Πώς το «μικροσκοπικό» νησί Χαργκ του Ιράν «κρατάει» την παγκόσμια οικονομία

Το νησάκι Χαργκ (Kharg) – μέσω του οποίου διέρχεται το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν – είναι αναμφισβήτητα ο πιο ευαίσθητος οικονομικός στόχος της χώρας, ωστόσο ο τερματικός σταθμός εξαγωγών έχει παραμείνει μέχρι στιγμής «ανέγγιχτος» καθ’ όλη τη διάρκεια της σύρραξης ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Οι ειδικοί λένε ότι ο βομβαρδισμός ή η κατάληψη της τοποθεσίας από αμερικανικές δυνάμεις είναι πιθανό να προκαλέσει μια διαρκή αύξηση στις ήδη αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου, καθώς θα ισοδυναμούσε με την παύση λειτουργίας του συνόλου των ημερήσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν.

«Μπορεί να δούμε την τιμή των 100+ δολαρίων το βαρέλι που βλέπουμε τώρα να εκτοξευτεί στα 150 δολάρια εάν οι πετρελαϊκές υποδομές στο νησί Χαργκ δεχθούν επίθεση», δήλωσε ο Neil Quilliam, του think tank Chatham House στον Guardian. «Είναι ζωτικής σημασίας για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας».

Παρόλο που οι ΗΠΑ έχουν πλήξει πάνω από 5.000 στόχους εντός και γύρω από το Ιράν, μέχρι στιγμής έχουν αποφύγει να βομβαρδίσουν τις πετρελαϊκές υποδομές του νησιού – αν και οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σχεδόν 20 δολάρια ανά βαρέλι υψηλότερες, καθώς ουσιαστικά έχουν κλείσει τα στενά του Ορμούζ για την κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων.

Συνήθως, από το Χαργκ διακινούνται ημερησίως μεταξύ 1,3 και 1,6 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου – αν και το Ιράν αύξησε τον όγκο σε 3 εκατομμύρια την ημέρα στα μέσα Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την επενδυτική τράπεζα JP Morgan, λόγω των προειδοποιήσεων Τραμπ για επίθεση. Επιπλέον, στο νησί βρίσκονται αποθηκευμένα 18 εκατομμύρια βαρέλια ως εφεδρεία, σύμφωνα με την αμερικανική επενδυτική τράπεζα. 

Η γεωπολιτική σημασία του νησιού Χαργκ

Το Χαργκ, ένα κοραλλιογενές νησί μήκους 8 χιλιομέτρων στον Περσικό Κόλπο, 30 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές, είναι το σημείο όπου καταλήγουν οι αγωγοί από το κέντρο και τα δυτικά της χώρας. Ιδρύθηκε από τον αμερικανικό πετρελαϊκό όμιλο Amoco και καταλήφθηκε από το Ιράν κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1979.

Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ακτογραμμής του Ιράν είναι λασπώδες και πολύ ρηχό για πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου που χρησιμοποιούνται από τη βιομηχανία πετρελαίου, το Χαργκ βρίσκεται αρκετά κοντά σε βαθιά νερά. Δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν τεράστιες προβλήτες φόρτωσης που αναδύονται από την ανατολική ακτή του.

Δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν υπονοήσει το ενδιαφέρον του Λευκού Οίκου για το νησάκι, ενώ δημοσίευμα του Axios το Σάββατο ανέφερε ότι αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν το ενδεχόμενο «κατάληψής του». Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο επίθεσης στο Ιράν με χερσαίες δυνάμεις, αν και δεν υπάρχει μεγάλος αριθμός αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή. 

Τα ξημερώματα του Σαββάτου (λίγο πριν από τη 01:00 ώρα Ελλάδας), ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ διεξήγαγαν αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον «κάθε στρατιωτικού στόχου» στο νησί Χαργκ του Ιράν, αλλά «για λόγους αξιοπρέπειας», ο πρόεδρος επέλεξε να «μην εξαλειφθούν οι πετρελαϊκές υποδομές στη νήσο», ωστόσο δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μελλοντικού πλήγματος αν το Ιράν κάνει οτιδήποτε για να παρεμποδίσει την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των πλοίων από το στενό του Oρμούζ.

