Ύστερα από 8 διαδοχικά χρόνια επιδείνωσης, η κατάσταση της Δημοκρατίας σε παγκόσμιο επίπεδο εμφανίζει ενδείξεις σταθεροποίησης για το 2025, σύμφωνα με τον Δείκτη Δημοκρατίας του Economist Intelligence Unit (EIU).
Ωστόσο, παρά τη συνολικά πιο θετική εικόνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεχωρίζουν ως βασική εξαίρεση, καταγράφοντας νέα πτώση.
Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ υποχώρησαν από την 28η στην 34η θέση, με τη βαθμολογία τους να μειώνεται κατά 0,2 μονάδες, παραμένοντας στην κατηγορία των «ελαττωματικών δημοκρατιών» – χωρών όπου οι εκλογές διεξάγονται ελεύθερα, αλλά παρατηρούνται σοβαρές δυσλειτουργίες στους θεσμούς.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η έκθεση καταγράφει επιδείνωση σε βασικούς τομείς, κυρίως:
- στη λειτουργία της κυβέρνησης, η οποία βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα
- στις πολιτικές ελευθερίες, που υφίστανται αυξανόμενες πιέσεις
Η υποχώρηση αυτή αποδίδεται, σύμφωνα με το report, σε συγκεκριμένες εξελίξεις, όπως:
- περικοπές στο δημόσιο και απομακρύνσεις στελεχών που αποδυνάμωσαν την κρατική αποτελεσματικότητα
- περιορισμό της διαφάνειας και μειωμένη ενημέρωση των θεσμικών οργάνων
- πολιτικές παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη και διώξεις πολιτικών αντιπάλων
- αξιοποίηση ομοσπονδιακών δυνάμεων στο εσωτερικό και αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής
- πιέσεις προς τα μέσα ενημέρωσης και περιορισμούς στην ελευθερία έκφρασης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην έντονη πολιτική πόλωση, η οποία επηρεάζει αρνητικά τη συναίνεση, δυσχεραίνει τη λειτουργία των θεσμών και επιβαρύνει την πολιτική κουλτούρα – τον πιο αδύναμο δείκτη για τη χώρα.
Παρά το γεγονός ότι οι εκλογικές διαδικασίες και η συμμετοχή των πολιτών παραμένουν ισχυρές, ανακύπτουν νέες προκλήσεις, όπως το gerrymandering, δηλαδή η ανακατανομή εκλογικών περιφερειών, που μπορεί να πλήξει την εμπιστοσύνη στο εκλογικό σύστημα.
Το report επισημαίνει επίσης ότι οι θεσμικοί μηχανισμοί ελέγχου, κυρίως τα δικαστήρια, συνέβαλαν στο να περιοριστεί η έκταση της υποχώρησης.
Βόρεια Αμερική: Δύο διαφορετικές πορείες
Η εικόνα στη Βόρεια Αμερική είναι αντιφατική: από τη μια ο Καναδάς βελτίωσε αισθητά τη θέση του, φτάνοντας στην 9η θέση και αυξάνοντας τη βαθμολογία του, από την άλλη οι ΗΠΑ κατέγραψαν πτώση, επηρεάζοντας αρνητικά τη συνολική εικόνα της περιοχής.
Η πρόοδος του Καναδά συνδέεται με τη βελτίωση της κυβερνητικής λειτουργίας, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και την υψηλή συμμετοχή στις εκλογές.
Οριακή επιστροφή της Γαλλίας
Στην Ευρώπη, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Γαλλία, η οποία επανήλθε στην κατηγορία των «πλήρων δημοκρατιών», κυρίως λόγω της αποκατάστασης των ατομικών ελευθεριών μετά την πανδημία.
Παρά ταύτα, βρίσκεται κοντά στο όριο με τις «ελαττωματικές δημοκρατίες», γεγονός που σημαίνει ότι μικρές μεταβολές σε δείκτες όπως οι πολιτικές ελευθερίες, η λειτουργία της κυβέρνησης ή η εμπιστοσύνη στους θεσμούς μπορούν εύκολα να αλλάξουν την κατάταξή της.
Περιορισμένη πληροφόρηση για Ελλάδα
Στη δημόσια σύνοψη της έκθεσης δεν περιλαμβάνονται αναλυτικά στοιχεία για την Ελλάδα.
Η πλήρης αποτίμηση ανά χώρα – και για την Ελλάδα – παρέχεται μέσω της συνδρομητικής υπηρεσίας Country Analysis του EIU, όπου δημοσιεύονται αναλυτικές βαθμολογίες και δεδομένα.
Σε γενικές γραμμές, η Ελλάδα εντάσσεται στο πλαίσιο των ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών δημοκρατιών, που εμφανίζουν υψηλές επιδόσεις αλλά αντιμετωπίζουν προκλήσεις όπως η πολιτική πόλωση και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Σε διεθνές επίπεδο:
- περίπου το 75% των χωρών είτε βελτίωσε την επίδοσή του είτε παρέμεινε σταθερό
- η δημοκρατική υποχώρηση δείχνει να επιβραδύνεται
- η θετική δυναμική προέρχεται κυρίως από την Ευρώπη και τον Καναδά
Οι 10 κορυφαίες δημοκρατίες
- Νορβηγία
- Νέα Ζηλανδία
- Δανία
- Ισλανδία
- Φινλανδία
- Σουηδία
- Ιρλανδία
- Ελβετία
- Καναδάς
- Λουξεμβούργο
Παρά τη σχετική σταθεροποίηση, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν πρόκειται για την αρχή μιας ουσιαστικής ανάκαμψης ή απλώς για μια προσωρινή ανάπαυλα.
Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, η εξέλιξη της δημοκρατίας τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα των θεσμών, όπως το κράτος δικαίου και η αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης.
Πηγή: skai.gr
