Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει τον «πόλεμο» για τη Γροιλανδία

Ο Αμερικανός πρόεδροςΝτόναλντ Τραμπέχει άρει την απειλή του να καταλάβει τηΓροιλανδίαμε τη βία, αλλά στο διαδίκτυο ο «πόλεμος» τώρα ξεκινά.

Ο πρόεδρος τωνΗνωμένων Πολιτειώνσόκαρε τον Ιανουάριο την Ευρώπη με τις απειλές του για δασμούς, ώστε να υποστηρίξει το «δικαίωμά» του να αποκτήσει τη Γροιλανδία, που αποτελεί αυτόνομη περιοχή του βασιλείου της Δανίας.

Παρότι η ένταση αυτών των απειλών έχει προς το παρόν αμβλυνθεί, Δανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σημειώνουν ότι το αρκτικό νησί παραμένει ευάλωτο στην ισχύ που ασκεί διαδικτυακά η αμερικανική κυβέρνηση.

Με πληθυσμό κάτω των 60.000 κατοίκων και η πιο μικρή σταγόναπαραπληροφόρησηςμπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα και να επηρεάσει καταλυτικά την κοινή γνώμη – ειδικά όταν το ψευδές αφήγημα δεν προέρχεται από ανώνυμες ρωσικές «φάρμες» τρολ, αλλά από τον ισχυρότερο πολιτικό του δυτικού κόσμου.

«Η Γροιλανδία είναι στόχος εκστρατειών επιρροής διάφορων ειδών», δήλωσε στο Politico ο Δανός υπουργός Δικαιοσύνης Πέτερ Χούμελγκααρντ, που έχουν στόχο «να δημιουργηθεί ρήγμα στη σχέση Δανίας και Γροιλανδίας».

Τον τελευταίο χρόνο το φαινόμενο της παραπληροφόρησης έχει ενταθεί στη Γροιλανδία, προσθέτει ο Τόμας Χέντιν, αρχισυντάκτης του δανικού οργανισμού fact-checking TjekDet.

Αν και η ροή παραπληροφόρησης δεν έχει τη μορφή μιας «δομημένης εκστρατείας», όπως αυτές που εξαπολύει η Ρωσία, ο Χέντιν αναφέρει ως παράδειγμα την ιδέα που διακινείται ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αγοράσουν τη Γροιλανδία – κάτι που έχει επανειλημμένως υποστηρίξει ο Τραμπ, αλλά που είναι αδύνατο βάσει του Συντάγματος της Δανίας, όπως σημειώνει ο αρχισυντάκτης του TjekDet.

Το γεγονός ότι η Γροιλανδία δεν αποτελεί μέλος της ΕΕ σημαίνει ότι ο νόμος της Ένωσης για τα κοινωνικά δίκτυα -που υποχρεώνει τις πλατφόρμες να μετριάζουν τις απειλές παραπληροφόρησης στον δημόσιοδιάλογο- δεν ισχύει για τη Γροιλανδία, ανέφερε στο Politico το δανικό υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής.

Παρότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως οι Γροιλανδοί εξακολουθούν να προτιμούν την ένταξη στην Ευρώπη, ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σεργκέι Λαγοντίνσκι σημειώνει ότι η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί για έναν «νέο τύπο υβριδικής αντιπαράθεσης» γύρω από το νησί.

«Δεν μιλάμε πλέον για την αντιμετώπιση ρωσικών τρολ που προσπαθούν να χακάρουν το σύστημα. Αν στοχοποιηθούν η ΕΕ και η Γροιλανδία, οι εκστρατείες παραπληροφόρησης σε αμερικανικές πλατφόρμες γίνονται το ίδιο το σύστημα», αναφέρει.

«Ώριμη» για εκμετάλλευση

Η σχέση μεταξύ Δανίας και Γροιλανδίας είναι πολύ «ώριμη» ώστε να αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης, προσθέτει η Σίνιε Ραβν-Χόιγκααρντ, συνιδρύτρια και CEO του δανικού think tank Digital Infrastructure Think Tank, η οποία προχώρησε σε ανάλυση του τοπίου παραπληροφόρησης στη Γροιλανδία.

