Ο Ρεζά Παχλεβί ήταν μόλις 16 ετών όταν η επανάσταση του 1979 στο Ιράν ανέτρεψε την 40χρονη διακυβέρνηση του πατέρα του. Ο μεγαλύτερος γιος του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, ήταν ο πρώτος στη σειρά διαδοχής που κληρονόμησε την πλούσια σε πετρέλαιο χιλιάδων ετών αυτοκρατορία.
Τώρα, στην ηλικία των 65 ετών, σχεδόν μισό αιώνα μετά την απώλεια του δικαιώματός του από την κληρονομία, η αναμονή μπορεί να φτάνει στο τέλος της.
«Αυτή είναι η τελευταία μάχη. Ο Παχλεβί θα επιστρέψει!» ήταν ένα από τα συνθήματα που ξεχώρισαν στις πανεθνικές διαμαρτυρίες που συγκλόνισαν το Ιράν το βράδυ της Πέμπτης, αφού ο εξόριστος πρώην πρίγκιπας διάδοχος προέτρεψε τους συμπατριώτες του να βγουν στους δρόμους.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
«Τζαβίντ Σαχ (ζήτω ο βασιλιάς)!» φώναξαν οι διαδηλωτές. «Ρεζά Σαχ, ο Θεός να ευλογεί την ψυχή σου!»
Οι διαμαρτυρίες της Πέμπτης ήταν το αποκορύφωμα ημερών διαδηλώσεων που ξεκίνησαν στην Τεχεράνη, κατά της οικονομικής κατάστασης, γρήγορα ωστόσο απέκτησαν αντικαθεστωτικό χαρακτήρα. Ο Παχλαβί, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, έχει επιδιώξει να τοποθετηθεί ως ντε φάκτο ηγέτης.
Τι θέλουν οι Ιρανοί;
«Η υποστήριξη προς την έκπτωτη μοναρχία αποτελεί ταμπού στο Ιράν, μη αποδεκτή από μια κοινωνία που οργάνωσε μια λαϊκή εξέγερση για να ανατρέψει τη δικτατορία του Σάχη. Δεν είναι σαφές τι μπορεί να προκαλεί τον ανανεωμένο ενθουσιασμό για τη βασιλική οικογένεια και τον επικεφαλής της στην εξορία», λένε οι αναλυτές. Υποστηρίζουν πραγματικά οι Ιρανοί «την αποκατάσταση της μοναρχίας ή απλώς έχουν βαρεθεί την καταπιεστική θεοκρατία τους», αναρωτιούνται.
«Ο Ρεζά Παχλεβί αναμφίβολα έχει αυξήσει την επιρροή του και έχει μετατραπεί σε πρωτοπόρο στην ιρανική πολιτική της αντιπολίτευσης», δήλωσε ο Αράς Αζίζι, ακαδημαϊκός και συγγραφέας του βιβλίου «Τι θέλουν οι Ιρανοί».
«Αλλά έχει επίσης πολλά προβλήματα. Είναι μια διχαστική προσωπικότητα και όχι μια ενωτική».
Επί δεκαετίες, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει εξουδετερώσει την εγχώρια αντιπολίτευση, φυλακίζοντας τους επικριτές της, συμπεριλαμβανομένων πρώην προέδρων. Ο Ανώτατος Ηγέτης αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η απόλυτη εξουσία στο Ιράν, περιορίζει τις εξουσίες των αιρετών αξιωματούχων και θεωρεί την εντολή του ως θεματοφύλακα του καθεστώτος, καταπολεμώντας τις προκλήσεις κατά της διακυβέρνησής του.
Αυτό έχει ενδυναμώσει την εξωτερική αντιπολίτευση, η οποία έχει αναπτυχθεί από τη μεγάλη διασπορά του Ιράν και έχει ανασύρει προσωπικότητες όπως ο Παχλεβί από τη σχετική αφάνεια. Ο Παχλεβί ήρθε για πρώτη φορά στο προσκήνιο αφότου το Ιράν το 2020 κατέρριψε κατά λάθος μια εμπορική πτήση μετά την απογείωσή της από την Τεχεράνη με προορισμό την Ουκρανία. Το περιστατικό πυροδότησε την αντιπολίτευση, ωθώντας την σε ένα συμβούλιο με τον Παχλεβί ως εξέχον μέλος.
Συμμαχία ή ρήξη;
Σύμμαχος του Ισραήλ την εποχή του Σάχη, το Ιράν μετατράπηκε μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979 σε υπ΄αριθμόν 1 εχθρό του εβραϊκού κράτους. Κατά τα τελευταία χρόνια, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου υπήρξε ο πιο γνωστός υποστηρικτής του Ρεζά Παχλεβί, σε μια συμμαχία που έχει πολώσει τους Ιρανούς, ιδιαίτερα όταν οι ισραηλινές επιδρομές έπληξαν περιοχές του Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου μεταξύ των δύο χωρών τον περασμένο Ιούνιο.
Αντίθετα, «ο Παχλεβί δεν έχει χαρακτηριστικά που να αρέσουν στον Τραμπ. Είναι μάλλον βιβλιοφάγος και του λείπει το είδος του προσωπικού χαρίσματος που θα μπορούσε να αρέσει σε κάποιον σαν τον Τραμπ, τον οποίο θα δυσκολευτεί να κερδίσει», δήλωσε ο Αράς Αζίζι.
Η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ίσως ενεργοποίησε την αντιπολίτευση, η οποία άρχισε να πιστεύει σε έναν γρήγορο αποκεφαλισμό του καθεστώτος. Πλάνα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν διαδηλωτή να αλλάζει το όνομα ενός δρόμου σε «Οδός Τραμπ».
Αλλά οι αναλυτές λένε ότι αυτές οι ελπίδες είναι άστοχες. Ο Τραμπ «ζυγίζει τις επιλογές του και δεν έχει καμία επιθυμία να προσδώσει αξιοπιστία σε κάποιον, πριν αποδείξει ότι το αξίζει», δήλωσε ο Αζίζι.
Από αδιέξοδο σε… αδιέξοδο
Ο Παχλεβί δεν έχει δεσμευτεί για ανάμειξή του στη μάχη. Έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμος να ηγηθεί του Ιράν σε μια μεταβατική περίοδο σε περίπτωση που οι διαδηλωτές καταφέρουν να εκδιώξουν το καθεστώς . Αλλά δεν δίνει πολλές λεπτομέρειες για τα σχέδιά του και οι επικριτές του λένε ότι η απειρία του μπορεί σύντομα να στραφεί εναντίον του.
«Μιλάει για μεταβατικό ηγέτη και για μεταβατική συνέλευση, αλλά ποιος θα είναι στην μεταβατική κυβέρνηση, ποιος θα είναι υποψήφιος στη συνέλευση, ποιοι είναι οι υποψήφιοί του», αναρωτήθηκε ο Βαλί Νασρ, ειδικός σε θέματα Ιράν και καθηγητής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins. «Είναι εύκολο να κοιτάς τα πλήθη και να λες ότι θα ήταν υπέροχο αν το Ιράν επέστρεφε στην περίοδο του Σάχη… αλλά στην πραγματικότητα, πώς θα το κάνει αυτό;»
«Η συσπείρωση γύρω από τον Παχλεβί είναι το πιο σίγουρο σημάδι ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν φαίνεται να έχει φτάσει σε αδιέξοδο», λένε οι αναλυτές. Η οικονομία της έχει πληγεί από χρόνια διαφθοράς και κυρώσεων και έχει αγωνιστεί να αποτινάξει το καθεστώς του παρία παρά τις προσπάθειες μιας σειράς μεταρρυθμιστικών κυβερνήσεων. Οι νέοι έχουν ταλαιπωρηθεί από τη συντηρητική διακυβέρνηση και την καταστολή των πολιτικών ελευθεριών.
Και αν το καθεστώς προσπαθήσει να καταστείλει βίαια την εξέγερση, όπως έχει κάνει στο παρελθόν, τότε κινδυνεύει να προκαλέσει την οργή του Τραμπ .
«Οι Ιρανοί δεν επιλέγουν τον Παχλεβί επειδή είναι παρών, αλλά επειδή είναι απελπισμένοι», είπε ο Νασρ.
Ο Παχλεβί εκμεταλλεύεται τη νοσταλγία για την εποχή πριν από την Ισλαμική Δημοκρατία. «Πολλοί μεγαλύτεροι σε ηλικία Ιρανοί θυμούνται την ημέρα που γεννήθηκα και τι εθνική φρενίτιδα επικρατούσε», δήλωσε στην Wall Street Journal αυτή την εβδομάδα, προσθέτοντας: «Τώρα στην ηλικία των 65 ετών, οι νέοι Ιρανοί με αποκαλούν πατέρα. Και αυτό είναι το καλύτερο πράγμα».
Your Premium trial has ended
Πηγή: skai.gr
