Ο Τραμπ αναστατώνει τους Πολωνούς

Το πολωνικό Kόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης (PiS) έβλεπε παραδοσιακά με θαυμασμό τον Ντόναλντ Τραμπ ως ιδεολογικό σύμμαχο. Ωστόσο, η φιλορωσική του στάση προκαλεί τώρα εκνευρισμό και ερωτήματα.Ο πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα θέλησε να είναι ο πρώτος αρχηγός ευρωπαϊκού κράτους που θα υποβάλει τα σέβη του στον νέο Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Οι δύο πολιτικοί έχουν στενή σχέση που χρονολογείται από την πρώτη θητεία του Τραμπ (2017-2021). Τότε, ο Ντούντα απολάμβανε αποκλειστική πρόσβαση στον Τραμπ και τον επισκέφθηκε επίσης επιδεικτικά κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2024. Αυτή τη φορά, ωστόσο, το ταξίδι του Πολωνού αρχηγού κράτους στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού εξελίχθηκε σε καταστροφή.

Ο Τραμπ πρώτα άφησε τον Πολωνό καλεσμένο του να περιμένει επί μιάμιση ώρα το περασμένο Σάββατο και στη συνέχεια του έδωσε μόλις δέκα λεπτά για μια συζήτηση. Δεν τον υποδέχθηκε στον Λευκό Οίκο, αλλά τον συνάντησε στο περιθώριο του δεξιού Συνεδρίου Συντηρητικής Πολιτικής Δράσης (CPAC) κοντά στην Ουάσινγκτον.

Δέκα λεπτά διαλόγου με το ζόρι

Οι τηλεοπτικές κάμερες έδειξαν ζωντανά πλάνα του Ντούντα να περιμένει ανυπόμονα σε μια αίθουσα VIP τον καθυστερημένο πρόεδρο των ΗΠΑ. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος της Πολωνίας είχε τη δυνατότητα να χειροκροτήσει την ομιλία του Τραμπ στο συνέδριο CPAC από την πρώτη σειρά. Από το βήμα, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τον Ντούντα «φανταστικό άνθρωπο» και τον επαίνεσε για το γεγονός ότι το 84% των Πολωνών που ζουν στην Αμερική τον ψήφισαν.

Αλλά η διαφορά με την υποδοχή του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα δύσκολα θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη: Ο προσκεκλημένος από το Παρίσι έγινε δεκτός με πλήρεις διπλωματικές τιμές και μπροστά σε τηλεοπτικές κάμερες και δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. Ακολούθησε συνέντευξη Τύπου μεταξύ των δύο αρχηγών κρατών.

Ήταν μια «ταπείνωση» και ένα «κρύο ντους» για τον Πολωνό πρόεδρο, έγραψε ο Γιάτσεκ Νιζνικίεβιτς στην εφημερίδα Rzeczpospolita. Ο Τραμπ αντιμετώπισε τον Ντούντα, ο οποίος εγκαταλείπει το αξίωμά του το καλοκαίρι, ως «κουτσή πάπια» (lame duck), ως έναν πολιτικό δηλαδή που δεν είχε πλέον λόγο στη χώρα του. «Στον νέο κόσμο του Τραμπ, η Πολωνία δεν αποτελεί αντικείμενο ενδιαφέροντος για τις ΗΠΑ, πόσο μάλλον βασικό παίκτη», ανέφερε η εφημερίδα.

Ταπείνωση ή επιτυχία;

Ο Ντούντα «δεν έπρεπε να πετάξει στις ΗΠΑ», σχολίασε η Gazeta Wyborcza, ρωτώντας αν τον ενδιέφερε μόνο να τον χτυπήσει ο Τραμπ στην πλάτη και να τον επαινέσει ως τον πιο πιστό σύμμαχο.

Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση με τον Τραμπ, πάντως, ο Ντούντα επιχείρησε να σώσει τα προσχήματα. Είπε ότι η Αμερική σχεδιάζει να ενισχύσει τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στην Πολωνία αντί να τις μειώσει. Ο Τραμπ τον διαβεβαίωσε «να μην ανησυχεί», επειδή η Πολωνία είναι ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους των ΗΠΑ.

Ο Ντούντα απέφυγε να ασκήσει οποιαδήποτε κριτική στον Τραμπ. Απέφυγε τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων σχετικά με το γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αποκαλέσει δικτάτορα τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και γιατί ο Τραμπ διέδωσε ψευδή στοιχεία για την αμερικανική βοήθεια προς το Κίεβο στην ομιλία του.

Το δίλημμα των Πολωνών

Η αποτυχημένη επίσκεψη δείχνει το δίλημμα των Πολωνών. Η χώρα στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ θεωρεί την Ουάσινγκτον ως τον σημαντικότερο, αν όχι τον μόνο αξιόπιστο εγγυητή της ασφάλειάς της. Ταυτόχρονα, η Πολωνία έχει υποστηρίξει την Ουκρανία στον αγώνα της κατά της Ρωσίας από την πρώτη μέρα – ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην εξουσία στη Βαρσοβία. Αυτό συμβαίνει επειδή τα σχέδια του Βλάντιμιρ Πούτιν θεωρούνται υπαρξιακή απειλή στον Βιστούλα.

