκληροπυρηνικούς κύκλους των Φρουρών της Επανάστασης και άλλους μη εκλεγμένους φορείς.
Δεν χρειάζεται να οργανώσουν πραξικόπημα καθώς βρίσκονται ήδη στην εξουσία – και θα μπορούσαν να οδηγήσουν το Ιράν προς μια ακόμη πιο συγκρουσιακή πορεία.
Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι η κατάρρευση του καθεστώτος, που θα είχε ως απόρροια το χάος και την αστάθεια.
Με πληθυσμό σχεδόν 90 εκατομμυρίων, μια τέτοια εξέλιξη στο Ιράν θα είχε τεράστιες επιπτώσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή.
Ο στόχος του Ισραήλ φαίνεται να είναι μια εξέγερση που θα οδηγήσει στην άνοδο μιας πιο φιλικής προς αυτό ηγεσίας. Όμως το μεγάλο ερώτημα είναι: ποιος θα μπορούσε να αποτελέσει αυτήν την εναλλακτική;
Οι ιρανικές αντιπολιτευόμενες δυνάμεις παραμένουν βαθιά κατακερματισμένες και καμία δεν φαντάζει ως πραγματική εναλλακτική επιλογή.
Μετά τις εξεγέρσεις του 2022, στο πλαίσιο του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», ορισμένες ομάδες επιχείρησαν να συγκροτήσουν μια ευρεία αντικαθεστωτική συμμαχία.
Ωστόσο, αυτή διαλύθηκε γρήγορα λόγω διαφωνιών σχετικά με την ηγεσία και τη μορφή που θα πρέπει να έχει ένα ενδεχόμενο νέο καθεστώς.
Ορισμένοι στο Ισραήλ ενδέχεται να βλέπουν ως εναλλακτική επιλογή κάποιες από αυτές τις προσωπικότητες ή ομάδες.
Για παράδειγμα, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του Σάχη που ανετράπη το 1979, ζει εξόριστος και προσπαθεί εδώ και χρόνια να πείσει ξένους παράγοντες να υποστηρίξουν τον αγώνα του. Έχει πραγματοποιήσει κάποιες επισκέψεις στο Ισραήλ τα τελευταία χρόνια και παρότι έχει αποκτήσει μια κάποια δημοφιλία, δεν είναι σαφές αν μπορεί να ηγηθεί ουσιαστικά μιας προσπάθειας για αλλαγή του καθεστώτος.
Υπάρχει επίσης η Mujahideen-e Khalq (MEK), μια εξόριστη ομάδα που υποστηρίζει την ανατροπή του καθεστώτος, αλλά απορρίπτει την επαναφορά της μοναρχίας.
Ιδρυθείσα ως αριστερή μουσουλμανική ομάδα, πολέμησε κατά του Σάχη. Μετά την επανάσταση, συμμάχησε με τον Σαντάμ Χουσεΐν στον πόλεμο κατά του Ιράν, γεγονός που την κατέστησε αντιδημοφιλή στο εσωτερικό.
Παραμένει ενεργή και διατηρεί επαφές με κύκλους στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων υποστηρικτών του Τραμπ, όπως ο Μάικ Πομπέο, ο Τζον Μπόλτον και ο Ρούντι Τζουλιάνι, ωστόσο η επιρροή της έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την πρώτη θητεία Τραμπ.
Υπάρχουν και άλλες πολιτικές δυνάμεις, από υπέρμαχους της κοσμικής δημοκρατίας έως υποστηρικτές τηςσυνταγματικής μοναρχίας.
Ίσως είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί η πλήρης επίδραση των επιθέσεων της Παρασκευής. Κατά την ανταλλαγή πυρών το 2023, δεν υπήρξαν ενδείξεις ότι ο ιρανικός λαός εξέλαβε τότε τα γεγονότα ως μια ευκαιρία για ανατροπή του καθεστώτος.
Αυτήν τη φορά, ωστόσο, η καταστροφή είναι πρωτοφανής.
Έχει επιλογές το Ιράν;
Το ερώτημα παραμένει: ποια είναι πλέον η στρατηγική του Ιράν;
Παρά τα αντίποινα, η Τεχεράνη δεν φαίνεται να διαθέτει αξιόπιστες επιλογές.
Μια διέξοδος θα ήταν η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, όπως έχει απαιτήσει ο Ντόναλντ Τραμπ – επιλογή που ορισμένοι θεωρούν «ασφαλή έξοδο». Όμως, για την ηγεσία του Ιράν, αυτό ισοδυναμεί με παραδοχή ήττας.
Η πιο πιθανή επιλογή φαίνεται να είναι η συνέχιση των επιθέσεων κατά του Ισραήλ – κάτι που το ιρανικό καθεστώς έχει υποσχεθεί στους υποστηρικτές του.
Όμως, αυτό μπορεί να προκαλέσει νέες και σφοδρότερες απαντήσεις από το Ισραήλ.
Η Τεχεράνη έχει επίσης στο παρελθόν απειλήσει να πλήξει αμερικανικές βάσεις και πρεσβείες στην περιοχή. Αλλά τέτοιες ενέργειες είναι εξαιρετικά ριψοκίνδυνες και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ – κάτι που η Τεχεράνη επιδιώκει να αποφύγει.
Καμία από αυτές τις επιλογές δεν είναι εύκολη ούτε ασφαλής, και οι επιπτώσεις τους είναι αδύνατο να προβλεφθούν πλήρως.
Η σκόνη των επιθέσεων δεν έχει ακόμα κατακάτσει. Και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι ακριβώς έχει αλλάξει ή αν κάτι έχει αλλάξει μέχρι να κατακάτσει.
Πηγή: skai.gr
