Γράφει η Ευδοκία Μπίλλη
Η νόσος Alzheimer αποτελεί μία από τις συχνότερες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, επηρεάζοντας περίπου ένα 5% ατόμων άνω των 65 ετών στην Ελλάδα. Συνήθως εμφανίζεται με μικρές απώλειες μνήμης και σταδιακά εξελίσσεται σε σοβαρή γνωστική έκπτωση, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής, τη λειτουργικότητα και τη γενικότερη ικανότητα του ατόμου να ζει ανεξάρτητα.
Η αντιμετώπιση της νόσου αποτελεί πρόκληση, καθώς ακόμα δεν υπάρχει «καταλληλότερη» θεραπεία. Επομένως, η πρόληψη και η δυνατότητα καθυστέρησης της εξέλιξης της νόσου αποτελούν σημαντικούς πυλώνες της σύγχρονης επιστήμης. Σε αυτό το πλαίσιο, η σωματική άσκηση και η φυσικοθεραπεία παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η σωματική άσκηση, η οποία αφορά στην οργανωμένη, δομημένη, επαναλαμβανόμενη και στοχευμένη (σε συγκεκριμένες παραμέτρους φυσικής κατάστασης) δραστηριότητα, φαίνεται ότι συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου, μειώνοντας τον κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης και άνοιας.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η συστηματική αερόβια δραστηριότητα (όπως το περπάτημα, το κολύμπι κ.ά.) επιδρά σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες είναι ευάλωτες σε αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία και την πρώιμη παθολογία της νόσου Alzheimer, ενισχύοντας τη νευρογένεση (δηλαδή τη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων), και συμβάλλοντας στην αύξηση σημαντικότατων παραγόντων (των λεγόμενων νευροτροφικών) για την υποστήριξη της λειτουργίας των νευρώνων του εγκεφάλου. Έτσι, η άσκηση επιδρά θετικά στις γνωστικές λειτουργίες του ατόμου, όπως στη βελτίωση της μνήμης, της συγκέντρωσης και της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών, ενώ παράλληλα, συμβάλλει και στη μείωση άλλων παραγόντων κινδύνου (π.χ. υπέρταση, διαβήτης), οι οποίοι συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
Η δε φυσικοθεραπεία, συμπληρώνει τη σωματική άσκηση με πιο εξειδικευμένες παρεμβάσεις. Για παράδειγμα, μέσω εξατομικευμένων προγραμμάτων θεραπευτικής άσκησης, τα οποία διαμορφώνει και συνταγογραφεί ο φυσικοθεραπευτής/τρια κατόπιν αξιολόγησης του ατόμου, μπορεί να βελτιωθεί η ισορροπία, ο συντονισμός της κίνησης και η μυϊκή δύναμη, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων και ενισχύοντας τη λειτουργική ανεξαρτησία του ατόμου.
Επιπλέον, μία σειρά ασκήσεων, γνωστές ως ασκήσεις διπλού έργου (dual-task training), οι οποίες συνδυάζουν κίνηση με ταυτόχρονη γνωστική άσκηση (π.χ. γρήγορο περπάτημα με ταυτόχρονο υπολογισμό αριθμητικών πράξεων) έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην ενίσχυση της εγκεφαλικής λειτουργίας. Επομένως, η ενσωμάτωση της σωματικής άσκησης και της φυσικοθεραπείας στην καθημερινότητα φαίνεται να είναι σημαντική στην πρόληψη της νόσου Alzheimer.
Η Ελληνική Παρεμβατική Γηριατρική Μελέτη Αποτροπής της Εμφάνισης Νοητικής Έκπτωσης και Αναπηρίας (Greek Interventional Geriatric Study to Prevent Cognitive Impairment and Disability ή αλλιώς GINGER) αφορά σε μία πολυεπίπεδη θεραπευτική προσέγγιση ατόμων με υποκειμενική νοητική έκπτωση. Ο σκοπός αυτής της μεγάλης πολυκεντρικής μελέτης είναι η εξατομικευμένη παρέμβαση σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα (π.χ. συμμετοχή σε παράλληλες παρεμβάσεις νοητικής ενδυνάμωσης, αντιμετώπισης της κατάθλιψης, καλύτερης διαχείρισης του ύπνου, βελτίωσης της διατροφής, συμμετοχής σε εξατομικευμένο πρόγραμμα σωματικής άσκησης κτλ.).
Το συγκεκριμένο θεραπευτικό μοντέλο πρωτο-εφαρμόστηκε σε μία μεγάλη Φιλανδική μελέτη (Finger), με καλά αποτελέσματα στην αποτροπή της νοητικής εξασθένησης και πλέον υιοθετήθηκε από πολλές χώρες. Στην Ελλάδα η μελέτη GINGER, προσαρμοσμένη στην ελληνική πραγματικότητα, υλοποιείται στο πλαίσιο της Ελληνικής Πρωτοβουλίας ενάντια στην Αλτσχάιμερ (https://hiaad.gr/protokollo-ginger/). Η πιλοτική εφαρμογή του πρωτοκόλλου, η οποία μόλις ολοκληρώθηκε με επιτυχημένες θεραπευτικές παρεμβάσεις διάρκειας 6 μηνών, χρηματοδοτήθηκε από το ΤΙΜΑ Κοινωφελές Ίδρυμα https://www.timafoundation.org/el/grants/programma-ginger/
* Η Ευδοκία Μπίλλη είναι Καθηγήτρια Φυσικοθεραπείας, Υπεύθ. Εργαστηρίου Κλινικής Φυσικοθεραπείας & Έρευνας (CPRlab), Τμήμα Φυσικοθεραπείας, Πανεπιστήμιο Πατρών
Με αφορμή την ανάγκη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η Ελληνική Πρωτοβουλία Ενάντια στην Αλτσχάιμερ (HIAAD) διοργανώνει την Παρασκευή 3 Απριλίου το 9ο «Ταξίδι Ελπίδας», την ετήσια εκδήλωση αφιερωμένη στην πρόληψη και την έρευνα για τη νόσο. Η φετινή διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί στο Ωδείο Αθηνών, με έμφαση στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρώιμη διάγνωση και πρόληψη της άνοιας. Δείτε το πρόγραμμα της εκδήλωσης εδώ
Πηγή: skai.gr
