Ενεργειακή κρίση χωρίς νικητές: Οι επικίνδυνες αυταπάτες πίσω από τον πόλεμο στο Ιράν

Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν χαρακτηρίζεται από μια σειρά λανθασμένων εκτιμήσεων εκ μέρους των περισσότερων εμπλεκόμενων και περιφερειακών πλευρών, αλλά ο πραγματικός κίνδυνος είναι η αυταπάτη σχετικά με την έκταση της ενεργειακής κρίσης που θα προκύψει, σχολιάζει ο Clyde Russel σε ανάλυσή του στο πρακτορείο Reuters.

Όπως σημειώνει, είναι αυταπάτη εκ μέρους οποιουδήποτε έθνους να πιστεύει ότι αυτό, ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, μπορεί να βγει «νικητής» από τη σύγκρουση, η οποία έχει πλέον εισέλθει στην έκτη εβδομάδα της. Η πραγματικότητα είναι ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός και επαναληφθεί η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ τις επόμενες εβδομάδες, η ενεργειακή κρίση για την παγκόσμια οικονομία είναι πλέον αναπόφευκτη.

Αυτό που χρειάζεται για να μην επιδεινωθεί μια ήδη δύσκολη κατάσταση είναι η ορθολογική σκέψη εκ μέρους των κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων και των καταναλωτών, τονίζει ο Russel.

Η πρώτη αυταπάτη είναι η πεποίθηση ότι το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ θα λύσει τα τρέχοντα προβλήματα που αφορούν τον εφοδιασμό με αργό πετρέλαιο, διυλισμένα προϊόντα και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), σημειώνει.

Η δεύτερη αυταπάτη είναι η πεποίθηση ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και η κυβέρνησή του ενεργούν ορθολογικά, λαμβάνουν μελετημένες αποφάσεις και έχουν πλήρη επίγνωση της οικονομικής ζημίας που προκαλείται στους συμμάχους τους στον Κόλπο, την Ευρώπη και την Ασία.

Η τρίτη αυταπάτη – τονίζει ο Russel – είναι να πιστεύει κανείς ότι πρόκειται για κρίση των τιμών πετρελαίου, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για κατάσταση έκτακτης ανάγκης όσον αφορά την προμήθεια διυλισμένων προϊόντων, ιδίως προς τις χώρες που εισάγουν καύσιμα.

Η τέταρτη αυταπάτη είναι να πιστεύει κανείς ότι οι βραχυπρόθεσμες πολιτικές που εξυπηρετούν τα δικά σου συμφέροντα θα σώσουν τη χώρα σου από τις χειρότερες συνέπειες.

Μπορείτε να δείτε ΕΔΩ όλες τις εξελίξεις για την κρίση στη Μέση Ανατολή

Η διακοπή των εξαγωγών διυλισμένων καυσίμων από την Κίνα μπορεί μεν να διασφαλίσει τον εγχώριο εφοδιασμό, αλλά αν οι γείτονές της στην Ασία αναγκαστούν να κλείσουν μεγάλο μέρος των οικονομιών τους λόγω ελλείψεων, πόσο καιρό θα πάρει μέχρι αυτό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις εξαγωγικές βιομηχανίες της Κίνας;

Υπάρχουν κάποια ενθαρρυντικά σημάδια ότι οι κυβερνήσεις αρχίζουν να αναγνωρίζουν την έκταση της κρίσης, με την Αυστραλία να εξασφαλίζει εισαγωγές καυσίμων από προμηθευτές όπως η Ιαπωνία και η Σιγκαπούρη, σε αντάλλαγμα για δεσμεύσεις ότι θα συνεχιστεί η προμήθεια άνθρακα και LNG.

Ωστόσο, παραμένει το ερώτημα του κατά πόσο ο κόσμος είναι προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει τη διαρκή απώλεια περίπου 12 εκατ. βαρελιών την ημέρα αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων, ποσότητα που αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 10% της ημερήσιας ζήτησης.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας της πανδημίας του κορονοϊού, οι τιμές και η ζήτηση σημείωσαν πτώση, καθώς τα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας σε παγκόσμιο επίπεδο περιόριθσαν τα ταξίδια και την κατανάλωση. Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση αφορά ένα ακόμη πιο ανησυχητικό πρόβλημα προσφοράς που έχει οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση των τιμών, με τα φυσικά προϊόντα, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών στη Σιγκαπούρη, να έχουν υπερδιπλασιαστεί.

Υπάρχουν δύο παράγοντες που απλά δεν μπορούν να αγνοηθούν:

1. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό για την πλειονότητα των πλοίων.

