«Οργή του Ποσειδώνα»: Πώς το Ισραήλ χαρτογραφεί την τουρκική επεκτατικότητα – Από το Αιγαίο έως τη Μαύρη Θάλασσα

Σε ανάλυσή του στην Israel Hayom, ο Ισραηλινός ανώτερος σύμβουλος στρατηγικής και αναλυτής Shay Gal προσεγγίζει το Αιγαίο όχι ως μια διμερή ελληνοτουρκική διαφορά, αλλά ως τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής αρχιτεκτονικής ισχύος που, όπως υποστηρίζει, παρακολουθείται στενά από το Ισραήλ.

«Από την Ιερουσαλήμ, το Αιγαίο δεν ταξινομείται ως διαφορά. Αξιολογείται ως θέατρο πίεσης. Τα μοτίβα κλιμάκωσης χαρτογραφούνται. Τα όρια αντίδρασης δοκιμάζονται. Αυτό που εμφανίζεται ως διαμάχη σε ένα νησί λειτουργεί ως πεδίο πρόβας. Το ζήτημα δεν είναι το έδαφος. Είναι αν το δίκαιο περιορίζει την ισχύ ή αν η βαθμονομημένη ισχύς ξαναγράφει το δίκαιο» σημειώνει ο Shay Gal.

Αναφερόμενος στην απόφαση της Τουρκίας να μην προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), σημειώνει ότι δεν επρόκειτο για διαδικαστική κίνηση, αλλά στρατηγική. 

«Παραμένοντας εκτός του πλαισίου της Συνθήκης, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί την ερμηνεία της, η Άγκυρα εξασφάλισε μέγιστη ευελιξία κινήσεων. Στο Αιγαίο, αυτό εκδηλώνεται ως προσπάθεια αποτροπής της Ελλάδας από την άσκηση ενός δικαιώματος που αναγνωρίζεται από την UNCLOS: την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η δήλωση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης το 1995 ότι μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε casus belli παραμένει σε ισχύ. Ο διάλογος συνεχίζεται. Η απειλή πολέμου παραμένει. Αυτή η δυαδικότητα δεν είναι αντίφαση. Είναι σχεδιασμένη» σημειώνει.

Συνεχίζοντας ο Shay Gal αναφέρει ότι «η μέθοδος επαναλαμβάνεται. Εκδόσεις NAVTEX χωρίς ημερομηνία λήξης, που καλύπτουν αμφισβητούμενα ύδατα για απροσδιόριστη διάρκεια. Ερευνητικά σκάφη με συνοδεία. Χαρτογραφικές επικαλύψεις πάνω σε αναγνωρισμένες δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένων υποστηριζόμενων από το κράτος χαρτών θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού που αποδίδουν θαλάσσιες ζώνες πέραν των αναγνωρισμένων ορίων. Ενστάσεις κατατεθειμένες πριν από κυριαρχικές πράξεις. Κάθε κίνηση παρουσιάζεται ως τεχνική ή αμυντική. Συλλογικά, αναπροσαρμόζουν την κανονικότητα στη θάλασσα. Θαλάσσια πάρκα, οριοθετήσεις ΑΟΖ, υποθαλάσσια καλώδια και ερευνητικά τεμάχια νότια της Κρήτης και της Κύπρου παύουν να αποτελούν περιβαλλοντικές ή εμπορικές πρωτοβουλίες. Γίνονται σημεία πίεσης, που διαχειρίζονται περιπολικά σκάφη και ανακοινώσεις, ενταγμένες στο δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας”».

«Η Κύπρος παραμένει το πιο ώριμο πεδίο δοκιμής. Η Άγκυρα απορρίπτει τις θαλάσσιες συμφωνίες της Δημοκρατίας της Κύπρου χωρίς τη συναίνεση των Τουρκοκυπρίων, αμφισβητεί δραστηριότητες γεώτρησης και αντιδρά δυναμικά σε αμυντικές προμήθειες στη Λευκωσία. Το νησί αντιμετωπίζεται όχι ως ένα εδραιωμένο ευρωπαϊκό κράτος, αλλά ως μια υπό όρους οντότητα της οποίας το καθεστώς διατηρείται μόνιμα υπό όρους. Η πίεση ασκείται κάτω από το κατώφλι ρήξης, βαθμονομημένη ώστε να διατηρεί την αβεβαιότητα. Η διατηρούμενη αβεβαιότητα είναι μοχλός πίεσης» γράφει.

Όπως σημειώνει ο Ισραηλινός αναλυτής: «Στον κατεχόμενο βορρά, η στάση δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι επιχειρησιακή. Υποδομές οπλισμένων UAV, διευρυμένη αντιαποβατική κάλυψη και εγκαταστάσεις σημάτων πληροφοριών επεκτείνουν την τουρκική εμβέλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό που εμφανίζεται ως άλυτο πολιτικό ζήτημα, στην πράξη μετατρέπεται σε προωθημένο στρατηγικό πλεονέκτημα».

