Στο ΝΑΤΟ, υπάρχει αισιοδοξία ότι ο νέος Γενικός Γραμματέας Μαρκ Ρούτε είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να κρατήσει την Ουάσινγκτον στη σκηνή του ΝΑΤΟ.
Του Lee Hockstader*
Ο νέος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είναι 1,93 μ., και μπορεί να κοιτάξει τον Ντόναλντ Τραμπ κατευθείαν στα μάτια. Είναι ένας επιδέξιος διαπραγματευτής που διαχειρίστηκε τέσσερις διαφορετικές κυβερνήσεις συνασπισμού σε 14 χρόνια ως πρωθυπουργός της Ολλανδίας – κατά τη διάρκεια των οποίων τα πήγε καλά με τον Τραμπ, του οποίου η περιφρόνηση για τη συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ δημιούργησε σκηνικό χάους στην πρώτη του θητεία.
Η φιλική ατμόσφαιρα του Ρούτε με τον εκλεγμένο πρόεδρο των ΗΠΑ μπορεί να είναι το βασικό του προσόν για τη δουλειά, δεδομένων των ρητών απειλών του Τραμπ να αποδυναμώσει τη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ που διασφαλίζει την ασφάλεια της Ευρώπης ή να εγκαταλείψει τη συμμαχία συνολικά. Αυτό που χρειάζεται τώρα ο Ρούτε, πέρα από την αποδεδειγμένη πολιτική του ευελιξία, είναι ένας οδηγός επιβίωσης για το ΝΑΤΟ, όπου οι αξιωματούχοι με τους οποίους πήρα συνέντευξη την περασμένη εβδομάδα ήταν σαφώς ανήσυχοι.
«Είναι τραυματισμένοι, αλλά δεν το παραδέχονται δημοσίως», μου είπε η Muriel Domenach, η οποία υπηρέτησε πέντε χρόνια ως πρέσβειρα της Γαλλίας στη συμμαχία πριν αποχωρήσει τον Ιούλιο. «Μιλάνε για «προστασία από τον Τραμπ», αλλά η πραγματικότητα είναι μια αίσθηση πανικού».
Ο 57χρονος Ρούτε, ο οποίος συναντήθηκε με τον Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο την Παρασκευή, έχει πολλή δουλειά μπροστά του. Αλλά οι συνιστώσες της επιβίωσης του ΝΑΤΟ στα χρόνια του Τραμπ είναι αρκετά ξεκάθαρες, ακόμη και αν ορισμένες θα είναι πολιτικά βασανιστικές.
Η Ευρώπη θα τραβήξει περισσότερο το βάρος. Για να τα καταφέρει χρειάζεται να διαχειριστεί τα εξής ζητήματα:
– Μετρητά. Τα περισσότερα από τα 30 ευρωπαϊκά κράτη του ΝΑΤΟ συρρίκνωναν τις ένοπλες δυνάμεις τους και τη στρατιωτική βιομηχανική τους ικανότητα επί χρόνια. Οι δαπάνες αυξήθηκαν σημαντικά μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία. Μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον αναμένεται να έχουν στο οπλοστάσιό τους 600 προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη F-35 αμερικανικής κατασκευής. Αλλά η κατευθυντήρια γραμμή της συμμαχίας του 2014, σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη δαπανούν τουλάχιστον το 2% της συνολικής οικονομικής παραγωγής για την άμυνα, είναι σοβαρά ξεπερασμένη και ανεπαρκής για την εκτέλεση των υφιστάμενων σχεδίων μάχης.
Ο Ρούτε θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη το επόμενο καλοκαίρι για να θέσει έναν υψηλότερο ελάχιστο στόχο αμυντικών δαπανών για τη συμμαχία, με 2,5% του ΑΠΕ άμεσα, με αύξηση στο 3% έως το 2030. (Η δαπάνη των ΗΠΑ είναι περίπου 3,4% του ΑΕΠ.) Αυτό σημαίνει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετες ετήσιες δαπάνες από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και τον Καναδά.
Αυτό θα σήμαινε μια μαζική (και αντιλαϊκή) μεταφορά κονδυλίων από κοινωνικά προγράμματα, έργα υποδομής και σχολεία, μια μετατόπιση που ορισμένοι ηγέτες θα θεωρούσαν πολιτική αυτοκτονία. Τουλάχιστον, θα απαιτούσε πολιτικό θάρρος που σπάνια παρατηρείται εκτός των ευάλωτων κρατών στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ: την Πολωνία και τις τρεις χώρες της Βαλτικής, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία.
Ο Ρούτε θα πρέπει να επικεντρωθεί στις τέσσερις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες της συμμαχίας: Γερμανία, Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία, οι οποίες μαζί αντιπροσώπευαν σχεδόν τα δύο τρίτα των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ εκτός των ΗΠΑ πέρυσι. Κάθε μία από αυτές αντιμετωπίζει σοβαρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς και θα δυσκολευόταν να επιτύχει τον στόχο – ειδικά η Ιταλία, της οποίας οι μειωμένες αμυντικές δαπάνες θα έπρεπε να αποτελούν εθνική ντροπή.
