Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, διάρκειας σχεδόν μιας εβδομάδας, κατά μήκος του δυτικού άκρου του Ειρηνικού, ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, δεν κουράστηκε να τονίζει τη σημασία μιας διεθνούς τάξης που οφείλει να βασίζεται σε κανόνες. Είτε στην Ιαπωνία είτε στη Σιγκαπούρη είτε στην Αυστραλία, οι οικοδεσπότες του συμφώνησαν με τις δηλώσεις του Γερμανού σοσιαλδημοκράτη πολιτικού.
Για παράδειγμα, στην Καμπέρα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Άμυνας της Αυστραλίας, Ρίτσαρντ Μαρλς, στάθηκε στις κοινές αξίες και των δύο χωρών: «Σεβόμαστε το κράτος δικαίου, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο», τόνισε σε κοινή συνέντευξη Τύπου στο Κοινοβούλιο. «Η τάξη που βασίζεται σε κανόνες είναι εξαιρετικά σημαντική και για τις δύο χώρες μας».
Σε όλες τις δημόσιες συναντήσεις που πραγματοποίησε ο Γερμανός υπουργός στον Ινδο-Ειρηνικό, αυτός και οι συνομιλητές του επεσήμαναν επίσης πόσο στενά συνδέεται η συγκεκριμένη περιοχή με την Ευρώπη. «Ο σημερινός κόσμος γίνεται ολοένα και πιο διασυνδεδεμένος. Μέρα με τη μέρα. Είτε μας αρέσει είτε όχι. Συγκρούσεις, οικονομικές κρίσεις, φυσικές καταστροφές – συμβαίνουν σε μια περιοχή του κόσμου, αλλά οι αιτίες τους μπορούν να βρίσκονται σε μια άλλη, μακρινή περιοχή», δήλωσε ο Πιστόριους από την Καμπέρα.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Ένας νέος ρόλος για τη Γερμανία
Είναι οφθαλμοφανές ότι η συνεχής επίκληση της βασισμένης σε κανόνες παγκόσμιας τάξης αποκαλύπτει ότι κάτι δεν πάει καλά. Οι προηγούμενες βεβαιότητες διαλύονται, νέες εξακολουθούν να αναδύονται και δεν έχουν ακόμη υποβληθεί σε καμία πραγματική δοκιμασία. Το ταξίδι υπογράμμισε πόσο δύσκολο είναι για μια χώρα όπως η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η οποία ανέκαθεν ήταν και παραμένει εξαρτημένη από τις ΗΠΑ όσον αφορά την πολιτική ασφαλείας, να βρει μια νέα και πειστική θέση και ρόλο.
Ο Πιστόριους, μιλώντας στην Εθνική Λέσχη Τύπου της Αυστραλίας, επικαλέστηκε την εθνική κυριαρχία: «Πρέπει να αλλάξουμε την εστίασή μας και να σταματήσουμε να κοιτάμε τι κάνει η Κίνα, τι κάνει η Ρωσία, τι κάνουν οι ΗΠΑ. Είναι οι υπερδυνάμεις του κόσμου, αλλά όλες οι μεσαίες δυνάμεις μαζί – αν μείνουν ενωμένες, είναι αξιόπιστες και δεσμευτούν στους στόχους τους – είναι τουλάχιστον τόσο ισχυρές. Αυτό απαιτεί ενότητα και αποφασιστικότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορούμε να πετύχουμε πολλά».
Από την άλλη πλευρά, ομολόγησε ότι κάθε είδους τάξη είναι αδύνατη χωρίς υπερδυνάμεις και μεγάλες δυνάμεις. «Μια διεθνής τάξη χρειάζεται τις υπερδυνάμεις. Όσες είναι τέτοιες και όσες φιλοδοξούν να γίνουν, δεν πρέπει μόνο να βρίσκονται στο τραπέζι, αλλά πρέπει να το διαμορφώνουν ενεργά. Αλλά οι προτεραιότητες αυτής της διεθνούς τάξης πρέπει να αλλάξουν και μένει να δούμε αν οι υπερδυνάμεις είναι προετοιμασμένες για αυτό».
Σε αυτό το πλαίσιο ο Πιστόριους ζητά περισσότερο θάρρος. Επανειλημμένα συνέκρινε ορισμένες διεθνείς σχέσεις με μια τοξική συνεργασία: «Όποιος επικεντρώνεται πάντα αποκλειστικά στον αντίπαλο ή τον συνεργάτη του δεν ενεργεί ποτέ κυρίαρχα. Χειραγωγείται από τον φόβο. Και οι αποφάσεις που βασίζονται στον φόβο είναι πάντα λανθασμένες».
Νέες συμμαχίες
Αυτό που προφανώς οραματίζεται ο Πιστόριους είναι μια νέα συμμαχία μεσαίων δυνάμεων, η οποία, εκτός από τη Γερμανία, περιλαμβάνει χώρες όπως η Ιαπωνία, η Σιγκαπούρη και η Αυστραλία. Ο λεγόμενος Παγκόσμιος Νότος θα πρέπει επίσης να συμμετέχει πιο έντονα: «Πιστεύω επίσης ότι οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου εξετάζουν ένα διαφορετικό είδος επιρροής, το οποίο, όπως είναι κατανοητό, θα ήθελαν.
Το ερώτημα είναι πώς να το εγγυηθούμε αυτό». Με αυτό αναγνωρίζει αυτό που χώρες όπως η Ινδία, η Ινδονησία, η Νότια Αφρική, η Τουρκία και άλλες απαιτούν εδώ και καιρό: τη μεταρρύθμιση μιας παγκόσμιας δομής εξουσίας που θεωρείται άδικη, την πορεία προς μια πιο συμπεριληπτική παγκόσμια τάξη.
Το 2023 ο Πιστόριους είχε επισκεφθεί την Ινδία και την Ινδονησία. Εκείνη την εποχή τόνισε στον εταίρο στο Δελχί: «Η στρατηγική μας συνεργασία πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική λόγω της τρέχουσας περιφερειακής και παγκόσμιας κατάστασης». Δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό η Ινδία, μια πυρηνική δύναμη με παραδοσιακά στενούς στρατιωτικούς και πολιτικούς δεσμούς με τη Ρωσία, συμμερίζεται το όραμα της Γερμανίας για μια νέα τάξη. Η Ινδία θεωρεί τον εαυτό της πρωτίστως ως «φύλακα του Παγκόσμιου Νότου», όπως αναφέρει μια πρόσφατη μελέτη του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων και Υποθέσεων Ασφαλείας (SWP) με τίτλο «Πολυπολικότητες».
Λόγω του παρελθόντος της ως αποικία, είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε τυχόν εξωτερικές παρεμβάσεις ή κανονισμούς από τη λεγόμενη Δύση. Στοχεύει να «ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή σε μια πολυπολική τάξη» και να γίνει η ίδια μια μεγάλη δύναμη, ιδίως στον Ινδο-Ειρηνικό, σύμφωνα με το SWP.
Απελευθέρωση από τον φόβο
Συμπερασματικά ο Πιστόριους παρατηρεί μια διάβρωση της διεθνούς τάξης. Αναγνωρίζει επίσης την ανάγκη για μεταρρύθμισή της. Δεν θέλει να αφήσει τη δημιουργία μιας νέας τάξης σε χώρες όπως η Ρωσία, την οποία περιέγραψε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του ως «επιθετική και αναθεωρητική». Η επιρροή της Κίνας, την οποία η ΕΕ είχε ήδη χαρακτηρίσει «συστημικό αντίπαλο» το 2019, πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί. Τέλος, αλλά εξίσου σημαντικό, ζητά μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τις ΗΠΑ.
Βλέπει τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή μιας συμμαχίας μεσαίων δυνάμεων ως τη δέσμευσή τους σε μια τάξη που γίνεται αποδεκτή στο πλαίσιο αυτής: «Το πρώτο βήμα είναι να συμφωνήσουμε ότι χρειαζόμαστε μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες». Και αν πρόκειται αυτή να κερδίσει την αποδοχή, «τότε πρέπει – πώς να το θέσω – να μετατοπίσουμε κάπως το κέντρο αυτής της τάξης».
Οι κεντρικοί πυλώνες, ωστόσο, θα παρέμεναν ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, η τήρηση του διεθνούς δικαίου και η ελευθερία των θαλασσών. Το να πείσεις χώρες όπως η Ιαπωνία, η Σιγκαπούρη και η Αυστραλία για το έργο είναι σχετικά εύκολο. Πιθανότατα θα είναι πιο δύσκολο με χώρες όπως η Ινδία ή η Ινδονησία. Αλλά εξίσου δύσκολο μπορεί να αποδειχτεί για τη Γερμανία να καθορίσει επακριβώς τον δικό της ρόλο μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο και να πείσει για την αναγκαιότητά του και την κοινή γνώμη στην ίδια την χώρα.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
