Ο κίνδυνος κατολισθήσεων στον οδοντωτό – Τι λένε οι εργαζόμενοι

Τεράστιοι βράχοι πεσμένοι ακριβώς πάνω στις ράγες του Οδοντωτού, μέσα στη χαράδρα του Βουραϊκού. Στα ίδια ακριβώς σημεία από όπου περνούν καθημερινά τα τρένα που μεταφέρουν επισκέπτες στην τουριστική γραμμή που συνδέει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα. Πρόσφατα μάλιστα, ένας βράχος κατέληξε πάνω στη γραμμή τη στιγμή που διερχόταν τρένο από το σημείο, προκαλώντας ευτυχώς μόνο υλικές ζημιές στον συρμό.

Σοκαριστικές εικόνες που καταγράφονται ολοένα και πιο συχνά το τελευταίο διάστημα σε διάφορα σημεία της ιστορικής σιδηροδρομικής διαδρομής Διακοπτό – Καλάβρυτα και αποτυπώνουν τη σοβαρότητα ενός φαινομένου που φαίνεται να εντείνεται.

[embedded content]

Ένα φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με τη φυσική μορφολογία του όρους Χελμού και τις συνθήκες στο δασικό και βραχώδες περιβάλλον της περιοχής. Η αντιμετώπισή του προϋποθέτει παρεμβάσεις στο φυσικό ανάγλυφο και τη δασική ζώνη, οι οποίες υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες της Σιδηρόδρομοι Ελλάδας (ΟΣΕ) και εμπίπτουν στη διαχείριση του Δασαρχείου.

Σε μια διαδρομή όπου το τρένο κινείται ανάμεσα σε απόκρημνες βραχώδεις πλαγιές και στενά περάσματα του φαραγγιού, είναι προφανές ότι μια αιφνίδια πτώση βράχου πάνω στη γραμμή, μπορεί να δημιουργήσει άμεσο κίνδυνο για την ασφαλή διέλευση των συρμών και την ασφάλεια επιβατών και εργαζομένων.

Μόνιμη απειλή οι κατολισθήσεις στη γραμμή

Τα περιστατικά κατολισθήσεων στη γραμμή του Οδοντωτού μόνο άγνωστα δεν είναι. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα καταγράφονται με αυξημένη συχνότητα, με αποτέλεσμα πέτρες και βράχοι μεγάλου όγκου να καταλήγουν πάνω στις σιδηροτροχιές σε διάφορα σημεία της διαδρομής μέσα στη χαράδρα του Βουραϊκού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα φερτά υλικά έχουν οδηγήσει ακόμη και σε ακινητοποιήσεις συρμών ή σε προσωρινές διακοπές δρομολογίων, αναδεικνύοντας την ανάγκη συνεχούς επιτήρησης της γραμμής.

Η σιδηροδρομική γραμμή του Οδοντωτού, μήκους περίπου 22 χιλιομέτρων, κατασκευάστηκε το 1896 και θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά έργα του ελληνικού σιδηροδρόμου. Ακολουθώντας τη φυσική μορφολογία της χαράδρας του Βουραϊκού, διασχίζει ένα ιδιαίτερα απαιτητικό γεωλογικά περιβάλλον, περνώντας μέσα από στενά φαράγγια, κάτω από απότομα πρανή και δίπλα σε βραχώδεις πλαγιές.

Ακριβώς αυτή η γεωμορφολογία καθιστά τη διαδρομή μοναδική αλλά ταυτόχρονα ευάλωτη σε φυσικά φαινόμενα όπως κατολισθήσεις και πτώσεις βράχων, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονων καιρικών συνθηκών.

Τα μέτρα επιτήρησης της γραμμής

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδας» (ΟΣΕ) είχε ήδη προχωρήσει σε σειρά μέτρων για την ενίσχυση της επιτήρησης και της πρόληψης κινδύνων στη γραμμή. Πριν από την εκτέλεση δρομολογίων πραγματοποιούνταν επιθεώρηση και καθαρισμός της υποδομής από βοηθητική μηχανή έργου, ώστε να απομακρύνονται πέτρες και φερτά υλικά που ενδέχεται να έχουν καταλήξει στη γραμμή.

Παράλληλα, σε κάθε εκτελούμενο δρομολόγιο υπήρχε τεχνικός επί του συρμού, προκειμένου να υπάρχει άμεση παρέμβαση σε περίπτωση που παρουσιαστεί ζήτημα που αφορά την υποδομή κατά τη διάρκεια της διαδρομής. Στην ευρύτερη περιοχή έχουν επίσης εγκατασταθεί σεισμογραφικοί και μετεωρολογικοί σταθμοί για τη συνεχή παρακολούθηση των φυσικών φαινομένων που ενδέχεται να επηρεάσουν τη γραμμή.

Προτεραιότητα η ασφάλεια επιβατών και εργαζομένων

Ωστόσο, παρά τα αυξημένα μέτρα επιτήρησης και πρόληψης, η ένταση των φυσικών φαινομένων και η συχνότητα των κατολισθήσεων δεν μπορούν να αποκλείσουν τον κίνδυνο πτώσης βράχων πάνω στις σιδηροτροχιές. Οι εικόνες που καταγράφονται πλέον σε αρκετά σημεία της γραμμής, με μεγάλους βράχους να έχουν πέσει ακριβώς πάνω στις ράγες από όπου διέρχονται τα τρένα, καταδεικνύουν τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Με αυτά τα δεδομένα, η απόφαση αναστολής λειτουργίας της τουριστικής διαδρομής του Οδοντωτού (Διακοπτό – Καλάβρυτα) κρίθηκε -σύμφωνα με πηγές του Οργανισμού- απολύτως αναγκαία για τον διαχειριστή της σιδηροδρομικής υποδομής, τουλάχιστον μέχρι να πραγματοποιηθεί νέα αξιολόγηση των συνθηκών στην περιοχή και να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες γεωλογικές μελέτες στον περιβάλλοντα χώρο του Χελμού.

Το action plan του φορέα προβλέπει άμεση και πλήρη αποτίμηση της έκτασης του φαινομένου και καθορισμό των κατάλληλων μέτρων, ώστε η επαναλειτουργία της ιστορικής γραμμής να γίνει με συνθήκες που εγγυώνται την ασφάλεια επιβατών και εργαζομένων.

Τι λένε οι εργαζόμενοι

Ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση των σιδηροδρομικών υποδομών και τη διαχείριση ιστορικών τουριστικών διαδρομών της χώρας εγείρει η απόφαση για την αναστολή λειτουργίας του Οδοντωτού Σιδηροδρόμου στη γραμμή Διακοπτό – Καλάβρυτα, σύμφωνα με ανακοίνωση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σιδηροδρομικών και Μέσων Σταθερής Τροχιάς (ΠΟΣ – ΜΣΤ).

Η εξέλιξη αυτή, όπως υποστηρίζει η ΠΟΣ – ΜΣΤ, προκαλεί προβληματισμό σε σχέση με τον χρόνο αντίδρασης των αρμόδιων φορέων. Όπως επισημαίνεται, εφόσον υπήρχαν ενδείξεις κινδύνου για μεγάλο χρονικό διάστημα, τίθεται το ερώτημα γιατί δεν είχαν ολοκληρωθεί νωρίτερα οι απαραίτητες μελέτες και παρεμβάσεις, ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής και απρόσκοπτη λειτουργία της γραμμής. 

Ο Οδοντωτός Σιδηρόδρομος Καλαβρύτων θεωρείται μία από τις πιο γνωστές και ιστορικές σιδηροδρομικές διαδρομές της χώρας, με σημαντικό ρόλο τόσο στην τουριστική ανάπτυξη όσο και στην τοπική οικονομία της περιοχής. Το θέμα έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά ζητημάτων που έχουν ανακύψει τα τελευταία χρόνια σε ιστορικές σιδηροδρομικές γραμμές της Ελλάδας.

Ως παράδειγμα η Ομοσπονδία αναφέρει και το «Τρενάκι του Πηλίου», όπου οι καθυστερήσεις στην αποκατάσταση και επαναλειτουργία της γραμμής έχουν προκαλέσει αντίστοιχα ερωτήματα σχετικά με τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των παρεμβάσεων.

Η ΠΟΣ-ΜΣΤ επισημαίνει ότι η ασφάλεια επιβατών και εργαζομένων αποτελεί βασική προτεραιότητα. Υπογραμμίζει την ανάγκη να προχωρήσουν άμεσα οι απαραίτητες γεωλογικές και τεχνικές μελέτες, να παρουσιαστεί σαφές χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης και επαναλειτουργίας της γραμμής και να διασφαλιστεί η συστηματική συντήρηση των ιστορικών σιδηροδρομικών δικτύων της χώρας.

Τέλος, η Ομοσπονδία ζητά «διαφανή ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών και των εργαζομένων σχετικά με τα αίτια των προβλημάτων και τα μέτρα που θα ληφθούν για την αντιμετώπισή τους, επισημαίνοντας ότι οι ιστορικές σιδηροδρομικές διαδρομές αποτελούν σημαντικό στοιχείο της σιδηροδρομικής κληρονομιάς και αναπτυξιακό εργαλείο για τις τοπικές κοινωνίες».

Πηγή: skai.gr