ΆλλαΣχετικά άρθρα
Πώς η Γερμανία, υπό νέα ηγεσία, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την πιο ασταθή κατάσταση της ευρωπαϊκής ασφάλειας στην πρόσφατη ιστορία;
Στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Φρίντριχ Μερτς, ο επικρατέστερος νικητής των εκλογών στη Γερμανία, έκανε ό,τι μπορούσε για να φανεί αμέτοχος στην απροσδόκητη υποστήριξη του ακροδεξιού κόμματός του AfD από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς.
Εκτός μεγάλου απροόπτου, οι εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου στη Γερμανία θα φέρουν το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) του Φρίντριχ Μερτς στην πρώτη θέση και την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στη δεύτερη.
Το CDU και άλλα κόμματα -ιδιαίτερα οι σημερινοί κυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και οι Πράσινοι- έχουν δεσμευτεί να δημιουργήσουν ένα «τείχος προστασίας», αποκλείοντας τη συνεργασία το εθνικιστικό AfD.
Εάν κερδίσει ο Μερτς, θα είναι αναμφισβήτητα ο πιο ισχυρός άνδρας στην Ευρώπη.
Στο Μόναχο το περασμένο Σαββατοκύριακο, αντιμετωπίστηκε ως καγκελάριος σε αναμονή, περιγράφοντας κατά τη διάρκεια συζήτησης σε πάνελ πώς η Γερμανία υπό την ηγεσία του θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την πιο ασταθή κατάσταση της ευρωπαϊκής ασφάλειας στην πρόσφατη ιστορία.
«Ακούω συχνά ότι υπάρχει έλλειψη γερμανικής ηγεσίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης», είπε ο Μερτς στο ακροατήριο του Μονάχου.
«Συμφωνώ απόλυτα με εκείνους που απαιτούν περισσότερη ηγεσία από τη Γερμανία και ειλικρινά είμαι πρόθυμος να το κάνω γιατί η Γερμανία βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο κέντρο της Ευρώπης και τόσα πολλά εξαρτώνται από τη Γερμανία. Έτσι, πρέπει να αναλάβουμε έναν νέο ρόλο».
Ωστόσο, το πόσο μεγάλη επιρροή έχει πραγματικά η Γερμανία για να το κάνει αυτό, παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα.
Υπήρξε ένα αυξανόμενο σχίσμα τις τελευταίες δύο εβδομάδες μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και των συμμάχων των ΗΠΑ στην Ευρώπη τόσο για την Ουκρανία όσο και για την ευρωπαϊκή εσωτερική πολιτική. Σημαδεύτηκε από σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το εάν η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει την Ουκρανία ανεφοδιασμένη για να συνεχίσει τη μάχη της κατά της ρωσικής εισβολής ή να παράσχει ειρηνευτικές δυνάμεις εάν ο πόλεμος τελειώσει.
Μέχρι στιγμής, τα ανατολικά και βόρεια έθνη της Ευρώπης ήταν αυτά που πίεσαν πιο γρήγορα στην οικοδόμηση άμυνας και η Βρετανία και η Γαλλία που ηγήθηκαν της συζήτησης για πιθανά ευρωπαϊκά στρατεύματα για την Ουκρανία.
Τόσο ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ όσο και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν θα επισκεφθούν την Ουάσινγκτον την ερχόμενη εβδομάδα.
Ωστόσο, παρά τις τρέχουσες οικονομικές δυσκολίες και υποθέτοντας ότι αναδεικνύεται καγκελάριος, θα μπορέσει η Γερμανία του Μερτς (που πιθανότατα θα κληθεί μακροπρόθεσμα να είναι το βιομηχανικό και πολιτικό βάρος στην καρδιά μιας Ευρώπης) να υπερασπιστεί τον εαυτό της εάν η υποστήριξη των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ υποχωρήσει;
«Αυτή είναι τώρα πραγματικά μια αλλαγή εποχής», είπε ο Μερτς το περασμένο Σάββατο. «Είναι ξεκάθαρο περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή ότι αν δεν ακούμε τώρα το σήμα αφύπνισης, μπορεί να είναι πολύ αργά για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η ετήσια έρευνα «στρατιωτικής ισορροπίας» που δημοσιεύεται κάθε χρόνο από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών με έδρα το Λονδίνο έδειξε τη Γερμανία ως την τέταρτη μεγαλύτερη αμυντική δαπάνη στον κόσμο – αποτέλεσμα της αύξησης 23% στον αμυντικό προϋπολογισμό του Βερολίνου από το 2023.
