Η ομάδα διαχείρισης κρίσεων που «τρέχει» την ΕΕ

Όταν η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση, τα φώτα σε μια ασφαλή αίθουσα, βαθιά μέσα σε ένα κτίριο των Βρυξελλών που φιλοξενεί το Eυρωπαϊκό Συμβούλιο, ανάβουν. Τον τελευταίο χρόνο, αυτό συμβαίνει συχνότερα από ποτέ, καθώς οι 27 απεσταλμένοι των κυβερνήσεων των κρατών-μελών αναλαμβάνουν το πηδάλιο της ΕυρωπαΙκής Ένωσης, σημειώνει το Politico.

Η αίθουσα -που περιλαμβάνει και ένα καταφύγιο στο υπόγειο, σχεδιασμένο ώστε να αποτρέπει παρακολουθήσεις -αποτελεί τον χώρο συνεδρίασης των πρεσβευτών της ΕΕ, οι οποίοι διαδραματίζουν πλέον μεγαλύτερο ρόλο από ποτέ στη διαμόρφωση της στρατηγικής της Ένωσης στις σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής.

Από τις απειλές του Τραμπ (Trump) για την προσάρτηση της Γροιλανδίας και την επιβολή δασμών έως τις συγκρούσεις στη Γάζα και την Ουκρανία, την πιθανότητα πληγμάτων κατά του Ιράν και τις ευρύτερες ανησυχίες για την ευρωπαϊκή οικονομία, αυτή η σύνθεση των μόνιμων εθνικών εκπροσώπων στις Βρυξέλλες αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα της πολιτικής της ΕΕ.

Γνωστή στις Βρυξέλλες ως Coreper II (Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων), η ομάδα υπάρχει από την ίδρυση της ΕΕ. Σταδιακά διευρύνει την εξουσία της στη λήψη αποφάσεων -όχι μόνο για την αποτελεσματικότερη λειτουργία της Ένωσης, αλλά και ως αντίβαρο σε μια ολοένα και ισχυρότερη Eυρωπαϊκή Επιτροπή.

Η Πολωνή πρέσβης στην ΕΕ, Αγκνιέσκα Μπαρτόλ, η οποία προήδρευσε των συνεδριάσεων κατά τη διάρκεια της πολωνικής προεδρίας του Council of the European Union, δήλωσε ότι ήδη πριν από την έναρξη της θητείας της είχε ενημερώσει τους συναδέλφους της πως θα πραγματοποιούνται δύο συνεδριάσεις της Coreper την εβδομάδα αντί για μία, λόγω του αυξημένου φόρτου.

Κατά τη διάρκεια της δανικής προεδρίας που ακολούθησε, η ομάδα συνεδρίαζε καθημερινά ενόψει μιας κρίσιμης απόφασης για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αναζητώντας λύση στις ανησυχίες του Βελγίου και άλλων χωρών σχετικά με τη χρήση δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Υπό την τρέχουσα κυπριακή προεδρία, η Coreper II έχει συνεδριάσει ακόμη και τρεις φορές την εβδομάδα.

Τον Ιανουάριο, οι πρέσβεις κλήθηκαν εκτάκτως βράδυ Κυριακής, λίγες ώρες αφότου ο Τραμπ απείλησε με βαρείς δασμούς στο πλαίσιο του σχεδίου προσάρτησης της Γροιλανδίας. Ήταν η πρώτη συνεδρίαση της ΕΕ για την αντίδρασή της -και μέσα σε λίγες ώρες διαμορφώθηκε ευρεία συναίνεση για την εξέταση αντιποίνων με οικονομικά αντίμετρα.

Από προπαρασκευαστικό όργανο σε κέντρο αποφάσεων

Τέσσερις διπλωμάτες που συμμετείχαν στη Coreper τα τελευταία δύο χρόνια ανέφεραν ότι το σχήμα έχει ξεπεράσει τον αρχικό του ρόλο ως απλό προπαρασκευαστικό όργανο. Η εξέλιξη αυτή επιταχύνθηκε κατά την πανδημία Covid-19, όταν η Coreper ήταν το μόνο όργανο με φυσική παρουσία, ενώ ακόμη και οι υπουργοί συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης.

Επισήμως, η Coreper δεν είναι όργανο λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, διπλωμάτες επισημαίνουν ότι τα όρια δικαιοδοσίας της, έχουν διευρυνθεί. «Αν είμαστε ειλικρινείς, είναι πράγματι ο τόπος όπου λαμβάνονται αποφάσεις», δήλωσε ένας εξ αυτών, τονίζοντας ότι ο ρυθμός των γεωπολιτικών εξελίξεων δεν επιτρέπει την αναμονή έως τις συνόδους κορυφής.

Ενισχυμένος ρόλος υπό νέα ηγεσία

Ο ρόλος της Coreper II κατέστη σαφέστερος μετά την ανάληψη της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από τον Αντόνιο Κόστα το 2024. Η ομάδα του έχει λάβει επαίνους από τις πρωτεύουσες των κρατών – μελών, καθώς οι τακτικές σύνοδοι των ηγετών περιορίζονται πλέον σε μονοήμερες συνεδριάσεις, με τις βασικές θέσεις να έχουν ήδη συμφωνηθεί σε επίπεδο πρεσβευτών. Στις συνεδριάσεις παρίστανται συχνά ο προσωπάρχης του, Πέδρο Λουρτιέ, καθώς και ο κορυφαίος σύμβουλος της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Μπιόρν Σάιμπερτ.

Παράλληλα, η Coreper II έχει αναλάβει ζητήματα που παλαιότερα ανήκαν στη Coreper I, όπως η ενέργεια, η κλιματική αλλαγή και η μείωση της γραφειοκρατίας -θέματα που πλέον θεωρούνται πολιτικά ευαίσθητα και προτεραιότητες για τους ηγέτες της ΕΕ.

Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμπλέκεται όλο και περισσότερο σε παραδοσιακούς τομείς εθνικών αρμοδιοτήτων, όπως η άμυνα και η στεγαστική πολιτική, η Coreper II λειτουργεί ως μηχανισμός εποπτείας των κρατών-μελών, διασφαλίζοντας ότι η Κομισιόν δεν υπερβαίνει την εξουσία της.

«Η Coreper βασίζεται σε δύο αρχές», δήλωσε η Μπαρτόλ. «Αμοιβαία εμπιστοσύνη και καμία έκπληξη».

Πηγή: skai.gr