Η συμφωνία των Νήσων Κουκ με την Κίνα – γιατί ανησυχεί τη Νέα Ζηλανδία

Οι αυξανόμενοι δεσμοί μεταξύ των Νήσων Κουκ και της Κίνας, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου σχεδίου εταιρικής σχέσης έχουν εγείρει ανησυχίες στη Νέα Ζηλανδία, η οποία έχει στενή συνταγματική σχέση με τον «μικροσκοπικό» γείτονά της στον Ειρηνικό.

Τι είναι τα νησιά Κουκ

Τα νησιά Κουκ είναι μια ομάδα 15 μικρών νησιών μεταξύ Νέας Ζηλανδίας και Χαβάης, διάσπαρτα σε 2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα -πλούσιου σε πόρους- Ειρηνικού Ωκεανού.

Από το 1965, τα νησιά Κουκ είναι μια χώρα σε ελεύθερη σύνδεση με τη Νέα Ζηλανδία. Οι πολίτες της έχουν διαβατήρια της Νέας Ζηλανδίας και όλα τα προνόμια αυτής – πρόσβαση στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και εκπαίδευσης της Νέας Ζηλανδίας και δυνατότητα εργασίας εκεί. Επιτρέπεται μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, αλλά οι δύο χώρες καλούνται να διαβουλεύονται για θέματα ασφάλειας, άμυνας και εξωτερικής πολιτικής.

Στη χώρα ζουν 15.040, αλλά ο καταγεγραμμένος πληθυσμός της είναι 90.00, άνθρωποι που ζουν στη Νέα Ζηλανδία.

Τώρα που έχει χαρακτηριστεί ως χώρα υψηλού εισοδήματος και δεν είναι πλέον επιλέξιμη για διεθνή Επίσημη Αναπτυξιακή Βοήθεια, η μικρή οικονομία βασίζεται στον τουρισμό – κυρίως από τη Νέα Ζηλανδία – που κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Η Κίνα και οι Νήσοι Κουκ συνήψαν διπλωματικές σχέσεις το 1997 και το 2018 τις αναβάθμισαν σε μια ολοκληρωμένη περιφερειακή στρατηγική εταιρική σχέση με άλλα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού.

Ποια είναι η συμφωνία

Η συμφωνία που υπέγραψε ο Πρωθυπουργός των Νήσων Κουκ Μαρκ Μπράουν και ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Τσιανγκ σκιαγραφεί μια σειρά από τομείς στους οποίους οι δύο χώρες θα βελτιώσουν τη συνεργασία, όπως η εκπαίδευση, η οικονομία, οι υποδομές, η αλιεία, η διαχείριση καταστροφών και η εξόρυξη ορυκτών από τον βυθό.

Η Άννα Πάουλς, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Κέντρο Σπουδών Άμυνας και Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Massey, τόνισε την ενισχυμένη συνεργασία στους τομείς της υδρογραφίας και της γεωχωρικής έρευνας, η οποία έχει άμεσες στρατιωτικές εφαρμογές.

Στοχεύει επίσης σε βελτιωμένους πολιτιστικούς δεσμούς, αλλά στη συμφωνία δεν περιλαμβάνονται δεσμοί χρέους.

Κατά την επίσκεψη υπεγράφη επίσης μια σειρά μνημονίων κατανόησης τα οποία δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Τι ανησύχησε τη Νέα Ζηλανδία

Η Νέα Ζηλανδία έχει παραπονεθεί για έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τις συμφωνίες που υπέγραψε ο Μπράουν με μια Κίνα που έχει γίνει σημαντικά πιο δυναμική στον Ειρηνικό τα τελευταία χρόνια.

Η Αυστραλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες απώθησαν την αυξημένη παρουσία της Κίνας στον Ειρηνικό, ενισχύοντας τη χρηματοδότηση στην περιοχή και υπογράφοντας νέες στρατηγικές συνεργασίες.

Ενώ η Νέα Ζηλανδία έχει επίσης ενισχύσει τη βοήθεια, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί οικονομικά την Κίνα. Έχει διαφημίσει τους ισχυρούς διπλωματικούς και πολιτιστικούς δεσμούς της στην περιοχή ως κρίσιμο πλεονέκτημα, ένα επιχείρημα που δυνητικά υπονομεύεται από τις μονομερείς ενέργειες των Νήσων Κουκ.

Η Νέα Ζηλανδία ανησυχεί. Η πίεση της κυβέρνησης των Νήσων Κουκ για περισσότερη αυτονομία, συμπεριλαμβανομένης της προσπάθειας έκδοσης των δικών της διαβατηρίων, σημαίνει ότι αποκομίζει όλα τα οφέλη της ανεξαρτησίας ενώ εξακολουθεί να είναι μέρος της Νέας Ζηλανδίας.

Οι Νήσοι Κουκ ήθελαν επίσης να ενταχθούν στα Ηνωμένα Έθνη, κάτι που η Νέα Ζηλανδία δεν θα επιτρέψει. Σύμφωνα με τη νέα συμφωνία, η Κίνα λέει ότι θα υποστηρίξει τις φιλοδοξίες των Νήσων Κουκ να επεκτείνουν τη συμμετοχή τους σε διεθνείς οργανισμούς.

«Εδώ είναι που η Κίνα δημιουργεί μια σφήνα μεταξύ των Νήσων Κουκ και της Νέας Ζηλανδίας και εκμεταλλεύεται την επιθυμία ή τη φιλοδοξία του πρωθυπουργού Μαρκ Μπράουν για αυξημένη ανεξαρτησία από τη Νέα Ζηλανδία», είπε η Πάουλς.

Τι θέλει η Κίνα

Τα Νησιά Κουκ έχουν τεράστιους αναξιοποίητους ορυκτούς πόρους στον βυθό της θάλασσας και βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της εξερεύνησης αυτής της ακόμη αναπόδεικτης βιομηχανίας.

Η Αρχή Ορυκτών Βυθού της χώρας εκτιμά ότι υπάρχουν 6,7 δισεκατομμύρια τόνοι όζων πλούσιων σε ορυκτά στον πυθμένα της θάλασσας, που θα μπορούσαν να δώσουν 20 εκατομμύρια μετρικούς τόνους κοβαλτίου μαζί με σημαντικές ποσότητες νικελίου, χαλκού, μαγγανίου, σιδήρου και σπάνιων γαιών που απαιτούνται για τα τεχνολογικά προϊόντα και τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.

Οι κινεζικές εταιρείες, οι οποίες κυριαρχούν στον παγκόσμιο εφοδιασμό πολλών τέτοιων υλικών, δεν έχουν λάβει ακόμη άδειες εξερεύνησης στα ύδατα των Νήσων Κουκ, αλλά η συμφωνία προβλέπει «περαιτέρω συνεργασία στον τομέα των ορυκτών βυθού».

Επιπλέον, οι Νήσοι Κουκ είναι μέλος διεθνών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου του Φόρουμ των Νήσων του Ειρηνικού, με το οποίο η Κίνα έχει δημιουργήσει δεσμούς τα τελευταία χρόνια, και η συμφωνία δεσμεύεται να αλληλοϋποστηρίζεται σε πολυμερή φόρουμ.

Τι διακυβεύεται για τα Νησιά Κουκ

Οι στενότεροι δεσμοί με την Κίνα παρέχουν ευκαιρίες για μια νέα ροή τουριστών και εμπορίου καθώς και τεχνική ή/και οικονομική υποστήριξη για την ανάπτυξη του τομέα εξόρυξης βυθού.

Ωστόσο, εάν η σχέση με τη Νέα Ζηλανδία επιδεινωθεί περαιτέρω, υπάρχει πιθανότητα να χρειαστεί ένα δημοψήφισμα για το μέλλον του συντάγματος των Νήσων Κουκ.

Διαμαρτυρίες πραγματοποιήθηκαν στην πρωτεύουσα Αβαρούα τη Δευτέρα για την υποστήριξη της παραμονής σε ελεύθερη συνεργασία με τη Νέα Ζηλανδία και μέλη του κόμματος της αντιπολίτευσης κατέθεσαν πρόταση δυσπιστίας κατά του Μπράουν, η οποία θα ψηφιστεί μετά τις 25 Φεβρουαρίου.

«Πάντα έβλεπα τη Νέα Ζηλανδία ως καλό εταίρο και γείτονα», είπε η Τίνα Μπράουνι, ηγέτης της αντιπολίτευσης. «Γιατί κινδυνεύουμε να βλάψουμε αυτή τη σχέση;»

Πηγή: reuters.com