Γκρέγκορ Γκύζι, ο «πρεσβύτερος πρόεδρος της Μπούντεσταγκ»

Εάν το καθοριστικό ήταν η ηλικία του βουλευτή, τότε αυτός που θα εκφωνούσε λόγο για την εκκίνηση των εργασιών της νέας Μπούντεσταγκ στις 25 Μαρτίου θα ήταν ο 84χρονος Αλεξάντερ Γκάουλαντ της ακροδεξιάς AfD. Στην πρώτη συνεδρίαση της Μπούντεσταγκ μίλησε πρώτος ως o πρεσβύτερος πολιτικός που έχει υπάρξει βουλευτής του γερμανικού ομοσπονδιακού κοινοβουλίου για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα κάποιος άλλος. Και αυτός είναι ο Γκρέγκορ Γκύζι, ο οποίος έχει συμπληρώσει 31 χρόνια στα έδρανα της Μπούντεσταγκ.

Πρόκειται στην ουσία για μια τιμητική θέση που απονέμεται βάσει της κοινοβουλευτικής πρακτικής στον παλαιότερο Γερμανό βουλευτή για να σηματοδοτήσει την έναρξη των εργασιών της νέας βουλής. Εν προκειμένω στη νέα βουλή, πρόεδρος θα είναι η Γιούλια Κλέκνερ από τους Χριστιανοδημοκράτες.

Βουλευτής από την Επανένωση της Γερμανίας

Ο Γκρέγκορ Γκύζι ο 77χρονος πολιτικός της Αριστεράς (Die Linke), διατελεί βουλευτής – με ένα μικρό διάλειμμα – από τις 3 Οκτωβρίου 1990, από την Ημέρα της Γερμανικής Επανένωσης. Ο δικηγόρος Γκύζι έκανε τα πρώτα του βήματα στην πολιτική την περίοδο της «Ειρηνικής Επανάστασης» στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας, στην οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε, ακολουθώντας έτσι τον δρόμο που χάραξε ο πατέρας του, Κλάους Γκύζι, ο οποίος είχε βρεθεί στο αξίωμα του υπουργού Πολιτισμού της ΛΔΓ.

Όταν το μέχρι τότε πανίσχυρο Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα Γερμανίας (SED) βρέθηκε ένα βήμα πριν από τη διάλυση μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, ο τότε 41χρονος Γκρέγκορ Γκύζι ήταν αυτός που ανέλαβε την προεδρία του κόμματος πετυχαίνοντας κάτι που κανείς δεν φανταζόταν: να διασώσει το ηθικά καταρρακωμένο SED.

Από το SED στο PDS

Ως σύμβολο μίας νέας αρχής το έως τότε κυβερνών SED μετονομάστηκε σε Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα Γερμανίας – Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού (SED-PDS). Και λίγους μήνες αργότερα ήρθε και η τελική ρήξη με το παρελθόν του SED, όταν και το κόμμα αποφάσισε να διατηρήσει στην ονομασία του μόνο το PDS. Στις τελευταίες και μοναδικές ελεύθερες εκλογές της ΛΔΓ το PDS συγκέντρωσε το 16,4% των ψήφων.

Από τη θέση του προέδρου ο Γκύζι ηγήθηκε του κόμματος που διαδέχθηκε το SED στις πρώτες εκλογές μετά την Επανένωση της Γερμανίας στην Μπούντεσταγκ, που τότε βρισκόταν στη Βόννη. Ωστόσο οι βουλευτές του κόμματός του δεν έγιναν και δεκτοί με… ανοιχτές αγκάλες. «Όταν μπήκα στην Μπούντεσταγκ το 1990, δεν μου έδειχναν σεβασμό, εν μέρει με μισούσαν κιόλας», έχει πει σε συνέντευξή του ο Γκύζι.

Ο Γκύζι κέρδισε τον σεβασμό και την αναγνώριση

Ο Γκύζι χρειάστηκε να δουλέψει σκληρά μέσα στις επόμενες δεκαετίες για να κερδίσει τον σεβασμό των υπόλοιπων πολιτικών. Όμως παρ’ ότι στην αρχή οι περισσότεροι βουλευτές της Δυτικής Γερμανίας ήταν μάλλον προκατειλημμένοι απέναντί του, σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά: «Πιστεύω πως η πλειοψηφία της Μπούντεσταγκ αναγνωρίζει τουλάχιστον το πολιτικό μου έργο».

Όσο πιο εχθρικό ήταν το κλίμα κατά τα πρώτα χρόνια της Επανένωσης, τόσο περισσότερο αποτελούσε ο Γκύζι τον σημαντικότερο εκφραστή των ανατολικογερμανικών συμφερόντων. Εκατομμύρια πολίτες της άλλοτε ΛΔΓ είχαν χάσει τις δουλειές τους, επειδή οι επιχειρήσεις λαϊκής ιδιοκτησίας (VEB) δεν ήταν σε θέση να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό του καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος – και ως αποτέλεσμα πολλοί άρχισαν να νιώθουν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας.

Η Αριστερά είναι συνηθισμένη στα σκαμπανεβάσματα

Αυτό ήταν κάτι που ο Γκύζι επεδίωκε να αλλάξει καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας – κατάφερε ωστόσο να το πετύχει μονάχα εν μέρει. Αρχικά η νέα αριστερή πολιτική δύναμη στην ανατολική Γερμανία σημείωνε ποσοστά άνω του 20%. Σταδιακά όμως πολλοί άνθρωποι, απογοητευμένοι από τις κοινωνικές εξελίξεις, απομακρύνθηκαν από την πολιτική και το ίδιο και από την Αριστερά – γεγονός που έκανε ακόμη πιο γλυκιά την επιτυχία της Αριστεράς στις πρόσφατες ομοσπονδιακές εκλογές, όπου το κόμμα κατάφερε να διπλασιάσει σχεδόν το προηγούμενο ποσοστό του.

Η τεράστια επιτυχία της AfD όμως, η οποία έφτασε περίπου στο 21%, αποτελεί μία άκρως θλιβερή εξέλιξη για τον Γκύζι. Εξ ου και στον λόγο του ως πρεσβύτερος πρόεδρος της Μπούντεσταγκ ο αριστερός πολιτικός θέλησε να αναφερθεί μεταξύ άλλων εκτενώς στις επικρατούσες κοινωνικές συνθήκες στη Γερμανία.

Οι κατηγορίες για συνεργασία με τη Στάζι

Ο Γκύζι πάντως δεν τυγχάνει αμέριστων επιδοκιμασιών – κάτι που οφείλεται εν μέρει και στις κατηγορίες εναντίον του πως ήταν πληροφοριοδότης της Στάζι, οι οποίες προέκυψαν έπειτα από δημοσίευση σχετικών εγγραφών του υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας της ΛΔΓ (κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Ωστόσο δεν εξακριβώθηκε ποτέ το κατά πόσο ίσχυαν οι συγκεκριμένες κατηγορίες. Σύμφωνα με το πόρισμα επιτροπής της Μπούντεσταγκ για τις δραστηριότητες της Στάζι ο Γκύζι φαίνεται να ήταν ανεπίσημος συνεργάτης των μυστικών υπηρεσιών. Ο δικηγόρος πάντως, που στη ΛΔΓ είχε εκπροσωπήσει πολλές φορές και τα συμφέροντα αντιφρονούντων προς το καθεστώς, απέδειξε επανειλημμένως την αθωότητά του ενώπιον της δικαιοσύνης.

Σήμερα, 35 χρόνια μετά την Επανένωση της Γερμανίας, ο Γκύζι εκφώνησει τον πρώτο λόγο στη νέα Μπούντεσταγκ. Μία ομιλία άνευ χρονικού ορίου βάσει εθιμοτυπικού, στην οποία τόνισε από τη μια πλευρά την κρισιμότητα και τη δυσκολία των καιρών που διανύουμε εν μέσω πολέμων και από την άλλη την ανάγκη σεβασμού της διαφορετικής άποψης.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς