Του Στέφανου Νικολαΐδη
Οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο Ομάν μπορεί να διακόπηκαν προσωρινά, ωστόσο όλα δείχνουν ότι η διπλωματική διαδικασία παραμένει ενεργή και ενδέχεται να συνεχιστεί άμεσα. Ιρανικές πηγές στο Al Jazeera μιλούν για «σοβαρές» διαπραγματεύσεις που εξελίσσονται με ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με προηγούμενους γύρους, ενώ αμερικανικά μέσα αναφέρουν πως νέος κύκλος επαφών αναμένεται εντός των επόμενων ημερών.
Την εικόνα αυτή επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), ο οποίος χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ καλές», σημειώνοντας ότι οι επαφές θα συνεχιστούν «στις αρχές της επόμενης εβδομάδας». Μιλώντας σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο Air Force One, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι «το Ιράν φαίνεται πως επιθυμεί διακαώς να καταλήξει σε συμφωνία», σπεύδοντας ωστόσο να προσθέσει ότι «πρέπει να δούμε ποια θα είναι αυτή η συμφωνία».
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Ωστόσο, παράλληλα με τους θετικούς τόνους, ο Τραμπ δεν παρέλειψε να υπενθυμίσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, εντείνοντας την πίεση προς την Τεχεράνη. «Έχουμε μια μεγάλη αρμάδα, έναν μεγάλο στόλο που κατευθύνεται στην περιοχή και θα βρίσκεται εκεί πολύ σύντομα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι οι συνέπειες για το Ιράν θα είναι «τεράστιες» σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.
Η διπλή αυτή γλώσσα — διάθεση για συμφωνία από τη μία, επίδειξη ισχύος από την άλλη — αποτυπώνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται οι διαπραγματεύσεις, αλλά και τις εσωτερικές αντιφάσεις της αμερικανικής στρατηγικής.
Το αγκάθι του εμπλουτισμού ουρανίου
Στο επίκεντρο των συνομιλιών παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούν δραστικό περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου, με ποσοστά κάτω του 1,5%, όρο που η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά. Αυτή τη στιγμή, το Ιράν διαθέτει απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένο περίπου στο 60%, επίπεδο που το φέρνει επικίνδυνα κοντά σε δυνατότητα ταχείας στρατιωτικής αξιοποίησης.
Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν το ποσοστό εμπλουτισμού φτάσει το 80%, το Ιράν θα μπορούσε να κατασκευάσει τουλάχιστον 6 πυραύλους μέσα στο 2026. Παρότι η ιρανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει υπό προϋποθέσεις το θέμα του εμπλουτισμού, η απόσταση από τις αμερικανικές απαιτήσεις καθιστά μια συμφωνία εξαιρετικά αμφίβολη.
Οι βομβαρδισμοί του 2025 και τα όριά τους
Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025, στον λεγόμενο «Πόλεμο των 12 Ημερών», καθυστέρησαν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, δεν το εξάλειψαν όμως. Αυτό σημαίνει – αναφέρουν γνώστες των διεθνών σχέσεων – πως η συγκεκριμένη επίθεση δεν αιφνιδίασε πλήρως το Ιράν, το οποίο φέρεται να είχε προλάβει να μεταφέρει κρίσιμα υλικά σε κρυφές τοποθεσίες.
Το γεγονός αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι μια νέα στρατιωτική επιχείρηση, χωρίς σαφή στόχο και σχέδιο επόμενης ημέρας, δύσκολα θα πετύχει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
Ο δεύτερος βασικός όρος των ΗΠΑ — η διακοπή της παροχής βαλλιστικών πυραύλων και στρατιωτικής στήριξης σε περιφερειακούς συμμάχους της Τεχεράνης — εκλαμβάνεται από το Ιράν ως προσπάθεια στρατηγικού αφοπλισμού. Στην ιρανική οπτική, όπως σημειώνουν αναλυτές, πρόκειται για σχέδιο που αποσκοπεί στην πλήρη αποδυνάμωση της χώρας και στην αδυναμία άμυνας απέναντι σε εξωτερικές απειλές.
Παρά τα πλήγματα που έχει δεχθεί, το Ιράν διατηρεί ακόμη τη δυνατότητα να πλήξει στόχους σε μεγάλη ακτίνα, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, τόσο με drones όσο και με πυραύλους — στοιχείο που εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικός αποτρεπτικός παράγοντας.
Το Ισραήλ και οι περιορισμοί της ισχύος
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των εξελίξεων, ένας από τους λόγους που η αναμενόμενη αμερικανική επίθεση δεν πραγματοποιήθηκε πρόσφατα ήταν η ανάγκη προστασίας του Ισραήλ. Κατά τον Πόλεμο των 12 Ημερών, το Ισραήλ φέρεται να εξάντλησε σημαντικό μέρος των δυνατοτήτων του στην αντιαεροπορική άμυνα, προκειμένου να αντέξει τις ιρανικές επιθέσεις το καλοκαίρι του 2025.
Αυτό σημαίνει ότι μια νέα κλιμάκωση θα απαιτούσε εκτεταμένη αμερικανική εμπλοκή, αυξάνοντας το ρίσκο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.
Διαπραγμάτευση χωρίς καθαρό τέλος
Παρά τις απειλές και τη ρητορική περί «τεράστιων συνεπειών», αμερικανικές πηγές παραδέχονται στο NBC News ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το τι ακριβώς επιδιώκει ο Λευκός Οίκος σε περίπτωση στρατιωτικής κλιμάκωσης. Η απειλή λειτουργεί κυρίως ως μοχλός πίεσης, την ώρα που καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται να επιθυμεί μια γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Η διπλωματία παραμένει ανοιχτή — αλλά όσο οι «κόκκινες» γραμμές παραμένουν ασύμβατες, η έκβαση των συνομιλιών παραμένει βαθιά αβέβαιη.
Πηγή: skai.gr
