Οι Ευρωπαίοι πήραν το μάθημά τους: Πρέπει να πορευτούν μόνοι τους

Δεν υπάρχει πλέον γυρισμός, είναι το μήνυμα που εξέπεμψαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, απέναντι στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνουν οι ΗΠΑ. 

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο πιο ισχυροί ηγέτες της ΕΕ, που διαφωνούν τα τελευταία χρόνια, συμφώνησαν ότι η διατλαντική κρίση έχει οδηγήσει την Ένωση σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα. «Γνωρίζουμε πως πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στους δημοσιογράφους μετά τη Σύνοδο.

Και ενώ, σε αντίθεση με τις πρόσφατες συνόδους κορυφής της ΕΕ, δεν υπήρξαν έντονες αντιπαραθέσεις, διαμάχες ή ακόμη και αποφάσεις που έπρεπε να ληφθούν, οι ηγέτες συμφώνησαν σιωπηρά ότι υπάρχει μια μοιραία ρήξη μεταξύ της παλιάς τάξης και της νέας — δηλαδή με τον τρόπο που λειτουργούσε η Δύση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο σε σχέση με όσα αναμένονται στο μέλλον, αναφέρουν στο Politico τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και ένας αξιωματούχος.

Ενώ η στροφή της ΕΕ προς την ανεξαρτησία είναι θέμα συζήτησης εδώ και χρόνια, από τότε που ο Τραμπ μετακόμισε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017, οι άνευ προηγουμένου απειλές του προς τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως ξυπνητήρι, αναγκάζοντάς τους να λάβουν μέτρα που θεωρούνταν αδιανόητα λίγους μήνες πριν.

«Αυτή η στιγμή σηματοδοτεί έναν Ρουβίκωνα», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας, ο οποίος έχει γνώση των συζητήσεων των ηγετών. «Είναι μια θεραπεία σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στις παλιές εποχές. Αυτό λένε οι ηγέτες εδώ και μέρες».

Αλλά το πώς θα διαμορφωθεί η Ευρώπη είναι μια συζήτηση που θα γίνει στο μέλλον.

Ωστόσο, αυτή την εβδομάδα υπήρξαν κάποιες ενδείξεις. Η αρχική αντίδραση των ηγετών της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας έδωσε μια γεύση του τι μπορεί να ακολουθήσει.

Πρέπει να γίνουν όλα μαζί

Μεταξύ τους -και στη συνέχεια δημοσίως- οι ηγέτες της ΕΕ υπογράμμισαν ότι η ταχεία, ενιαία αντίδραση δεν μπορεί να είναι μεμονωμένη. Αντίθετα, θα πρέπει να καθορίσει την προσέγγιση της Ένωσης σε σχεδόν όλα τα θέματα.

«Δεν μπορεί να είναι μόνο η ενεργειακή ασφάλεια ή η άμυνα, δεν μπορεί να είναι η οικονομική δύναμη ή η εμπορική εξάρτηση — πρέπει να είναι τα πάντα, όλα μαζί», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες.

Ένα βασικό χαρακτηριστικό της νέας προσπάθειας της Ευρώπης για ανεξαρτησία είναι η ενότητα, που λείπει εδώ και καιρό από την ΕΕ.

Οι χώρες της ανατολικής πλευράς της Ευρώπης, απέναντι σε μια επεκτατική Ρωσία, δείχνουν θρησκευτική πίστη στο ΝΑΤΟ, όπου οι ΗΠΑ είχαν τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη που εγγυόταν την άμυνα όλων των μελών.

Η αίσθηση της υπαρξιακής εξάρτησης από τις ΗΠΑ έχει κρατήσει αυτές τις χώρες σταθερά στο στρατόπεδο της Ουάσιγκτον, με αποτέλεσμα να υπάρχουν διαφωνίες με χώρες που βρίσκονται πιο δυτικά, όπως η Γαλλία, που υποστηρίζει τη «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης.

Πλέον, η Γαλλία δεν είναι η μόνη εξαίρεση. Ακόμη και χώρες που εκτίθενται άμεσα στον επεκτατισμό της Ρωσίας δείχνουν προθυμία να συμμετάσχουν στην προσπάθεια για ανεξαρτησία.

Η Εσθονία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μικρή βαλτική χώρα ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο να στείλει στρατεύματα στη Γροιλανδία στο πλαίσιο μιας «αποστολής διερεύνησης» που οργανώνει το ΝΑΤΟ. Τελικά, δεν έστειλε στρατό, αλλά το γεγονός ότι ήταν πρόθυμη είναι κάτι αξιοσημείωτο, τονίζει το Politico σε ανάλυσή του.

«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν είμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και ισχυροί και δείχνουμε την προθυμία μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα είναι φανερά», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν. «Νομίζω ότι έχουμε μάθει κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες», τόνισε.

Αντίστοιχα, η Πολωνία, που είναι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των ΗΠΑ, βγήκε επίσης από τη ζώνη άνεσής της. Στις συζητήσεις για το πώς να ανταποκριθεί, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έδειξε πως είναι ανοιχτός στο «ευρωπαϊκό μπαζούκα», ένα ισχυρό εργαλείο εμπορικών αντιποίνων που επιτρέπει τον περιορισμό των επενδύσεων από χώρες που απειλούν την ΕΕ.

«Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την ηγεσία των ΗΠΑ», δήλωσε ο Τουσκ. «Αλλά αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα στην πολιτική μας είναι εμπιστοσύνη και σεβασμός μεταξύ των εταίρων μας εδώ — όχι κυριαρχία και όχι εξαναγκασμός. Αυτό δεν λειτουργεί», επισήμανε.

Οι Ευρωπαίοι πήραν το μάθημά τους

Αντίστοιχες είναι οι σκέψεις και στις εμπορικές χώρες της βόρειας Ευρώπης. Ενώ χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες έχουν ιστορικά αντιταχθεί σε οποιαδήποτε κίνηση που θέτει σε κίνδυνο τις εμπορικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ, πλέον είναι ανοιχτές σε πιθανά αντίποινα κατά του Τραμπ.

«Βρισκόμαστε σε νέα εποχή, στην οποία δεν θα βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς (τις ΗΠΑ)», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης της ΕΕ. «Τουλάχιστον όχι για τα επόμενα τρία χρόνια», όσο ο Τραμπ θα παραμένει στην εξουσία. «Η κρίση της Γροιλανδίας ήταν μια δοκιμασία. Πήραμε το μάθημά μας».

Ακόμη και η Γερμανία, της οποίας η πολιτική κουλτούρα έχει καθοριστεί για δεκαετίες από την πίστη στις διατλαντικές σχέσεις, αμφισβητεί τις παλιές αξίες. Ο Μερτς έχει υπονοήσει ότι η Γερμανία θα μπορούσε να συμμετάσχει σε μια σκληρή εμπορική αντίδραση κατά των ΗΠΑ.

Ενώ οι διπλωμάτες και οι αξιωματούχοι της ΕΕ αναγνωρίζουν ότι αυτές οι κινήσεις συνέβαλαν στην αλλαγή της στάσης του Τραμπ όσον αφορά τις απειλές για την επιβολή δασμών, προειδοποιούν ότι τώρα πρέπει να ληφθούν κι άλλες σκληρές αποφάσεις.

«Πρέπει να έχουμε τον έλεγχο της ατζέντας μας», είπε ένας διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το μάθημα που πρέπει να πάρουμε είναι να μην λέμε όχι σε όλα», κατέληξε.

Πηγή: skai.gr