Αυτό σημαίνει ότι το ότι ξεπερνά κάθε έθνος, εκτός από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα – δεν είναι ασήμαντο επίτευγμα για μια χώρα που ιστορικά πάντα υστερούσε πολύ από τους στόχους δαπανών του ΝΑΤΟ.
Η Γερμανία τριπλασιάζει επίσης την ομάδα μάχης της στη Λιθουανία σε μια πλήρους κλίμακας, μόνιμα εγκατεστημένη ταξιαρχία αρμάτων μάχης Panzer, τη μεγαλύτερη ανάπτυξή της έξω από τα σύνορά της από το 1945 και τοποθετείται στρατηγικά στο “Suwalki Gap” μεταξύ της Πολωνίας, της συμμάχου της Ρωσίας Λευκορωσίας και του ελεγχόμενου από το Κρεμλίνο βαλτικού θύλακα του Καλίνινγκραντ.
Αυτή η ανάπτυξη θεωρείται ως ένα σημαντικό βήμα που συνδέει μια από τις πιο ευάλωτες περιοχές πρώτης γραμμής του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, παρά την πρόσφατη αύξηση των αμυντικών δαπανών, ο «συνασπισμός ουράνιου τόξου» του σημερινού Καγκελαρίου Όλαφ Σολτς, υπό την ηγεσία του SPD, αντιμετώπισε εκτεταμένα παράπονα από τους συμμάχους ότι κινήθηκε πολύ αργά, κυρίως όσον αφορά την υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Ο Σολτς αντιτάχθηκε στην παράδοση υπερσύγχρονων γερμανικών πυραύλων κρουζ μεγάλου βεληνεκούς Taurus στην Ουκρανία και παρουσιάστηκε ως φωνή για «αποκλιμάκωση».
Στο Μόναχο, ο Μερτς επανέλαβε ότι θα προμήθευε τους πυραύλους – και είπε ότι ήθελε να δει ευρωπαϊκά έθνη, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Βρετανίας, να συζητούν από κοινού την παράδοση τέτοιων όπλων ως μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ευρωπαϊκής προσπάθειας για την άμυνα της ίδιας της ηπείρου.
Ήταν, σημείωσε, ένας ρόλος που είχε αναλάβει η Γερμανία στο παρελθόν υπό τους προηγούμενους ηγέτες του CDU Κόνραντ Αντενάουερ στη δεκαετία του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και του Χέλμουτ Κολ τη δεκαετία του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Αλλά και οι δύο απολάμβαναν πολύ ισχυρότερη εγχώρια υποστήριξη από ό,τι είναι πιθανό για τη Μερτς.
Ούτε κανένας από τους δύο ασχολούνταν με κάτι που προσέγγιζε την κλίμακα της πιθανής διάλυσης των διατλαντικών σχέσεων που φαίνεται πιθανή μετά το περασμένο Σαββατοκύριακο.
Το αποτύπωμα της γερμανικής ηγεσίας
Τα ευρωπαϊκά έθνη δεν ενθουσιάστηκαν ανοιχτά από τα σχόλια του υπουργού Άμυνας του Τραμπ, Πίτερ Χέγκσεθ, την περασμένη εβδομάδα στα κεντρικά γραφεία του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, στα οποία διακήρυξε το τέλος του να ενεργούν οι ΗΠΑ ως ο κύριος εγγυητής της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Ο Χέγκσεθ κάλεσε επίσης την ήπειρο να ενισχύσει τη δική της ασφάλεια και ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα διαπραγματευθούν για τον πόλεμο της Ουκρανίας με τη Ρωσία χωρίς την παρουσία της Ευρώπης ή του Κιέβου.
Αυτά τα σχόλια, ωστόσο, είχαν τουλάχιστον παρακολουθηθεί από Αμερικανούς αξιωματούχους και κυρίως από τον ίδιο τον Τραμπ.
Αλλά οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι ειδικοί και άλλοι ήταν πραγματικά σοκαρισμένοι από την εναρκτήρια ομιλία του Βανς στην ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου στις 14 Φεβρουαρίου.
Ο Βανς καταδίκασε τα ευρωπαϊκά έθνη για, όπως είπε, επίθεση στην ελευθερία του λόγου και αποτυχία ελέγχου της μετανάστευσης. Επίσης επέκρινε τις προσπάθειες «τείχους προστασίας» άλλων γερμανικών κομμάτων να κρατήσουν το αντιμεταναστευτικό AfD από την εξουσία.
Στη συνάντηση του Μονάχου, ο Μερτς απέφυγε σε μεγάλο βαθμό να συμμετάσχει στη σφοδρή κριτική αυτών των σχολίων από άλλους Γερμανούς και Ευρωπαίους πολιτικούς.
Στις τελευταίες γερμανικές προεκλογικές τηλεοπτικές συζητήσεις αυτή την εβδομάδα, ωστόσο, ήταν πολύ λιγότερο διπλωματικός.
«Δεν θα αφήσω τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ να μου πει με ποιον πρέπει να μιλήσω εδώ στη Γερμανία», είπε ο Μερτς. «Δέχτηκα τα αποτελέσματα των αμερικανικών εκλογών που διεξήχθησαν στις 8 Νοεμβρίου πέρυσι και περιμένω από την αμερικανική κυβέρνηση να κάνει το ίδιο σε αντάλλαγμα».
Ο Μερτς είπε ότι είχε εκφράσει την αντίθεσή του στην ομιλία του Βανς στην απευθείας συνάντησή του με τον αντιπρόεδρο στο περιθώριο της διάσκεψης – όπου αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του AfD αναφέρουν ότι ο Βανς συναντήθηκε επίσης με την αρχηγό του AfD Άλις Γουέι ντελ.
Ο Βανς επέκρινε επίσης την πρόσφατη αναστολή των προεδρικών εκλογών στη Ρουμανία, με την υποστήριξη άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, λόγω υποψιών για παρεμβάσεις και προσπάθειες παραπληροφόρησης που υποστηρίζονται από τη Ρωσία. «Αν η δημοκρατία σας μπορεί να καταστραφεί με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια ψηφιακής διαφήμισης από μια ξένη χώρα, τότε δεν ήταν πολύ ισχυρή για αρχή», είπε ο Βανς.
Ο Μερτς έχει χλευαστεί στο παρελθόν για την υποτιθέμενη ομοιότητά του με τον χαρακτήρα των Simpsons “Mr Burns” και το κάπως ξύλινο στυλ ομιλίας του.
Τα σχόλιά του στο Μόναχο, ωστόσο, έδειξαν ότι ήθελε να αφήσει ένα αποτύπωμα της γερμανικής ηγεσίας σε πολλαπλές συζητήσεις – συμπεριλαμβανομένου του τι θα έπρεπε να ξοδέψει η Ευρώπη για την άμυνα.
Οι συναντήσεις του ΝΑΤΟ και του Μονάχου την περασμένη εβδομάδα κατέστησαν σαφές ότι η εναρκτήρια έκκληση του Τραμπ είναι η Ευρώπη να δαπανήσει το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα – περισσότερο από το 3,5% που ξοδεύουν σήμερα οι ΗΠΑ.
Ο Μερτς υποστήριξε τις εκκλήσεις του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ότι το νέο επίπεδο στόχου θα πρέπει να συμφωνηθεί μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στο Άμστερνταμ στα τέλη Ιουνίου, και στη συνέχεια να υπογραφεί από όλους τους συμμάχους.
Ο ισχυρός Τραμπ
Το τι σκέφτονται ο Ντόναλντ Τραμπ και οι γύρω του δεν είναι ακόμη σαφές. Αυτό που είναι σαφές, ωστόσο, είναι ότι η οπτική των διμερών συνομιλιών ΗΠΑ-Ρωσίας στο Ριάντ αυτή την εβδομάδα έχει εξοργίσει και ανησυχήσει περαιτέρω τους Ευρωπαίους, όπως και η κριτική του Τραμπ στον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντιμίρ Ζελένσκι έκτοτε.
Τη Δευτέρα οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στο Παρίσι μετά από πρόσκληση του Μακρόν, με τη Γερμανία να εκπροσωπείται ακόμη από τον Σολτς.
Όλο και περισσότερο, ωστόσο, οι ξένοι ηγέτες αγνοούν τον Γερμανό ηγέτη των Σοσιαλδημοκρατών, πιστεύοντας ότι σύντομα θα φύγει από τα καθήκοντά του. Ο Βανς δεν τον συνάντησε καθόλου, με Αμερικανούς αξιωματούχους να λένε στους δημοσιογράφους ότι δεν ήταν πλέον σχετικός.
Τη Δευτέρα, ο Στάρμερ πρότεινε ότι τα βρετανικά στρατεύματα ενδέχεται να βρίσκονται στην αιχμή του δόρατος μιας νέας ξένης ειρηνευτικής δύναμης στην Ουκρανία, ενδεχομένως με την υποστήριξη της αμερικανικής αεροπορίας. Ο Μερτς, ωστόσο, πιστεύεται ότι έχει επιφυλάξεις για αυτό το σχέδιο, όπως και αρκετοί άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες στο Μόναχο.
«Προτού βάλετε στρατεύματα στο έδαφος, πρέπει πραγματικά να σκεφτείτε τι θα συμβεί εάν αυτά τα στρατεύματα δέχονται επίθεση», δήλωσε ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον. «Αν θέλουμε να αναλάβουμε την ευθύνη από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λύση μετά από μια συμφωνία, τότε προφανώς πρέπει να είμαστε μέρος της συμφωνίας… Είναι ζωτικής σημασίας να είμαστε μέρος των συνομιλιών».
Ωστόσο, η οπτική των συνομιλιών ΗΠΑ-Ρωσίας αυτής της εβδομάδας μέχρι στιγμής υποδηλώνει ότι αυτό απλά δεν θα συμβεί.
Το πόσο ισχυρή θέση θα έχει ο Μερτς στο τραπέζι για να τη μετατοπίσει –ή ακόμα κι αν είναι καθόλου εκεί– θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αποτέλεσμα της γερμανικής ψηφοφορίας αυτό το Σαββατοκύριακο.
Στο Μόναχο, ένας υποστηρικτής του Τραμπ, ο εξέχων αμερικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, είπε στους παρευρισκόμενους ότι ήταν προς το συμφέρον τους ο Τραμπ να μεσολαβήσει για τον γρήγορο τερματισμό των συγκρούσεων στην Ουκρανία. Συνέστησε στην κυβέρνηση του Κιέβου να υπογράψει μια ταχεία συμφωνία ορυκτών με την Ουάσιγκτον για να διασφαλίσει ότι οι ΗΠΑ αισθάνονταν ότι η εμπλοκή τους άξιζε τον κόπο.
Μια επιδεινούμενη διαμάχη μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι, ωστόσο, μπορεί να υποδηλώνει μια διαφαινόμενη, πιο σοβαρή διαίρεση μεταξύ της Ευρώπης και μιας κυβέρνησης Τραμπ που δεν έχει καμία όρεξη για συμβιβασμούς.
«Αν το κάνουμε σωστά, θα αποκαταστήσουμε την αποτροπή και νομίζω ότι ο Τραμπ είναι ο καλύτερος άνθρωπος για να το κάνει αυτό», είπε ο Γκράχαμ για την εξελισσόμενη παγκόσμια κατάσταση. «Έχω βαρεθεί να ανησυχώ μήπως είμαι προκλητικός στους κακούς. Θέλω να μας φοβούνται. Και αν δεν φοβάσαι τον Ντόναλντ Τραμπ, νομίζω ότι είσαι λίγο τρελός».
Πηγή: reuters.com
