Του Νικόλα Μπάρδη
Στις απόκρημνες πλαγιές των Αγράφων, σε υψόμετρο 940 μέτρων και σε απόσταση περίπου 64 χιλιομέτρων από το Καρπενήσι, συναντούμε τον γραφικό Μάραθο, ένα μικρό χωριό της Ευρυτανίας, που είναι πατρίδα του θρυλικού κλέφτη Κατσαντώνη. Το χωριό είναι κυριολεκτικά χτισμένο ανάμεσα σε ψηλές και άκρως επιβλητικές βουνοκορφές, οι περισσότερες εκ των οποίων ξεπερνούν τα 1.500 μέτρα υψόμετρο, σε μία ανέγγιχτη περιοχή της χώρας μας, με πλούσια ελατοδάση και τρεχούμενα νερά. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας το χωριό ονομάζονταν Μύρεση ή Μύρισι. Σύμφωνα με τον Γάλλο περιηγητή Φρανσουά Πουκεβίλ εκεί κατοικούσαν 30 οικογένειες, ενώ αργότερα στην απογραφή του 1907 ο οικισμός αριθμούσε 403 μόνιμους κατοίκους.
Το σπουδαιότερο ιστορικό και θρησκευτικό αξιοθέατο του χωριού είναι αναμφίβολα η βυζαντινή εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών. Πρόκειται για έναν τρίκογχο ναό με τρούλο, που στο εσωτερικό του είναι διακοσμημένος με σπάνιες τοιχογραφίες του 1598. Οι τοιχογραφίες φέρνουν την υπογραφή του Γεώργιου Γεωργίου και του Γεώργιου Αναγνώστου. Μάλιστα, ήδη από το 1951 έχει οριστεί ως ιστορικό και διατηρητέο μνημείο. Σ’ αυτήν την εκκλησία βαφτίστηκε ο Κατσαντώνης, και κάθε χρόνο το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος πραγματοποιούνται εκεί εκδηλώσεις μνήμης προς τιμήν του, γνωστές ως «Κατσαντώνεια». Στα αξιοθέατα της περιοχής συγκαταλέγονται τα πανέμορφα μονοπάτια μέσα στην φύση, και ο παλιός πέτρινος νερόμυλος στον χείμαρρο Μυρισιώτη.
Σήμερα στο απομακρυσμένο αυτό χωριό κατοικούν μόλις επτά άνθρωποι, οι οποίοι στηρίζονται σχεδόν αποκλειστικά στον πρόεδρο της κοινότητας, κ. Νίκο Μπούρα. Είναι ο μόνος που διαθέτει αυτοκίνητο στο χωριό, και σε καθημερινή βάση φροντίζει τους συγχωριανούς του. Τους πηγαίνει τρόφιμα, φάρμακα και ό,τι άλλο χρειαστούν, ενώ αν προκύψει σοβαρό θέμα υγείας, τους μεταφέρει στην Φραγκίστα ή το Καρπενήσι, ότι ώρα κι αν είναι. «Χωρίς αυτόν θα είχαμε πεθάνει», λένε εμφατικά οι κάτοικοι του χωριού, και η συγκίνηση είναι ζωγραφισμένη στο βλέμμα τους. Τον αγαπούν πραγματικά και εκτιμούν όλα όσα κάνει γι’ αυτούς. Δεν είναι απλά πρόεδρος στα χαρτιά, αλλά και στην πράξη, γιατί καθημερινά είναι στο πλευρό όλων των κατοίκων του χωριού. Εκείνος βέβαια, έχει ένα παράπονο…
Το χωριό είναι αποκομμένο από τον πολιτισμό και δεν έχει δρόμο! Ναι, καλά διαβάσατε. Μπορεί να ζούμε στο 2026, αλλά σ’ αυτό το ορεινό χωριό της Ευρυτανίας δεν φτάνει ασφαλτόδρομος. Έτσι, ο χωματόδρομος που οδηγεί στο χωριό, μετά από έντονα καιρικά φαινόμενα, βροχές ή χιόνια, κλείνει, και οι κάτοικοι μπορεί να μείνουν αποκλεισμένοι για πολλές μέρες. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, αν τους συμβεί κάτι δεν έχουν καμία απολύτως βοήθεια, παρά μόνο τον Θεό, όπως λένε και οι ίδιοι. Δεν ζητούν κάτι παράλογο. Έναν ασφαλή δρόμο, για να μπορούν να μετακινούνται από και προς το χωριό. Όμως, ακόμη κι αυτό το βασικό αγαθό, που σε άλλες περιοχές της Ελλάδας το θεωρούμε δεδομένο, για τους κατοίκους του Μάραθου είναι ζητούμενο, και σχεδόν ένα άπιαστο όνειρο.
Οι κάτοικοι του χωριού είναι ηλικιωμένοι και ίσως δεν προλάβουν ποτέ να δουν ασφαλτόδρομο να φτάνει στο χωριό τους. Ο κ. Νίκος προσπαθεί μόνος του να καθαρίζει τον δρόμο από πέτρες, κλαδιά και ότι άλλο πέφτει από το βουνό, όμως για πόσο καιρό θα αντέχει να το κάνει; Και εκτός από τον Μάραθο, παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζει και η γειτονική Βαρβαριάδα, που αριθμεί μόλις μία κάτοικο. Η κα. Ευαγγελία ζει μόνη της στο χωριό και είναι αποκλεισμένη από τον πολιτισμό, καθώς δεν έχει καν γραμμή για σταθερό τηλέφωνο. Στα παράπονα που έκανε η ίδια και ο γιος της επανειλημμένα στον ΟΤΕ πήραν την ίδια απάντηση: επειδή το χωριό έχει κάτω από 4 γραμμές, δεν τους συμφέρει να της βάλουν γραμμή στο σπίτι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να επικοινωνήσει με κανέναν, και ο γιος της την επισκέπτεται τακτικά, για να δει αν είναι καλά ή αν χρειάζεται κάτι.
Σε εμάς που μένουμε στην Αθήνα μας φαντάζει σχεδόν εξωπραγματικό να περάσουμε μία ημέρα μακριά από το κινητό μας και το διαδίκτυο, την στιγμή που η κα. Ευαγγελία στα ψηλά βουνά της Ευρυτανίας, δεν έχει καν σταθερό τηλέφωνο, για να επικοινωνήσει με τα παιδιά της ή με οποιονδήποτε άλλον στην πρώτη ανάγκη που θα προκύψει. Νιώθει μόνη και ξεχασμένη, και όσο σκληραγωγημένη κι αν είναι, αυτό την στεναχωρεί. Ελπίζουμε το αμέσως επόμενο διάστημα οι αρμόδιοι φορείς να επανεξετάσουν το αίτημά της, και να αποκτήσει γραμμή για σταθερό τηλέφωνο, για να διευκολυνθεί έστω και λίγο η καθημερινότητά της. Όπως έχουμε πει πολλές φορές, Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα. Είναι όλη η ελληνική επικράτεια, από το πιο ψηλό βουνό, στο πιο μακρινό νησί, και όλοι οι άνθρωποι που μένουν εκεί και δίνουν ζωή στον τόπο. Καλό θα ήταν να μην τους ξεχνούμε…