Ωστόσο, ακόμη και το 3% του ΑΕΠ είναι λιγότερο από ό,τι δαπάνησαν ορισμένα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη για την άμυνα κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Και είναι μόλις το μισό από το 6% του εθνικού εισοδήματος που θα δαπανήσει η Ρωσία το επόμενο έτος.
– Χρέος. Ο Ρούτε θα πρέπει επίσης να πιέσει για ευρωαμυντικά ομόλογα, μια μορφή κοινού δανεισμού που θα μπορούσε να συγκεντρώσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την ενίσχυση των αμυντικών βιομηχανιών και τον εκσυγχρονισμό των στρατών.
Το κλειδί θα είναι να πεισθεί η Γερμανία, η οποία μπλοκάρει την ιδέα μέχρι στιγμής. Αλλά ο Ρούτε μπορεί να έχει ένα άνοιγμα όσο οι Γερμανοί προετοιμάζονται για τις ομοσπονδιακές εκλογές του Φεβρουαρίου, καθώς και ένα ισχυρό επιχείρημα: Η Ευρωπαϊκή Ένωση δανείστηκε από κοινού περίπου 850 δισεκατομμύρια δολάρια για να δώσει ώθηση στις οικονομίες που επλήγησαν από την πανδημία και θα μπορούσε να το ξανακάνει για να ενισχύσει τη δική της ασφάλεια.
– Εκμετάλλευση περιουσιακών στοιχείων. Η Ουάσινγκτον και οι Ευρωπαίοι εταίροι της συζητούσαν επί μήνες για τη χρήση 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε μελλοντικά κέρδη από τα δεσμευμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία, που βρίσκονται κυρίως στην Ευρώπη, για τη στήριξη και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Αυτό είναι πολύ λίγο. Καθώς οι δικηγόροι διαφωνούν για την κατάσχεση των υποκείμενων μετρητών, περίπου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο Ρούτε μπορεί να υποστηρίξει ότι αυτό είναι μια πολιτική απόφαση, όχι νομική – και αυτή είναι η στιγμή για την Ευρώπη να δείξει αποφασιστικότητα.
– Ουκρανία. Ένα κεντρικό ζήτημα σε κάθε ειρηνευτική διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία θα είναι οι εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο – η διασφάλιση της κυριαρχίας του και του εδάφους υπό τον έλεγχό του. Αυτό θα απαιτήσει συνεχή οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη, που θα πληρωθεί εν μέρει από τα παραπάνω μέτρα, και πιθανώς μια ειρηνευτική δύναμη υπό ευρωπαϊκή ηγεσία μετά τη συμφωνία για μια αξιόπιστη κατάπαυση του πυρός.
Οι ειρηνευτές μπορεί να μην φορούν διακριτικά του ΝΑΤΟ. Αλλά ο Ρούτε μπορεί ακόμη να παίξει ρόλο στο να πείσει τους Ευρωπαίους ηγέτες. Όσο πιο γρήγορα σταλεί αυτό το μήνυμα στην επερχόμενη αμερικανική κυβέρνηση, τόσο το καλύτερο.
-Στρατηγική. Ο Τραμπ θα ήθελε ίσως να επισπεύσει τη μετατόπιση της εστίασης της Ουάσινγκτον προς την Κίνα και μακριά από την Ευρώπη. Ο Ρούτε θα πρέπει να πείσει ότι τα δύο αυτά ζητήματα είναι αλληλένδετα. Και αυτό όχι μόνο επειδή η Κίνα έχει γίνει ο βασικός σύμμαχος του Κρεμλίνου, εξαγωγέας ενέργειας και προμηθευτής κρίσιμων αμυντικών εξαρτημάτων, όπως τα τσιπ – και επομένως μια απειλή για τη δυτική ασφάλεια. Επίσης, η τελική παρτίδα του πολέμου στην Ουκρανία θα δώσει ένα μήνυμα στην Κίνα για την αποφασιστικότητα ή την έλλειψη αποφασιστικότητας της Ουάσινγκτον.
Στο ΝΑΤΟ, υπάρχει αισιοδοξία ότι ο Ρούτε είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να κρατήσει την Ουάσινγκτον στη σκηνή του ΝΑΤΟ. Ας ελπίσουμε ότι αυτό δεν είναι απλώς ευσεβής πόθος.
*Ο Lee Hockstader είναι αρθρογράφος της The Washington Post για τα ευρωπαϊκά ζητήματα, με έδρα το Παρίσι, από το 2023. Του έχει απονεμηθεί το βραβείο Eugene Meyer Award της Post για τα επιτεύγματα ζωής του το 2014.
Πηγή: The Washington Post
