Με αφορμή την παρουσίαση του νέου «Οδικού Χάρτη για την Αμυντική Ετοιμότητα έως το 2030», η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να χαράξει μια ενιαία στρατηγική στον τομέα της ασφάλειας.
Ο Βασίλης Νέδος διπλωματικός και αμυντικός συντάκτης της Εφημερίδας «Καθημερινή», μιλά στο εβδομαδιαίο “Panorama” του EURANET +, και στη Μαριάννα Πλιακοστάμου, για τις ευκαιρίες και τα αδιέξοδα της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, αλλά και για τη θέση της Ελλάδας σε ένα τοπίο που αλλάζει ραγδαία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε αυτή την εβδομάδα τον «Οδικό Χάρτη για την Αμυντική Ετοιμότητα έως το 2030», ένα σχέδιο που, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και κοινά προγράμματα. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε κατάσταση επιφυλακής για την αντιμετώπιση των drones, μετά από επανειλημμένες παραβιάσεις του εναέριου χώρου και αυξανόμενες ανησυχίες για υβριδικές απειλές.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η πρόκληση για την Ευρώπη και τον ρόλο της Ελλάδας
Η Ευρώπη προσπαθεί να συνδυάσει την τεχνολογική της ετοιμότητα με την πολιτική της συνοχή. Όπως εξηγεί ο Βασίλης Νέδος, «είναι ακόμα πολύ νωρίς για να δούμε απτά αποτελέσματα. Το γεγονός ότι υπάρχει πολιτική βούληση και ότι η Ευρώπη φαίνεται να στηρίζει μια στρατηγική σταδιακής δημιουργίας ενός νέου μοντέλου αεράμυνας είναι θετικό. Όμως, η πραγματική δυσκολία είναι η εφαρμογή των πολιτικών, εκεί εντοπίζεται το πρόβλημα».
Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι και μέλη του ΝΑΤΟ, το οποίο κινείται στην ίδια κατεύθυνση, αναζητώντας φθηνές και αποτελεσματικές λύσεις. «Το μεγάλο ζήτημα είναι πως η Ευρώπη προσπαθεί να αντιμετωπίσει πολύ φθηνές απειλές, όπως τα drones, με υπερβολικά ακριβό τρόπο. Κανένα κράτος στην Ευρώπη, ούτε καν τα μεγαλύτερα, δεν διαθέτει σήμερα τέτοιες λύσεις. Εδώ, η Ελλάδα ίσως βρίσκεται ελαφρώς πιο μπροστά, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και των αποφάσεων των τελευταίων ετών που οδήγησαν στην ανάπτυξη συστημάτων στο Αιγαίο και στην ηπειρωτική χώρα.»
Η συζήτηση, σημειώνει, ξεκίνησε από την ανάγκη να θωρακιστεί η ανατολική πτέρυγα απέναντι στη ρωσική απειλή. «Πιστεύω ότι οι αποφάσεις προς αυτή την κατεύθυνση θα εξειδικευτούν και θα εφαρμοστούν μέχρι το 2027.»
Από τη θεωρία στην πράξη
Ο «Οδικός Χάρτης για την Αμυντική Ετοιμότητα», εξηγεί ο κ. Νέδος, μπορεί να μετατραπεί σε πράξη, αλλά αυτό προϋποθέτει πολιτική συμφωνία. «Πρέπει να αποφασιστεί πρώτα αν θέλουμε ένα μοντέλο anti-drone προστασίας που θα είναι κατά κύριο λόγο ευρωπαϊκό, ή αν θα εμπλακούν και τρίτες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ. Η Ελλάδα ήδη συνεργάζεται στενά με το Ισραήλ στον τομέα της άμυνας. Θα πρέπει επίσης να αποφασίσουμε αν η ευρωπαϊκή αντιμετώπιση θα είναι 360 μοιρών, όπως λένε οι Ευρωπαίοι, ή αν αρχικά θα αφορά μόνο την ανατολική πτέρυγα και στη συνέχεια θα επεκταθεί.»
Drones, νομικά κενά και ευρωπαϊκή ετοιμότητα
Τα περιστατικά με drones που οδήγησαν στο προσωρινό κλείσιμο αεροδρομίων στη Δανία και στη Γερμανία δείχνουν ότι «η Ευρώπη δεν είναι καθόλου προετοιμασμένη». «Πέρα από το πρακτικό σκέλος, δεν υπάρχει ούτε νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών», επισημαίνει ο κ. Νέδος. «Χρειάζεται ένα σύστημα κανόνων που θα προβλέπει πώς αντιμετωπίζονται οι απειλές και, σε δεύτερο επίπεδο, να αναπτυχθούν λύσεις που θα μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη. Οι τεχνολογίες υπάρχουν, είναι φθηνές και διαθέσιμες στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. Το ζήτημα είναι πώς θα τις αξιοποιήσει η Ευρώπη.»
Η Ελλάδα, ωστόσο, διατηρεί επιφυλάξεις στο πεδίο της ευρωπαϊκής άμυνας, κυρίως λόγω της προσπάθειας της Τουρκίας να αποκτήσει πρόσβαση στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Μπορεί να υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή άμυνα;
Σε ερώτηση για το αν η ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι περισσότερο από απλό συντονισμό, ο κ. Νέδος απαντά ρεαλιστικά: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο κομμάτι της άμυνας παραμένει ένα πεδίο ελάχιστης συνεννόησης — ένα ελάχιστο κοινό σημείο επαφής μεταξύ των κρατών-μελών. Κάθε χώρα διατηρεί τα εθνικά της συμφέροντα και τις ιδιαιτερότητές της. Για να μπορέσουμε να φτάσουμε σε αυτό που ονομάζουμε κοινή ευρωπαϊκή άμυνα, θα πρέπει να υπάρξει αλλαγή Συνθήκης ή λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία. Και αυτό δεν είναι κάτι που επιθυμούν όλα τα κράτη-μέλη.»
Υπενθυμίζει, επίσης, ότι το πρώτο στάδιο του προγράμματος “SAFE” επέτρεψε τη συμμετοχή της Τουρκίας στον Ευρωπαϊκό Αμυντικό Μηχανισμό, βάσει μιας «έκτακτης διαδικασίας» στα πρότυπα του Ταμείου Ανάκαμψης. «Αν η Ευρώπη συνεχίσει να στηρίζεται σε τέτοιου είδους έκτακτες λύσεις, με ορίζοντα ζωής λίγων ετών, χωρίς να χτίζει σταθερό θεσμικό υπόβαθρο, δεν θα μπορέσει να διαμορφώσει μια πραγματική κοινή άμυνα», τονίζει.
Μετρημένες προσδοκίες
Η νέα στρατηγική για την ευρωπαϊκή άμυνα θέτει φιλόδοξους στόχους, όμως οι πολιτικές διαφορές, οι οικονομικές ανισορροπίες και οι αλληλοεπικαλύψεις με το ΝΑΤΟ απειλούν να φρενάρουν ξανά την πρόοδο.
Όπως καταλήγει ο Βασίλης Νέδος: «Η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί γρήγορα και αποτελεσματικά. Αλλά για την ώρα, οι προσδοκίες πρέπει να παραμείνουν μετριοπαθείς.»
Πηγή: skai.gr
