Τρεις ώρες και τριάντα λεπτά νότια της πρωτεύουσας της Αλβανίας, ένας ελικοειδής δρόμος οδηγεί σε μια παραλία 300 μέτρων, με κρυστάλλινα γαλάζια νερά και βότσαλα.
Εκεί, στην άκρη του Ιονίου Πελάγους, οι επισκέπτες μπορούν να νοικιάσουν μια ξαπλώστρα για 10€, εφόσον βρουν χώρο στάθμευσης κατά μήκος του χωματόδρομου και δεν τους ενοχλεί να βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τον διπλανό τους.
Κι όμως, πριν από δέκα χρόνια, το σημείο αυτό, η παραλία Jale κοντά στη Χειμάρρα, ήταν ένα κρυφό διαμάντι για τους ντόπιους, που κατασκήνωναν δωρεάν στην παραλία. Σήμερα, και οι δύο πλευρές του δρόμου είναι γεμάτες με εργοτάξια, ενώ ένας μεγάλος επενδυτής υπόσχεται να μετατρέψει το άλλοτε ήσυχο χωριό σε πολυτελές καταφύγιο για την παγκόσμια ελίτ. Η συγκεκριμένη περιοχή πλήττεται και επίσημα από υπερτουρισμό.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η δραματική αλλαγή της Jale από έναν φυσικό και σχετικά άγνωστο παράδεισο σε δημοφιλή τουριστικό προορισμό, αποτελεί μικρογραφία της αύξησης της δημοτικότητας της Αλβανίας.
Ενώ μεγάλο μέρος του κόσμου ήταν ακόμα σε καραντίνα λόγω της πανδημίας, η Αλβανία άνοιξε τις πόρτες της στους επισκέπτες τον Ιούλιο του 2020. Τουρίστες που ήθελαν να δουν κάτι άλλο πέρα από τους τέσσερις τοίχους τους ανταποκρίθηκαν γρήγορα: Πάνω από 5,6 εκατομμύρια ταξίδεψαν στην Αλβανία το 2021, μία αύξηση 114% σε σύγκριση με το 2020.
Αλλά δεν ήταν μόνο τα ανοιχτά σύνορα που προσέλκυσαν τους επισκέπτες: Άλλοι ευρωπαϊκοί προορισμοί, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, γίνονταν όλο και πιο ακριβοί, την ώρα που η Αλβανία προσέφερε φύση και παραλίες παγκόσμιας κλάσης με πολύ μικρό αντίτιμο. Τον Αύγουστο του 2020, μια διανυκτέρευση με πρωϊνό σε ξενοδοχείο μπροστά στη θάλασσα μπορούσε να κοστίζει μόλις 30 ευρώ, ενώ οι ξαπλώστρες ξεκινούσαν από τρία ευρώ.
Αν και κάποιοι ταξιδιώτες έφτασαν στα Τίρανα και τις παραλίες από στόμα σε στόμα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άναψαν τη φωτιά στην ιδέα των διακοπών στην Αλβανία. Το 2024, η Αλβανία είχε πάνω από 3,8 εκατομμύρια αναρτήσεις στο Instagram και περισσότερες από 106 δισεκατομμύρια προβολές, πλησιάζοντας σε δημοτικότητα προορισμούς όπως η Ιταλία και η Ελλάδα.
Αυτό που ήταν μια σταθερή ροή επισκεπτών έγινε πλημμύρα
Το 2023, ήρθαν 10 εκατομμύρια τουρίστες, μία αύξηση 35% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής. Το 2024, ο αριθμός αυξήθηκε στα 11,7 εκατομμύρια, ένα νέο ρεκόρ και αύξηση 15%, σύμφωνα με την Υπουργό Τουρισμού Μιρέλα Κουμπάρο. Για το 2025, η κυβέρνηση ελπίζει να ολοκληρωθεί με περισσότερους από 15 εκατομμύρια επισκέπτες, σε μια χώρα με πληθυσμό μόλις 2,7 εκατομμύρια.
Με τους επισκέπτες να παράγουν περίπου το 8% του ΑΕΠ της χώρας και να δημιουργούν δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας, μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης δεν μπορεί εύκολα να «κόψει» τη συνήθεια του τουρισμού. Οι περισσότεροι επισκέπτες είναι Ευρωπαίοι, με τους Γερμανούς, Ιταλούς, Πολωνούς και Γάλλους να είναι στην κορυφή της λίστας, σύμφωνα με τοπικά μέσα.
Σε αντίθεση με άλλους ευρωπαϊκούς προορισμούς, όπως η Ιταλία ή η Γαλλία, η Αλβανία είναι μια μικρότερη χώρα όπου οι επισκέπτες μπορούν να εξερευνήσουν βουνά και παραλίες την ίδια ημέρα. Ζει επίσης στη φαντασία του κόσμου ως «άγρια και ελεύθερη, κάτι που δεν υπάρχει πια στην Ευρώπη», λέει η δημοσιογράφος Ντενάτα Γιούσι.
Κατασκευαστικό “μπουμ”
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης που θέλουν να προωθήσουν την Αλβανία ως κορυφαίο τουριστικό προορισμό έχουν απαλλάξει τους διεθνείς ξενοδόχους από τον εταιρικό φόρο για 10 χρόνια, αν κατασκευάσουν ξενοδοχεία τεσσάρων ή πέντε αστέρων. Η φορολογική αυτή πρωτοβουλία ξεκίνησε το 2019 αλλά παρατάθηκε φέτος έως το 2027.
«Αυτές είναι μεγάλες επενδύσεις», δήλωσε ο βουλευτής Μπλέντι Κλόσι, που πρότεινε την παράταση, σε αλβανικά μέσα. «Η πρωτοβουλία αυτή αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο τμήμα του κλάδου, εκείνους που στοχεύουν στην αναβάθμιση της ποιότητας».
Το σχέδιο φαίνεται να αποδίδει. Αρκετά διεθνή brands, όπως η Marriott International, η Meliá Hotels International και η Radisson Hotel Group, έχουν ήδη ανοίξει ή ετοιμάζονται να ανοίξουν, ενώ ο γαμπρός του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, σκοπεύει να μετατρέψει ένα αλβανικό νησί σε πολυτελές καταφύγιο.
Ωστόσο, οι επικριτές προειδοποιούν ότι οι παραλίες δεν έχουν αρκετό χώρο για να φιλοξενήσουν τον αριθμό των επισκεπτών που τέτοια θέρετρα θα προσελκύσουν, και ότι η φύση καταστρέφεται στο όνομα του τουρισμού.
Ήδη, το αεροδρόμιο της Αυλώνας, που πρόκειται να ανοίξει σύντομα στο νότο, προκαλεί αντιδράσεις λόγω της εγγύτητάς του σε προστατευόμενη περιοχή. Ταυτόχρονα, η μεταφορά νερού από την ενδοχώρα προς τα παράκτια θέρετρα για να καλυφθούν οι ανάγκες, έχει εξοργίσει ακτιβιστές και ντόπιους, προκαλώντας διαμαρτυρίες.
«Η απληστία έχει αντικαταστήσει τον λογικό σχεδιασμό — και, φυσικά, την αγάπη για τη γη, τη φύση και την πατρίδα», δήλωσε ο Άλφρεντ Λέλα, εκπρόσωπος του αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Κόμματος.
Οι λάτρεις της περιπέτειας μπορούν ακόμα να βρουν λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές στην Αλβανία για εξερεύνηση, αλλά οι μέρες των εξαιρετικά φθηνών διακοπών έχουν σχεδόν τελειώσει.
Το μέσο ποσό που δαπανήθηκε ανά επισκέπτη αυξήθηκε κατά 20% το 2024, με τους τουρίστες να ξοδεύουν συνολικά 5 δισεκατομμύρια ευρώ στη χώρα εκείνη τη χρονιά. Ειδικοί και επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι η αυξημένη ζήτηση φέρνει πίεση στις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνει το κόστος λόγω των εισαγωγών.
Και καθώς οι τιμές ανεβαίνουν, οι ντόπιοι που κάποτε απολάμβαναν τις παραλίες και τη φύση απομακρύνονται. Αλλά δεν είναι μόνο οι υψηλότερες τιμές που τους ενοχλούν. Η περιοχή έχει γεμίσει σκουπίδια! Σύμφωνα με τον τουριστικό οδηγό και περιβαλλοντολόγο, Άρμπεν Κόλα: «Τα σκουπίδια αποτελούν πλέον μεγάλο πρόβλημα. Οι δήμοι δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση».
