Οι έντονες διπλωματικές κινήσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν αποκαλύψει μια ανησυχητική πραγματικότητα. Ακόμη και όταν πρόκειται για τη δική της ασφάλεια, η ΕΕ δυσκολεύεται να αναλάβει κεντρικό ρόλο, σημειώνει το Politico
Οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ουκρανίας -μια σύγκρουση που οι Ευρωπαίοι ηγέτες περιγράφουν συνήθως ως «υπαρξιακή» -προχωρούν με ελάχιστη συμμετοχή από την πλευρά της Ένωσης. Και ενώ άλλοι καθορίζουν τον τόνο και την κατεύθυνση, η Ευρώπη παραμένει αντιδραστική: διαχειρίζεται τις συνέπειες, περιορίζει τις ζημίες και ελπίζει να ανακτήσει την επιρροή της.
Αυτή η περιθωριοποίηση δεν είναι αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης απόφασης ή ενός ατόμου -ανεξάρτητα από το πόσο σημαντικός μπορεί να είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Αντιθέτως, αντανακλά μια βαθύτερη ευπάθεια και ένα ανησυχητικό μοτίβο.
Ψυχολογία αδυναμίας
Όποιος εξετάσει τις επιλογές της Ευρώπης τους τελευταίους μήνες μπορεί να διακρίνει μια ψυχολογία αδυναμίας. Αποτυπώνει την εικόνα μιας ηπείρου που στερείται θάρρους, ανίκανη να αναλάβει αποφασιστική δράση ακόμη και όταν πρόκειται για τα βασικά της συμφέροντα και όταν υπάρχουν εφικτές εναλλακτικές πολιτικές.
Η Ευρώπη χάνει την αυτοπεποίθησή της, βυθίζεται στον φαταλισμό και δικαιολογεί την παθητικότητά της με την καθησυχαστική σκέψη ότι δεν έχει πραγματική επιλογή, καθώς τα χαρτιά της είναι αδύναμα. Εξάλλου, μακροπρόθεσμα, τα πράγματα θα φτιάξουν. Αρκεί να περιμένουμε τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Αλλά θα φτιάξουν; Και μπορεί η Ευρώπη να περιμένει;
Η Ουκρανία σίγουρα δεν μπορεί.
Δεν αρκεί απλώς να σχολιάζουμε τα σχέδια ειρήνης των άλλων με κάποια μορφή «διπλωματίας παρακολούθησης αλλαγών». Χρειάζονται αποφάσεις, και χρειάζονται τώρα. Η Ευρώπη είναι μια ήπειρος πλούσιων χωρών με άφθονες δυνατότητες. Ωστόσο, ενώ οι ηγέτες της επιμένουν ότι η ασφάλεια και η επιτυχία της Ουκρανίας είναι απαραίτητες για την ασφάλεια και την επιβίωση της ίδιας της Ευρώπης, η πραγματική στρατιωτική βοήθεια που παρέχει στο Κίεβο έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες.
Από οικονομική άποψη, η Ευρώπη αποτυγχάνει στο τεστ που έθεσε η ίδια στον εαυτό της. Η Ουκρανία χρειάζεται περίπου 70 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως -και ναι, αυτό είναι ένα μεγάλο ποσό, αλλά αντιστοιχεί μόνο στο 0,35% του ΑΕΠ της ΕΕ. Αυτό είναι εντός των συλλογικών δυνατοτήτων της Ευρώπης. Ωστόσο, εδώ και μήνες, τα κράτη μέλη δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν σχετικά με τους μηχανισμούς χρήσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ή κατάλληλες εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να κρατήσουν την Ουκρανία ζωντανή.
Αντ’ αυτού, έχουμε δει δισταγμό και τον θρίαμβο της μικρής σκέψης. Είναι επίσης αρκετά ενδεικτικό το γεγονός ότι η προσπάθεια των ΗΠΑ να επιβάλουν απλώς τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, με το 50% των κερδών να πηγαίνει στην Ουάσινγκτον αντί στο Κίεβο, τελικά ωθεί την Ευρώπη να αναλάβει δράση.
Δυστυχώς, η ψυχολογία της αδυναμίας της Ευρώπης είναι εξίσου ορατή στον οικονομικό τομέα, καθώς η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που συνήφθη τον Ιούλιο ήταν ένα κλασικό παράδειγμα του πώς η αδυναμία μπορεί να μεταμφιεστεί σε «ρεαλισμό».
Οι Βρυξέλλες είχαν τα μέσα να ανταποκριθούν στους δασμούς και τα καταναγκαστικά μέτρα της Ουάσινγκτον, συμπεριλαμβανομένων των αντι-δασμών και του μέσου κατά της εξαναγκαστικής πολιτικής. Ωστόσο, υπό την πίεση των κρατών μελών που φοβούνταν μια ευρύτερη αποχώρηση των ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την Ουκρανία, επέλεξε να μην τα χρησιμοποιήσει. Το αποτέλεσμα ήταν μια μονόπλευρη «συμφωνία» με μονομερή δασμό 15%, η οποία παραβιάζει τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και υποχρεώνει την Ευρώπη να πραγματοποιήσει αγορές ενέργειας και επενδύσεις στις ΗΠΑ αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ακόμα χειρότερα, η συμφωνία δεν έφερε τη σταθερότητα που διαφημιζόταν ως το κύριο πλεονέκτημά της. Από τότε, η Ουάσινγκτον έχει χαρακτηρίσει τα μέτρα ενεργειακής μετάβασης και τους κανονισμούς για την τεχνολογία της Ευρώπης ως «εμπορικά εμπόδια» και «φόρους για τις αμερικανικές εταιρείες», σηματοδοτώντας ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν περαιτέρω μέτρα αντιποίνων. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι ΗΠΑ αύξησαν για άλλη μια φορά την πίεση, όταν οι εμπορικοί εκπρόσωποί τους συναντήθηκαν με υπουργούς της ΕΕ και αμφισβήτησαν ανοιχτά τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για την τεχνολογία.
Περισσότερο από την άμυνα, η ΕΕ προορίζεται να είναι μια οικονομική και ρυθμιστική υπερδύναμη. Ωστόσο, παρά τις δεκαετίες κατά τις οποίες αξιοποίησε το οικονομικό της βάρος για πολιτικούς σκοπούς, η ΕΕ βρίσκεται τώρα σε αδιέξοδο, αντιμέτωπη με μια διευρυνόμενη διατλαντική διαμάχη για την εξουσία στον τομέα του εμπορίου και της τεχνολογίας.
Παρόμοια μοτίβα υποχώρησης χαρακτηρίζουν τις ενέργειες της ΕΕ και σε άλλους τομείς. Καθώς η Ρωσία κλιμακώνει τις υβριδικές πολεμικές της επιχειρήσεις κατά των κρίσιμων υποδομών του μπλοκ, η απάντηση της Ευρώπης παραμένει διστακτική. Καθώς η Κίνα μετατρέπει δραματικά τους ελέγχους των εξαγωγών κρίσιμων ορυκτών σε όπλο, η Ευρώπη συνεχίζει να ανταποκρίνεται με καθυστέρηση και χωρίς σαφή συντονισμό. Και στη Μέση Ανατολή, παρά το γεγονός ότι είναι ένας από τους κύριους δωρητές στη Γάζα, η Ευρώπη παραμένει δευτερεύουσα όσον αφορά τη διαμόρφωση οποιωνδήποτε σχεδίων κατάπαυσης του πυρός και ανασυγκρότησης.
Ο ρόλος της Ευρώπης μειώνεται
Σε κάθε κρίση που ξεσπά, ο ρόλος της Ευρώπης δεν είναι μόνο μικρός, αλλά και συνεχώς μειώνεται. Το ερώτημα είναι: πότε θα αποφασίσουν οι Ευρωπαίοι ότι έχουν βαρεθεί αυτή την αδυναμία και την ασημαντότητα;
Πρόκειται, πάνω απ’ όλα, για θέμα ψυχολογίας, για την πίστη στις δυνατότητες του καθενός, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας να λέει «όχι». Αυτό όμως είναι δυνατό μόνο αν η Ευρώπη επενδύσει στην ικανότητά της να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις από κοινού -μέσω κοινής πολιτικής εξουσίας και οικονομικών πόρων. Δεν υπάρχει διέξοδος από αυτή την κατάσταση χωρίς να επενδύσουμε σε μια ισχυρότερη ΕΕ.
Αυτό το βασικό επιχείρημα έχει διατυπωθεί εκατοντάδες φορές στο παρελθόν. Ωστόσο, ενώ η επιμονή για «μεγαλύτερη πολιτική βούληση» μεταξύ των κρατών μελών είναι σίγουρα σωστή, είναι επίσης υπερβολικά απλοϊκή. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η οικοδόμηση μιας ισχυρότερης ΕΕ σημαίνει επίσης ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε κάποια πράγματα. Ωστόσο, σε αντάλλαγμα θα κερδίσουμε κάτι ουσιαστικό: την ικανότητα να παραμείνουμε σταθεροί σε έναν κόσμο με τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ.
Αυτό είναι τόσο απαραίτητο όσο και ανεκτίμητο.
Πηγή: skai.gr