Στη συνέχεια, ο Shay Gal αναφέρει ότι «το θαλάσσιο μνημόνιο του 2019 με τις αρχές της Τρίπολης στη Λιβύη επέκτεινε αυτή την αρχιτεκτονική δυτικά. Ένας διάδρομος χαράχθηκε στη Μεσόγειο, τέμνοντας ελληνικές αξιώσεις κοντά στην Κρήτη. Μετέπειτα γεωλογικές συμφωνίες, γύροι αδειοδοτήσεων και επιχειρησιακά βήματα μετατρέπουν αυτή τη γραμμή σε πρακτική. Ο στόχος δεν είναι η άμεση εξόρυξη. Είναι η εδραίωση θέσης. Μια αξίωση που επαναλαμβάνεται, καταγράφεται και εφαρμόζεται εν μέρει αποκτά επιχειρησιακό βάρος ανεξαρτήτως διαμαρτυριών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απορρίψει επισήμως τη νομική εγκυρότητα αυτού του διαδρόμου. Μια κινητοποίηση του ΝΑΤΟ για την υπεράσπισή του θα συγκρουόταν ευθέως με το ευρωπαϊκό δίκαιο».

«Στη Μαύρη Θάλασσα, η Άγκυρα εφαρμόζει διαφορετικό εργαλείο: τη Σύμβαση του Μοντρέ. Ασκεί ρόλο θεματοφύλακα των Στενών, όπως φάνηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνει την υπεράκτια ενεργειακή της ικανότητα. Υφαλοκρηπίδες, Στενά και διάδρομοι συσσωρεύονται ως περιουσιακά στοιχεία. Η γεωγραφία αντιμετωπίζεται ως κεφάλαιο και μετατρέπεται σε επιχειρησιακό εργαλείο. Οι συμμαχικές εγγυήσεις δεν υπερβαίνουν νομικά και πολιτικά όρια» προσθέτει.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Shay Gal «πέραν των άμεσων υδάτων, η ίδια λογική διέπει τη βόρεια Συρία, τον κατεχόμενο βορρά της Κύπρου, τη Λιβύη και το Κέρας της Αφρικής. Η στρατιωτική εδραίωση κατά μήκος των συριακών συνόρων, η μόνιμη παρουσία στην Κύπρο, οι αξιώσεις διαδρόμου στην κεντρική Μεσόγειο και τα πλαίσια ασφάλειας στη Σομαλία δεν αποτελούν διακριτές πολιτικές. Συνιστούν στρώματα στρατηγικού βάθους. Η Άγκυρα τα ενσωματώνει ως περίμετρο, ενισχυμένη πλέον από την ικανότητα χρήσης βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, που έχει ήδη επιδείξει δημόσια».

«Το Ισραήλ δεν αναλύει την Τουρκία ανά φάκελο αλλά ως δομή. Στην Ιερουσαλήμ, η Τουρκία αξιολογείται μέσω του δόγματος της τουρκικής περιμέτρου: μια συνολική ανάγνωση όλων των γραμμών τριβής, των στρατιωτικών εδραιώσεων και των προωθημένων προβολών ισχύος ως ένα ενιαίο επεκτεινόμενο στρατηγικό περίβλημα. Το Αιγαίο αξιολογείται παράλληλα με την παρουσία στη βόρεια Κύπρο, το επιχειρησιακό βάθος στη βόρεια Συρία, τον διάδρομο μέσω Λιβύης, τη στάση στα Στενά και το αποτύπωμα στο Κέρας της Αφρικής. Καμία από αυτές τις ζώνες δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Η περίμετρος χαρτογραφείται, παρακολουθείται και μοντελοποιείται. Η απουσία κοινών χερσαίων συνόρων δεν δημιουργεί απόσταση. Εξαλείφει την ψευδαίσθηση» επισημαίνει ο Shay Gal.

«Η στάση αυτή δεν είναι ρητορική. Αντανακλά θεσμική μνήμη. Το σύγχρονο Ιράν απέδειξε ότι οι απειλές ωριμάζουν σε περιφερειακά θέατρα πριν αποκρυσταλλωθούν σε άμεσο μέτωπο. Το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν έδειξε πώς μια συγκροτημένη συμβατική στρατιωτική ισχύς μπορεί να μεταβάλει αιφνιδιαστικά την ισορροπία. Σε απάντηση, το Ισραήλ διεύρυνε την επιχειρησιακή του εμβέλεια, ενίσχυσε την πολυεπίπεδη άμυνά του, ενοποίησε πληροφορίες και δυνατότητες πλήγματος και σταμάτησε να αντιμετωπίζει τα μέτωπα ως ξεχωριστά μεταξύ τους. Αυτές οι προσαρμογές παραμένουν ενεργές μέχρι σήμερα» αναφέρει.

«Η σύγκλιση μεταξύ των ελεγχόμενων από την Τουρκία διαστημικών και των ιρανικών επιχειρησιακών δικτύων δεν είναι θεωρητική. Οικονομικά κανάλια που λειτουργούν από τουρκικό έδαφος, χαλαρά θεσμικά περιβάλλοντα και κενά στην επιτήρηση πληροφοριών δημιουργούν ζώνες επικάλυψης. Και η επικάλυψη γεννά ευαλωτότητα.»

«Η Τουρκία δεν είναι ούτε το Ιράν ούτε το Ιράκ της δεκαετίας του 1990. Είναι κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, με αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, δυναμική πολιτική ηγεσία και ένοπλες δυνάμεις που συνδυάζουν παλαιότερα οπλικά συστήματα με εγχώρια drones, ενίσχυση του ναυτικού και αυξανόμενο πυραυλικό οπλοστάσιο. Παράλληλα, διαθέτει στρατηγικές ενεργειακές υποδομές στη Μεσόγειο που έχουν αναπτυχθεί με ρωσική συμμετοχή και συνοδεύονται από εξάρτηση, ενώ έχει δηλώσει φιλοδοξίες για αυτόνομη δυνατότητα παραγωγής πυρηνικού καυσίμου.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών της επιχειρούν με αυτοπεποίθηση πέρα από τα σύνορά της. Η ηγεσία της παρουσιάζει τις διαφορές ως ζητήματα κυριαρχίας και κινητοποιεί ανάλογα την εθνική συναίνεση. Αυτά τα χαρακτηριστικά συγκροτούν ένα κράτος που ασκεί μεθοδική και κλιμακούμενη πίεση σε ευρεία κλίμακα.»

Ακολούθως στην ανάλυσή του, ο ίδιος επισημαίνει ότι «η σημασία όλων αυτών για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ είναι δομική. Οι θαλάσσιες υποδομές που συνδέουν το Ισραήλ με την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας διέρχονται από ύδατα που η Άγκυρα αμφισβητεί, συμπεριλαμβανομένων υποθαλάσσιων ενεργειακών διασυνδέσεων που περνούν μέσα από αυτές τις ζώνες. Η διάταξη των ισραηλινών δυνάμεων, ο σχεδιασμός εξοπλιστικών προγραμμάτων και τα πλαίσια στρατιωτικής συνεργασίας με Αθήνα και Λευκωσία προσαρμόζονται σε αυτή την αξιολόγηση, σε επίπεδο αέρα, θάλασσας και πληροφοριών» επισημαίνει ο ισραηλινός αναλυτής. Η Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής συνδέονται άμεσα με τις τουρκικές ρυθμίσεις ασφάλειας και την ενεργειακή της παρουσία. Όλα αυτά τα μέτωπα παρακολουθούνται ως ένα ενιαίο σύστημα και ενσωματώνονται στον σχεδιασμό σεναρίων κρίσης και στη μακροπρόθεσμη στρατιωτική ετοιμότητα.»

«Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχει ενσωματωθεί ένας σχεδιασμός θαλάσσιας διαχείρισης ενδεχόμενων κρίσεων. Επηρεάζει τους στρατηγικούς υπολογισμούς χωρίς να απαιτεί ενεργοποίηση. Στην εσωτερική ορολογία σχεδιασμού, σενάρια αποσταθεροποίησης με αφετηρία τον βορρά του νησιού εντάσσονται σε κατηγορία θαλάσσιας ετοιμότητας με την κωδική ονομασία “Οργή του Ποσειδώνα”. Το στρατηγικό βάθος στη θάλασσα, εφόσον μετατραπεί σε εργαλείο πίεσης, προβλέπεται να αντιμετωπιστεί με αντίστοιχη ισχύ.» προσθέτει.

Καταλήγοντας ο Ισραηλινός αναλυτής αναφέρει ότι «η Ευρώπη συνεχίζει να διαχωρίζει αυτό που στην πράξη είναι ενιαίο. Η οικονομική έκθεση και η εξάρτηση από τις συμμαχίες επιβάλλουν αυτοσυγκράτηση. Εκδίδονται ανακοινώσεις. Οι κύκλοι επαναλαμβάνονται. Η μέθοδος όμως εδραιώνεται. Η ασάφεια στη θάλασσα μετατρέπεται σταδιακά σε επιχειρησιακό δεδομένο. Στην Ιερουσαλήμ, οι αξιολογήσεις βασίζονται σε πορείες και τάσεις, όχι σε εντυπώσεις της στιγμής. Το Αιγαίο διαβάζεται ως πρόθεση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Αυτή η ανάγνωση διαμορφώνει τη στάση. Η στάση διαμορφώνει τις δυνατότητες. Και οι δυνατότητες διατηρούν την επιλογή».

«Το Αιγαίο δεν αποτελεί παρατήρηση. Αντιμετωπίζεται ως έγκαιρη προειδοποίηση. Οι ενδείξεις ενσωματώνονται στον σχεδιασμό. Οι προσαρμογές υλοποιούνται. Καμία επέκταση της τουρκικής ισχύος δεν θεωρείται ότι βρίσκεται εκτός του επιχειρησιακού ορίζοντα του Ισραήλ».

 

Πηγή: skai.gr