Με πληθυσμό ανάλογο ενός δήμου των Βρυξελλών, τα νέα ταξιδεύουν γρήγορα στη Γροιλανδία και υπάρχουν λίγα μέσα ενημέρωσης που μπορούν να αποδομήσουν τις διακινούμενες πληροφορίες. Οι περισσότεροι βασίζονται στο Facebook, σημειώνει η Ραβν-Χόιγκααρντ. Λίγες μόνο κοινοποιήσεις αρκούν ώστε μια ψεύτικη είδηση να φτάσει σε ολόκληρο τον πληθυσμό.

«Είναι εντελώς διαφορετικό από ό,τι στη Δανία», προσθέτει. Αν σε μια πόλη 20.000 κατοίκων 5.000 άνθρωποι πιστέψουν μια ψευδή είδηση, «δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημοκρατία της Δανίας». Αλλά στη Γροιλανδία, «κάτι τέτοιο θα εξαπλωθεί πρώτον, πολύ γρήγορα σε όλους, και δεύτερον, αποτελεί σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού», εξηγεί.

Οργανωμένες εκστρατείες ξένης παρέμβασης δεν έχουν εντοπιστεί προς το παρόν στη Γροιλανδία, σύμφωνα με δύο ερευνητές με τους οποίους μίλησε το Politico, όμως το φαινόμενο της παραπληροφόρησης διευρύνεται.

Δύο μέλη της κυβέρνησης της Γροιλανδίας, ο υπουργός Αλιείας Πέτερ Μποργκ και ο υπουργός Εργασίας Ακαλουάκ Έγκεντε, κάλεσαν τον κόσμο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να «σταθεί ενωμένο» απέναντι στις απειλές από τις ΗΠΑ.

Τον κώδωνα του κινδύνου έχουν κρούσει ακόμα και ευρωβουλευτές. Συγκεκριμένα, η ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Αλεξάντρα Γκέεζε, δήλωσε ότι πρέπει να «αναμένετε προσπάθειες επιρροής με υπερσύγχρονες προπαγανδιστικές καμπάνιες, καθώς και καμπάνιες μίσους και παρενόχλησης κατά πολιτικών προσώπων στη Γροιλανδία και τη Δανία».

Διαφάνεια

Παρότι η Δανία τονίζει ότι δεν έχει τη νομική υποχρέωση να εφαρμόσει την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις πλατφόρμες, Digital Services Act (DSA), στο έδαφος της Γροιλανδίας, αρκετοί βουλευτές υποστηρίζουν ότι αυτό πρέπει να αλλάξει.

Η Γκέεζε σημειώνει ότι η ΕΕ θα πρέπει να επιβάλει τον νόμο, «διασφαλίζοντας πως οι αλγόριθμοι σέβονται τις επιλογές των χρηστών και όχι να λειτουργούν προς όφελος των ολιγαρχών της τεχνολογίας που επενδύουν στα ορυκτά της Γροιλανδίας».

Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ δυσκολεύεται μέχρι στιγμής να επιδείξει απτά αποτελέσματα αλλού. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει καμία από τις έρευνές της για τους κινδύνους όσον αφορά τις εκλογές και τον δημόσιο διάλογο, παρότι έχει ανοικτές υποθέσεις για τέσσερις πλατφόρμες, μεταξύ των οποίων το Facebook και το Instagram της Meta, το TikTok και το X.

Πέρα από την πίεση προς τις πλατφόρμες να αλλάξουν τα συστήματά τους, ο νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει διευρυνθεί διαφάνεια στο διαδικτυακό οικοσύστημα. Ο νόμος απαιτεί από τις πλατφόρμες να είναι διαφανείς όσον αφορά τις πληρωμένες διαφημίσεις και τα δεδομένα τους – κάτι που δεν ισχύει για τη Γροιλανδία, προσθέτει η Ραβν-Χόιγκααρντ.

Η ίδια επικαλέστηκε πληρωμένες διαφημίσεις που έτρεξαν στο Facebook πριν από τις εκλογές τον Μάρτιο του 2025, οι οποίες δεν ήταν διαθέσιμες στη βάση διαφάνειας της πλατφόρμας.

Ο Λαγοντίνσκι σημειώνει ότι η ΕΕ πρέπει να συστήσει μια «ad hoc ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα εστιάζει ρητά στη Γροιλανδία».

Οι Βρυξέλλες, όπως τονίζει, θα πρέπει επίσης να αυξήσουν την υποστήριξή τους προς τα δίκτυα fact-checking και προς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως έχουν κάνει σε χώρες όπως η Μολδαβία και η Ουκρανία.

Πηγή: skai.gr