Η πρόσφατη δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) σχετικά με την κατασκευή και λειτουργία έξι μονάδων καύσης απορριμμάτων στην Ελλάδα, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στο παρελθόν. Πλήθος περιβαλλοντικών οργανώσεων (ΠΜΚΟ) τονίζουν ότι η Ελλάδα μπορεί να φτάσει τον εθνικό της στόχο για μείωση της ταφής στο 10% των παραγόμενων Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) ως το 2035, χωρίς να καταφύγει στην καύση – μία επιλογή που χαρακτηρίζεται ως περιττή, δαπανηρή και επικίνδυνη.
Η ιστορία της καύσης απορριμμάτων στη χώρα
Η επιλογή της καύσης ως διαχείριση απορριμμάτων έχει απασχολήσει την ελληνική πολιτεία ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’90. Το 1995 και το 2010 έγιναν προσπάθειες να εφαρμοστεί, ωστόσο απορρίφθηκαν λόγω του υψηλού κόστους, της επικινδυνότητας για το περιβάλλον και της κοινωνικής αντίθεσης. Σήμερα, το θέμα επανέρχεται με ένα ακόμη επιχείρημα κατά: η καύση είναι πλέον και αχρείαστη, όπως υποστηρίζουν οι ΠΜΚΟ.
Παρά τις προβλέψεις των διαχρονικών εθνικών σχεδιασμών για τη διαχείριση στερεών αποβλήτων (ΕΣΔΑ 2020-2030, Νόμος 4819/2021), προκρίνεται η καύση ως αναγκαίο στάδιο για την επίτευξη του στόχου ταφής. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, η Ευρωπαϊκή Οδηγία παρέχει χρονικό περιθώριο επίτευξης μέχρι το 2035, με δυνατότητα παράτασης έως το 2040. Την ίδια στιγμή, οι υφιστάμενες ή νέες μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων (ΜΕΑ/ΜΑΑ) σχεδιάζονται με προτεραιότητα την παραγωγή καύσιμου υλικού, παρά του ανακυκλώσιμου ή κομποστοποιήσιμου.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Τα επιχειρήματα κατά της καύσης
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, έπειτα από ανάλυση δεδομένων, υποστηρίζουν ότι:
- Ο ευρωπαϊκός στόχος ταφής (<10%) είναι εφικτός χωρίς καύση μέχρι το 2035.
- Η ενίσχυση της πρόληψης, της επαναχρησιμοποίησης και της διαλογής στην πηγή δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας και εξοικονομεί ενέργεια σε σχέση με την καύση.
- Ακόμη και οι πιο σύγχρονες μονάδες συνεχίζουν να εκπέμπουν επικίνδυνους ατμοσφαιρικούς ρύπους και να παράγουν στερεά απόβλητα που δεν είναι διαχειρίσιμα στη χώρα μας.
- Το συνολικό ετήσιο κόστος των έξι μονάδων, χωρίς ΦΠΑ, υπολογίζεται για το 2035 μεταξύ 223-363 εκατ. ευρώ (ή 189-308 €/τόνο), επιβαρύνοντας τους πολίτες με αύξηση των δημοτικών τελών κατά 17-28%.
Ρεαλιστικές λύσεις για βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων
Αντί της καύσης, οι ΠΜΚΟ καταθέτουν ένα πλέγμα προτάσεων που συνάδουν με τις ευρωπαϊκές οδηγίες και τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Κομβικά σημεία:
- Ενίσχυση της πρόληψης, της προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και της διαλογής στην πηγή, με ενίσχυση της ανακύκλωσης, της κομποστοποίησης και άλλων μη θερμικών μεθόδων διαχείρισης.
- Βελτιστοποίηση της λειτουργίας υφιστάμενων και νέων ΜΕΑ/ΜΑΑ με υιοθέτηση σύγχρονων τεχνολογιών.
- Επιτάχυνση της δημιουργίας υποδομών, όπως συμπληρωματικές μονάδες κομποστοποίησης, Πράσινα Σημεία και Κέντρα Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών.
- Αναθεώρηση και επανασχεδιασμός του συστήματος ανακύκλωσης στην Ελλάδα.
- Άμεση λειτουργία συλλογικών συστημάτων για πλαστικά μπουκάλια, κουτιά αλουμινίου, αγροτικά πλαστικά και απόβλητα τροφίμων από τον κλάδο HORECA.
- Ολοκλήρωση της τοποθέτησης Καφέ Κάδων για τα βιοαπόβλητα σε όλους τους ΟΤΑ.
- Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας για το «Πληρώνω Όσο Πετάω» προς ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
- Αξιοποίηση του ανταποδοτικού “Τέλους Ταφής” ως χρηματοδοτικό εργαλείο για δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης σε όλη τη χώρα.
Όπως τονίζουν οι οργανώσεις, η Ελλάδα μπορεί να διαχειριστεί τα απορρίμματά της χωρίς καύση, με ασφάλεια, λιγότερο κόστος και περισσότερο σεβασμό προς το περιβάλλον.
Οι υπογράφουσες οργανώσεις:
- Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης
- Εταιρία Προστασίας Πρεσπών
- Καλλιστώ
- Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης
- Φίλοι της Φύσης
- iSea
- Greenpeace Greece
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