Η νέα στάση του Τραμπ προς την Ουκρανία και οι συμφιλιωτικές του χειρονομίες προς τον Πούτιν ανησυχούν τους Πολωνούς. Ειδικά το αντιπολιτευόμενο εθνολαϊκιστικό Κόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης (PiS) βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Υποστηρίζει πλήρως τη συντηρητική επανάσταση του κινήματος MAGA στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά την ανακοίνωση της εκλογικής νίκης του Τραμπ τον περασμένο Νοέμβριο, οι βουλευτές του PiS χειροκρότησαν στο πολωνικό κοινοβούλιο. Ωστόσο, η εγγύτητα της νέας αμερικανικής κυβέρνησης προς τη Ρωσία και η κριτική που ασκεί στην Ουκρανία αναγκάζουν τους Πολωνούς εθνικιστές συντηρητικούς να βρουν μια ισορροπία μεταξύ του θαυμασμού τους για τον Τραμπ και της πίστης τους στην Ουκρανία.

Η Πολωνία – το «παιδί πρότυπο» για την άμυνα

Η νέα κυβερνητική ομάδα του Τραμπ φαίνεται πάντως να ευνοεί την Πολωνία στην Ευρώπη. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ επέλεξε τη Βαρσοβία ως προορισμό της πρώτης του επίσκεψης στο εξωτερικό στα μέσα Φεβρουαρίου και δεν ήταν φειδωλός σε επαίνους. «Η Πολωνία είναι η χώρα που καταλαβαίνει καλύτερα τις ΗΠΑ. Θα μπορούσε να αποτελέσει συνδετικό κρίκο μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης», είπε.

Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος για την Ουκρανία, στρατηγός Κιθ Κέλογκ, ταξίδεψε επίσης στη Βαρσοβία πριν αναχωρήσει για το Κίεβο. Μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ, η Πολωνία θεωρείται το παιδί υπόδειγμα. Η κεντροευρωπαϊκή χώρα θα δαπανήσει φέτος το 4,7% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της (ΑΕΠ) για την άμυνα. Περισσότεροι από 10.000 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν σε διάφορες τοποθεσίες στην Πολωνία. Οι ΗΠΑ είναι επίσης ο σημαντικότερος προμηθευτής όπλων για τον πολωνικό στρατό. Επιπλέον, η Πολωνία παραμένει ο κεντρικός κόμβος για τη δυτική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.

Οι ΗΠΑ ως εγγυητής της πολωνικής ασφάλειας

Από την άποψη της Πολωνίας, οι ΗΠΑ παραμένουν ο σημαντικότερος εγγυητής της ασφάλειας. Οι τελευταίες δηλώσεις του Φρίντριχ Μερτς, προέδρου της CDU και πιθανότατα επόμενου καγκελάριου της Γερμανίας, σχετικά με τις ευρωαμερικανικές σχέσεις έγιναν δεκτές με σκεπτικισμό στη Βαρσοβία. Κατά τη διάρκεια της τηλεοπτικής εκπομπής συζήτησης «Berliner Runde» μετά τις εκλογές, ο Μερτς ήταν ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στη νέα κυβέρνηση της Ουάσιγκτον. Δήλωσε ότι απόλυτη προτεραιότητά του είναι η δημιουργία ενότητας στην Ευρώπη και η ενίσχυση της Ευρώπης «ώστε να μπορέσουμε να επιτύχουμε την ανεξαρτησία μας από τις ΗΠΑ βήμα προς βήμα».

Η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση στην Πολωνία συμφωνούν ωστόσο σε ένα θέμα: κανένας Πολωνός στρατιώτης δεν πρέπει να συμμετάσχει σε ειρηνευτική αποστολή στην Ουκρανία. Η εσωτερική πολιτική πίεση εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας ενόψει των προεδρικών εκλογών του Μαΐου και του Ιουνίου είναι πολύ μεγάλη. Σε έρευνα που διεξήγαγε το Ινστιτούτο IBRiS, το 76,2% τάχθηκε κατά της πολωνικής συμμετοχής. Μόνο το 17,8 τοις εκατό ήταν υπέρ μιας τέτοιας αποστολής.

Παρά την ταπείνωση στην Ουάσινγκτον, η πίστη του Ντούντα στον Τραμπ φαίνεται να είναι ακλόνητη. Ο Τραμπ «δεν θα ξεπουλήσει την Ουκρανία», διαβεβαίωσε το βράδυ της Δευτέρας ο Πολωνός πρόεδρος στον τηλεοπτικό σταθμό Polsat News.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός