Δυτικά Βαλκάνια: Συνεχίζεται ο αποκλεισμός συνόρων από οδηγούς φορτηγών

Για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, συνεχίζονται οι κινητοποιήσεις των οδηγών φορτηγών από τέσσερις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων — τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία, τη Βοσνία και το Μαυροβούνιο — με αποκλεισμό συνοριακών τελωνείων. Οι διαμαρτυρίες εκτυλίσσονται τόσο σε διόδους με χώρες της ζώνης Σένγκεν όσο και σε σύνορα με γειτονικά κράτη εκτός αυτής.

Η διαμαρτυρία αφορά αποκλειστικά τη διακίνηση φορτηγών οχημάτων, εξαιρώντας τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα λεωφορεία. Επιτρέπεται η διέλευση μόνο για τα φορτηγά που μεταφέρουν φάρμακα, ζώα, καθώς και ειδικά φορτία όπως εκρηκτικά και πυρομαχικά.

Οι ενώσεις μεταφορέων των τεσσάρων κρατών απαιτούν την εξαίρεση των επαγγελματιών οδηγών από τον ευρωπαϊκό κανονισμό που περιορίζει τη διαμονή τους στη ζώνη Σένγκεν σε μέγιστο διάστημα 90 ημερών ανά εξάμηνο. Όπως υποστηρίζουν, οι οδηγοί διεθνών μεταφορών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως τουρίστες, καθώς διαμένουν στο εξωτερικό αποκλειστικά για επαγγελματικούς, και όχι αναψυχής, λόγους. Όπως δηλώνουν, ο χρόνος νόμιμης παραμονής εξαντλείται γρήγορα λόγω μεγάλων διαδρομών και εμπορευματικών μεταφορών.

«Αυτό θέτει σε κίνδυνο την οικονομία μας και την οικονομία ολόκληρης της Βαλκανικής. Οι οδηγοί ενδέχεται να χάσουν τις δουλειές τους και οι μεταφορικές εταιρείες να κλείσουν», αναφέρει χαρακτηριστικά ο 26χρονος οδηγός φορτηγού από τη Βόρεια Μακεδονία, Φίλιπ Στογιάνοφ.

Η πρόεδρος της μεταφορικής ένωσης MAKAMTRANS της Βόρειας Μακεδονίας, Μπιλιάνα Μουράτοφσκα, επεσήμανε ότι μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται άμεση λύση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπογράμμισε επίσης ότι οι κινητοποιήσεις φέρουν προειδοποιητικό χαρακτήρα και δεν στοχεύουν σε οικονομική ζημιά. Όπως τόνισε, ακόμη και μια βραχυπρόθεσμη διακοπή θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον όγκο των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, με ευρύτερες συνέπειες σε όλη την περιοχή.

Κρίσιμος ο αποκλεισμός των συνόρων με την Ελλάδα

Οι οδηγοί από τη Βόρεια Μακεδονία έχουν μπλοκάρει και τις τρεις βασικές συνοριακές διελεύσεις με την Ελλάδα — στους Ευζώνους, τη Δοϊράνη και τη Νίκη Φλώρινας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα δεκάδες ελληνικά φορτηγά να αδυνατούν να πραγματοποήσουν εμπορευματικές εξαγωγές και εισαγωγές μέσω της Βόρειας Μακεδονίας. Στο τελωνείο της Γευγελής, που αποτελεί το μεγαλύτερο συνοριακό πέρασμα Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας, περίπου 100 φορτηγά με σημαίες Βόρειας Μακεδονίας έχουν ακινητοποιήσει πλήρως τη διακίνηση φορτηγών.

Παρόμοιες διαμαρτυρίες λαμβάνουν χώρα και στη Σερβία, τη Βοσνία και το Μαυροβούνιο, ενώ οδηγοί από Αλβανία και Κόσοβο δεν συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις.

Επιπτώσεις στον ευρωπαϊκό διάδρομο μεταφορών

Η απεργιακή αυτή τακτική διακόπτει έναν από τους πλέον κρίσιμους διαδρόμους μεταφορών που συνδέουν την Ευρωπαϊκή Ένωση με την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή, υπογραμμίζοντας τον στρατηγικό χαρακτήρα των μεταφορών στην περιοχή.

Σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, οι κινητοποιήσεις θα διαρκέσουν για μία εβδομάδα, εκτός αν προκύψουν «ευνοϊκές εξελίξεις» στις διαπραγματεύσεις με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές.

Επιπλέον, στο ίδιο πνεύμα, οδηγοί λεωφορείων που εκτελούν διεθνή δρομολόγια στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχουν ανακοινώσει προγραμματισμένες κινητοποιήσεις, ανεβάζοντας το θερμόμετρο στο μέτωπο των οδικών μεταφορών.

Νέο ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής από την Ε.Ε.

Στο μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει σταδιακά σε εφαρμογή το νέο ηλεκτρονικό σύστημα εισόδου και εξόδου υπηκόων τρίτων χωρών, βασισμένο σε βιομετρικά δεδομένα — φωτογραφία και δακτυλικά αποτυπώματα — αντί της παραδοσιακής σφράγισης διαβατηρίων. Το σύστημα ξεκίνησε πιλοτικά στις 12 Οκτωβρίου 2025 και θα λειτουργεί πλήρως από τις 10 Απριλίου 2026.

Σημειώνεται ότι ο κανονισμός για μέγιστη διαμονή 90 ημερών ανά εξάμηνο στη ζώνη Σένγκεν ισχύει εδώ και χρόνια. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα, οι οδηγοί φορτηγών από τρίτες χώρες συνήθως τον παρέκαμπταν με την ανοχή των αστυνομικών αρχών, καθώς τα ημερήσια όρια σπάνια ελέγχονταν με βάση τις διαβατηριακές σφραγίδες. Με την νέα ηλεκτρονική καταγραφή, οι παραβάσεις εντοπίζονται σχεδόν αυτόματα.

Ο Μάρκους Λεμέρτ, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Εσωτερικών Υποθέσεων, δήλωσε ότι το νέο Σύστημα Εισόδου/Εξόδου δεν προσθέτει νέες προϋποθέσεις για τη βραχεία διαμονή στη Σένγκεν, αλλά ενισχύει την εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων και διευκολύνει τη συστηματική ανίχνευση παραβάσεων.

Όπως διευκρίνισε ο ίδιος, το όριο των 90 ημερών παραμένει αμετάβλητο, προβλέπεται όμως κάποιος βαθμός ευελιξίας για τους τακτικούς οδηγούς μεταφορών, ειδικά όσους διασχίζουν τα ίδια σύνορα συχνά.