2. Όλες οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης και το άνοιγμα του Στενού έχουν αποτύχει μέχρι στιγμής, ενώ η ρητορική των κύριων εμπλεκόμενων μερών δεν αφήνει να διαφαίνεται καμία άμεση ελπίδα για σημαντική πρόοδο.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν μπορεί να «εξουδετερωθεί» αν δεν ανοίξει το Ορμούζ, και χρησιμοποίησε βρισιές σε μια ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι απειλές του να εξαπολύσει «κόλαση» εναντίον του Ιράν ήρθαν αφότου εμφανίστηκε στο Λευκό Οίκο δίπλα σε μασκότ με στολή πασχαλινού κουνελιού, όπου συζητούσε παράλληλα για την προμήθεια αυγών και για τις απειλές κατά  γεφυρών και σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν.

Αν υπάρχει μια εικόνα που συνοψίζει την παραφροσύνη της τρέχουσας κατάστασης, αυτή είναι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών να στέκεται δίπλα σε έναν μυθικό παιδικό χαρακτήρα που σχετίζεται με μια θρησκευτική γιορτή της αιώνιας σωτηρίας, ενώ απειλεί να καταστρέψει μια άλλη χώρα.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το Ιράν έχει απορρίψει μέχρι στιγμής τις προτάσεις για κατάπαυση του πυρός, δεδομένων των βίαιων απειλών που έχει εκτοξεύσει ο Τραμπ και της εμφανής ενίσχυσης των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή, χωρίς να αναφερθούμε και στο ιστορικό του όσον αφορά την αθέτηση συμφωνιών.

Κίνδυνοι

Αν και ενδέχεται να υπάρχει ακόμη μια διέξοδος από την κλιμάκωση, παραμένει ο κίνδυνος να δεχθούν επίθεση και να υποστούν ζημιές περισσότερες εγκαταστάσεις στον Κόλπο.

Μέχρι στιγμής, το Ιράν έχει καταφέρει να χτυπήσει τις εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ, καθώς και διυλιστήρια και υποδομές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και τη Σαουδική Αραβία.

Το Στενό του Ορμούζ είναι υπερβολικά επικίνδυνο για να σκεφτούν το ενδεχόμενο διέλευσης οι περισσότεροι πλοιοκτήτες, ενώ τα λίγα πλοία που το διασχίζουν πιστεύεται ότι το κάνουν με την έγκριση του Ιράν και μετά την καταβολή «διοδίων» στην Τεχεράνη.

Ο Τραμπ έχει ουσιαστικά τρεις επιλογές:

1. Να αποχωρ’ησει από το χάος που έχει προκαλέσει, ενώ θα προσπαθεί να παρουσιάσει τον πόλεμο ως νίκη.

2. Να οδηγήσει τον πόλεμο σε δραματική κλιμάκωση και να δημιουργήσει τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης με τεράστιες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, καθώς και την επακόλουθη σοβαρή παγκόσμια ενεργειακή κρίση και ύφεση.

3. Να αποδεχτεί μια εκεχειρία και μια διαπραγματευτική λύση που πιθανότατα θα είναι πιο ευνοϊκή για το Ιράν από ό,τι η κατάσταση που επικρατούσε πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Η τρίτη επιλογή είναι πιθανώς αυτή που θα έχει τις λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, αλλά φαίνεται και η λιγότερο πιθανή, λαμβάνοντας υπόψη τις δηλώσεις και τις ενέργειες των εμπλεκόμενων μερών.

Οι επιπτώσεις της αναγκαστικής μείωσης της παγκόσμιας ζήτησης για πετρέλαιο και διυλισμένα προϊόντα κατά περίπου 10% σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα δεν θα κατανεμηθούν ομοιόμορφα σε όλο τον κόσμο και δεν θα γίνουν αισθητές ταυτόχρονα.

Οι φτωχότερες χώρες της Ασίας και της Αφρικής θα πληγούν πρώτες, καθώς αντιμετωπίζουν δυσκολίες τόσο στην προμήθεια όσο και στην πληρωμή των διυλισμένων προϊόντων.

Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο θα πρέπει να συνεργαστούν για να ξεπεράσουν την κρίση, τονίζει ο Russel, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Η αμερικανική κυβέρνηση και ο Τραμπ φαίνονται αποκομμένοι από την πραγματικότητα και ενεργούν πλέον με τρόπους που βλάπτουν τα συμφέροντα των παραδοσιακών συμμάχων. Οι κύριες επιπτώσεις της κρίσης αναμένεται να γίνουν αισθητές τον Μάιο, καθώς οι εταιρείες διύλισης, ιδίως στην Ασία, θα αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην προμήθεια πετρελαίου.

Οι δευτερογενείς επιπτώσεις, όπως ο αυξημένος πληθωρισμός, η μείωση του παγκόσμιου εμπορίου, οι απώλειες θέσεων εργασίας και οι κοινωνικές αναταραχές, αναμένεται να εμφανιστούν κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Πηγή: skai.gr