Μια διαμάχη για τον εδαφικό έλεγχο στη νότια Υεμένη έχει φέρει αντιμέτωπους δύο μέχρι πρότινος συμμάχους του Κόλπου, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προκαλώντας ρήγμα στον συνασπισμό που πολεμά τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι.
Το αποσχιστικό Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC), το οποίο στηρίζεται από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κατέλαβε τον περασμένο μήνα εκτεταμένες περιοχές στη νότια και ανατολική Υεμένη. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος αυτών ανακαταλήφθηκε από δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία.
Συνομιλίες που είχαν προγραμματιστεί αυτή την εβδομάδα στο Ριάντ με στόχο την επίλυση της κρίσης δεν προχώρησαν, καθώς ο ηγέτης του STC, Αϊντάρους αλ-Ζουμπάιντι, δεν εμφανίστηκε. Σαουδαραβικές πηγές εκτιμούν ότι μεταφέρθηκε εκτός χώρας με τη συνδρομή των ΗΑΕ.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Πώς οδηγήθηκε η Υεμένη στον πόλεμο
Η Υεμένη, που βρίσκεται ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και μια κρίσιμη ναυτιλιακή οδό στην Ερυθρά Θάλασσα, ήταν έως το 1990 χωρισμένη σε δύο κράτη, τη βόρεια Υεμένη, με πρωτεύουσα τη Σαναά και τη νότια με πρωτεύουσα το Άντεν.
Η βόρεια Υεμένη, κοιτίδα ενός αρχαίου βασιλείου, είχε αποκτήσει την ανεξαρτησία της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η κομμουνιστική νότια Υεμένη αποτελούσε τμήμα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας έως τη δεκαετία του 1960.
Η νότια Υεμένη συμφώνησε στην ενοποίηση με τον βορρά το 1990, μετά από εσωτερικές συγκρούσεις και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, βασικού οικονομικού του υποστηρικτή. Μετά την ενοποίηση, ο βορράς κυριάρχησε πολιτικά, γεγονός που οδήγησε τον νότο σε μια αποτυχημένη απόπειρα απόσχισης και σε σύντομο πόλεμο το 1994, τον οποίο κέρδισε γρήγορα ο βορράς.
Την ίδια περίοδο, στα βόρεια της χώρας εμφανίστηκε το κίνημα των Χούθι, το οποίο από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 συγκρούστηκε με την κυβέρνηση, καταγγέλλοντας περιθωριοποίηση της αίρεσης Ζαϊντί.
Μετά τις εξεγέρσεις της Αραβικής Άνοιξης το 2011, ο στρατός της Υεμένης διαλύθηκε και τα κράτη του Κόλπου στήριξαν μια μεταβατική κυβέρνηση στη Σαναά. Το 2014 οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα και το 2015 η μεταβατική κυβέρνηση διέφυγε στον νότο. Τότε παρενέβη στρατιωτικά συνασπισμός υπό τη Σαουδική Αραβία, πυροδοτώντας έναν παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο που συνεχίζεται έως σήμερα.
Ποιοι είναι οι νότιοι αυτονομιστές
Πολλοί κάτοικοι του νότου θεωρούν ότι ο βορράς έχει κυριαρχήσει στην εξουσία εις βάρος τους. Η δυσαρέσκεια αυτή εντάθηκε το 2015, όταν οι Χούθι επιχείρησαν να καταλάβουν το Άντεν, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές σε μεγάλο μέρος της πόλης.
Παρότι το νότιο κίνημα εμφανίζεται ιδιαίτερα δημοφιλές με τη σημαία της πρώην Νότιας Υεμένης να είναι πανταχού παρούσα στο Άντεν και σε άλλες περιοχές, παραμένει βαθιά κατακερματισμένο εδώ και δεκαετίες.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνέβαλαν στη συγκρότηση του Μεταβατικού Συμβουλίου του Νότου (STC) το 2017, ενοποιώντας διάφορες ομάδες του κινήματος και παρέχοντάς τους εκπαίδευση και στήριξη. Στον πυρήνα του STC βρίσκεται ένα δίκτυο ισχυρών στρατιωτικών και στελεχών ασφαλείας, που αναδείχθηκαν κατά τις μάχες για την εκδίωξη των Χούθι από το Άντεν το 2015.
