Ενώ ο κόσμος παρακολουθεί τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, ένα μεγάλο ερώτημα πλανάται: Ποιοι παράγοντες οδήγησαν τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να πατήσουν το κουμπί τη δεδομένη χρονική στιγμή;
Η επιχείρηση «Epic Fury» -κατά τους Αμερικανούς- και «Lion’s Roar» -κατά τους Ισραηλινούς- δεν είναι μια σπασμωδική κίνηση. Είναι το αποτέλεσμα μιας ψυχρής ανάλυσης. Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ εκτίμησαν ότι άνοιξε διάπλατα ένα «παράθυρο ευκαιρίας», καθώς θεώρησαν ότι η Τεχεράνη διανύει μια ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδο.
Ώρα μηδέν για τα πυρηνικά και στρατιωτική αδυναμία
Η νούμερο ένα απειλή είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι μυστικές υπηρεσίες θεωρούσαν πως η Τεχεράνη απείχε ελάχιστα από το να καταστεί πυρηνική δύναμη.
Αν το Ιράν αποκτούσε τη βόμβα, οποιαδήποτε μελλοντική επίθεση θα σήμαινε τον κίνδυνο ενός παγκόσμιου ολοκαυτώματος, κατά την εκτίμηση Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ.
Επίσης, ΗΠΑ και Ισραήλ, θεωρούν ότι ο πόλεμος των 12 ημερών του περασμένου Ιουνίου είχε δημιουργήσει «τρύπες» στην ιρανική αεράμυνα. Έπρεπε, λοιπόν, να κινηθούν πριν προλάβει η Τεχεράνη να θωρακίσει ξανά τις εγκαταστάσεις της.
Αποδυναμωμένοι «proxies»
Για χρόνια, η Τεχεράνη προστατευόταν από τους πληρεξουσίους (proxies) της. Η ασπίδα αυτή όμως ράγισε.
Μετά από διαδοχικά πλήγματα στην ηγεσία και τις αποθήκες πυραύλων της, η ικανότητα της Χεζμπολάχ να ανοίξει ένα δεύτερο καταστροφικό μέτωπο στο βόρειο Ισραήλ θεωρήθηκε μάλλον ελεγχόμενη.
Οι δυνάμεις των Χούθι θεωρήθηκαν αποδυναμωμένες από τους συνεχείς βομβαρδισμούς, ανίκανες να στηρίξουν ουσιαστικά την Τεχεράνη σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.
Η… απώλεια της Συρίας
Η πτώση του Άσαντ στη Συρία αποτελεί δομικό πλήγμα για το Ιράν. Χωρίς τον Άσαντ, το Ιράν έχασε τη μοναδική χερσαία δίοδο προς τη Μεσόγειο και τη δυνατότητα να τροφοδοτεί άμεσα τους συμμάχους του. Η Τεχεράνη μετατράπηκε ξαφνικά σε μια «νησίδα» μέσα σε μια εχθρική περιοχή, στερούμενη το στρατηγικό βάθος που την προστάτευε για δεκαετίες.
Το δόγμα Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο με την υπόσχεση να τερματίσει τους «αιώνιους πολέμους». Αν επιτύχει τώρα ένα συντριπτικό πλήγμα, αυτό θα λειτουργήσει ως αποτροπή όχι μόνο για το Ιράν, αλλά και για τη Ρωσία και την Κίνα. Με άλλα λόγια, ο Τραμπ θα μπορέσει να στείλει το μήνυμα ότι η Pax Americana επιστρέφει με τους δικούς της, σκληρούς όρους.
Η κατάρρευση του «εσωτερικού μετώπου»
Ένας από τους πιο κυνικούς υπολογισμούς αφορούσε την κοινωνική συνοχή του Ιράν. Η συνεχιζόμενη εσωτερική αναταραχή, η οικονομική εξαθλίωση και η βίαιη καταστολή των τελευταίων ετών αποξένωσαν από το καθεστώς όχι μόνο τη νέα γενιά, αλλά ακόμη και παραδοσιακούς υποστηρικτές του.
Τραμπ και Νετανιάχου δεν έκρυψαν ποτέ την κοινή τους πεποίθηση ότι η πραγματική σταθερότητα στη Μέση Ανατολή απαιτεί αλλαγή καθεστώτος (regime change) στην Τεχεράνη.
Η εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ ήταν ο κεντρικός αντικειμενικός σκοπός για να επιτευχθεί αυτή η αλλαγή. Χωρίς τον Ανώτατο Ηγέτη, ολόκληρη η αλυσίδα διοίκησης (κληρικοί, Φρουροί της Επανάστασης, μυστικές υπηρεσίες) μένει ακέφαλη. Η εξουδετέρωσή του ενώ το Ιράν είναι στρατιωτικά και εσωτερικά γυμνό, στοχεύει στην πρόκληση ενός «ντόμινο» εσωτερικής κατάρρευσης, στέλνοντας παράλληλα ένα μήνυμα απόλυτης ισχύος παντού.
Τι μπορεί να πάει λάθος στους υπολογισμούς
«Κάθε στρατηγικός σχεδιασμός βασίζεται σε υποθέσεις που μπορεί να αποβούν λανθασμένες. Η ιστορία στη Μέση Ανατολή, άλλωστε έχει δείξει ότι η πίεση και η ταπείνωση συχνά γεννούν κλιμάκωση.
- Κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ: Το απόλυτο όπλο της Τεχεράνης παραμένει ο έλεγχος του θαλάσσιου περάσματος απ’ όπου διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Μερικό ή πλήρες κλείσιμο του Στενού μπορεί να πυροδοτήσει ενεργειακό σοκ, εκτίναξη τιμών, αλλά και διεθνή στρατιωτική εμπλοκή. Ηδη οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι δεν επιτρέπονται οι διελεύσεις πλοίων.
- Αντίποινα μέσω proxies: Παρά τα πλήγματα που έχουν δεχθεί τρομοκρατικές οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, το ιρανικό δίκτυο επιρροής παραμένει ενεργό. Επιθέσεις χαμηλής έντασης, ασύμμετρες ενέργειες ή στοχευμένα χτυπήματα σε αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους θα μπορούσαν να παρατείνουν τη σύγκρουση.
- Εσωτερική συσπείρωση στο Ιράν: Το μεγαλύτερο ίσως ρίσκο είναι πολιτικό και ψυχολογικό. Αντί ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη να φέρει την κατάρρευση, μπορεί να λειτουργήσει ως «θρυαλλίδα» εθνικής συσπείρωσης. Στην κουλτούρα του σιιτικού Ισλάμ, ο μαρτυρικός θάνατος ενός ηγέτη από ξένο χέρι έχει ιδιαίτερο βάρος. Μπορεί να μετατρέψει την οργή κατά του καθεστώτος σε οργή κατά του εισβολέα. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι ακόμη και βαθιά διχασμένες κοινωνίες, που βρίσκονταν στα πρόθυρα εμφυλίου, ενώνονται ακαριαία όταν αισθανθούν ότι ο εξωτερικός εχθρός επιχειρεί να επιβάλει τη μοίρα τους διά της βίας.
Tο αν η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ υπολόγισαν σωστά ή αν υποτίμησαν τη δυναμική μιας χώρας που έχει μάθει να επιβιώνει υπό πίεση δεν θα κριθεί στις ανακοινώσεις. Θα κριθεί στο πεδίο της σύγκρουσης.
Πηγή: skai.gr