Το 2022, το STC απέκτησε θεσμικό ρόλο, συμμετέχοντας τόσο στο Προεδρικό Συμβούλιο όσο και στην κυβέρνηση.
Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι η ανεξαρτησία αποτελεί επιθυμία όλων των Νοτίων και, την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ότι επιδιώκει μια διετή μεταβατική περίοδο, η οποία θα οδηγήσει σε δημοψήφισμα για τη δημιουργία ενός νέου κράτους στη Νότια Αραβία.
Ωστόσο, ο ρόλος του STC στην κυβέρνηση τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση. Ο επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου Ρασάντ αλ-Αλίμι απέπεμψε τον Αϊνταρούς αλ-Ζουμπαϊντί από το όργανο, κατηγορώντας τον ως προδότη. Παράλληλα, η εσωτερική συνοχή του STC δοκιμάζεται, καθώς ορισμένα μέλη του εξακολουθούν να συμμετέχουν στις συνομιλίες του Ριάντ, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια νέου κατακερματισμού του νότιου κινήματος.
Γιατί εμπλέκονται η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ
Η Σαουδική Αραβία μοιράζεται το μεγαλύτερο χερσαίο σύνορό της με την Υεμένη και εδώ και δεκαετίες επιδιώκει να ασκεί επιρροή στη χώρα, να αποτρέπει απειλές και να εμποδίζει άλλες περιφερειακές δυνάμεις να αποκτήσουν ερείσματα. Δεν επιθυμεί τη διάλυση της Υεμένης.
Το Ριάντ διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση του σχεδίου πολιτικής μετάβασης μετά την Αραβική Άνοιξη και ηγήθηκε της στρατιωτικής επέμβασης κατά των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι από το 2015.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτέλεσαν τον βασικό περιφερειακό σύμμαχο της Σαουδικής Αραβίας στον πόλεμο κατά των Χούθι. Τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχύσει την επιρροή τους στην περιοχή, στηρίζοντας ομάδες που, όπως υποστηρίζουν, αντιμάχονται ισλαμιστικές οργανώσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, τα ΗΑΕ στήριξαν τους νότιους αυτονομιστές της Υεμένης ως αντίβαρο στις ισλαμιστικές δυνάμεις εντός του συνασπισμού κατά των Χούθι, επιδιώκοντας παράλληλα πρόσβαση σε στρατηγικά λιμάνια της νότιας Υεμένης.
Αν και επί χρόνια στενοί σύμμαχοι, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ άρχισαν να αποκλίνουν σε ζητήματα περιφερειακής πολιτικής. Το Ριάντ ερμήνευσε την κατάληψη μεγάλων εκτάσεων από το STC τον περασμένο μήνα ως κίνηση υποκινούμενη από τα Εμιράτα.
Οι προειδοποιήσεις του Ριάντ οδήγησαν τα ΗΑΕ στην απόσυρση των τελευταίων στρατευμάτων τους από την Υεμένη, ωστόσο η στήριξή τους προς το νότιο κίνημα παραμένει αμείωτη.
Τι σημαίνει η κρίση για τον εμφύλιο πόλεμο στην Υεμένη
Η τελευταία κρίση έχει προκαλέσει ρήγμα στον συνασπισμό που πολεμά τους Χούθι στην Υεμένη.
Ωστόσο, δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία ανέκτησαν τις τελευταίες ημέρες το μεγαλύτερο μέρος των περιοχών που είχαν καταληφθεί από το Μεταβατικό Συμβούλιο του Νότου (STC), χωρίς να διαφαίνονται μέχρι στιγμής ουσιαστικές αλλαγές στη μακροχρόνια «παγωμένη» σύγκρουση με τους Χούθι.
Τυχόν σοβαρή αναζωπύρωση του πολέμου θα μπορούσε να έχει ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες. Η Υεμένη ελέγχει την πρόσβαση στο Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί κρίσιμη εμπορική οδό μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Μέσης Ανατολής.
Οι επιθέσεις των Χούθι κατά πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, στο πλαίσιο του πολέμου στη Γάζα, έχουν ήδη διαταράξει τη διεθνή ναυτιλία και το παγκόσμιο εμπόριο.
Πηγή: skai.gr