Αμερικανικά βλέμματα στραμμένα στο νησί Χαργκ

Ο Μάικλ Ρούμπιν, ανώτερος σύμβουλος του Πενταγώνου για το Ιράν και το Ιράκ στην κυβέρνηση Τζορτζ Μπους του νεότερου, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είχε συζητήσει την ιδέα με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος για να παραλύσει οικονομικά το ιρανικό καθεστώς, καθώς δεν θα μπορούν να πουλήσουν το δικό τους πετρέλαιο.

Σύμφωνα με τον Guardian, πριν από την επίθεση των ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου του Ιράν από το Χάργκ εξήχθη στην Κίνα. Ωστόσο, η διασυνδεδεμένη φύση της αγοράς σημαίνει ταυτόχρονα ότι μια μόνιμη απώλεια στην προσφορά εξαγωγών θα επηρέαζε τις τιμές παγκοσμίως, σε μια εποχή που άλλα 3,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (κυρίως από το Ιράκ) είναι επίσης εκτός προσφοράς λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.

Μια ενδεχόμενη καταστροφή του νησιού ή η πρόκληση ζημιάς στις εγκαταστάσεις εξαγωγής «μεγιστοποιεί τον κίνδυνο να προκαλέσει μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου που θα διαμορφώσει την οικονομία, ο οποίος δεν θα εξαλειφθεί σύντομα», υποστηρίζει η Lynette Nusbacher, πρώην αξιωματικός των βρετανικών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Εξάλλου, η επισκευή των πολύπλοκων υποδομών του νησιού θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια.

Μια προσπάθεια κατάληψης του νησιού, δεδομένου του μεγέθους του, πιθανότατα θα απαιτούσε μια σημαντική και διαρκή επιχείρηση, μεγαλύτερη από μια τυπική εισβολή των ειδικών δυνάμεων. Αν και μια αμερικανική κατάληψη θεωρητικά θα έδινε στον Λευκό Οίκο πλεονέκτημα έναντι της Τεχεράνης, ο Neil Quilliam υποστήριξε ότι είναι πολύ πιθανό μια τέτοια προσπάθεια να είναι αυτοκαταστροφική.

«Εάν οι ΗΠΑ καταλάβουν το νησί Χαργκ, θα αποκόψουν το Ιράν από τη διεθνή πετρελαϊκή αγορά. Η χώρα θα συνεχίσει να έχει παραγωγή αλλά δεν θα μπορεί να εξάγει, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα μπορούν να παράγουν. Αυτό είναι ένα πραγματικό αδιέξοδο», δήλωσε ο αναλυτής.

Τι πρέπει να ξέρουμε για τις πετρελαϊκές υποδομές του νησιού Χαργκ

• Το νησί φιλοξενεί 55 δεξαμενές αποθήκευσης αργού πετρελαίου με συνολική χωρητικότητα πάνω από 34 εκατομμύρια βαρέλια.
• Υπερδεξαμενή VLCC ολοκλήρωσε πρόσφατα φόρτωση 2 εκατομμυρίων βαρελιών, ενώ μερικά μικρότερα δεξαμενόπλοια ελλιμενίστηκαν για να φορτωθούν στην ανατολική πλευρά του νησιού.
• Το νησί φορτώνει δεξαμενόπλοια με πετρέλαιο ασταμάτητα από την έναρξη του πολέμου πριν από δύο εβδομάδες.
• Διαθέτει επίσης θαλάσσια παραγωγή πετρελαίου, η πλειονότητα της οποίας προέρχεται από τις σωληνώσεις του ηπειρωτικού Ιράν, οι οποίες τροφοδοτούν τις δεξαμενές του νησιού.
• Το νησί έχει υπεράκτια παραγωγή πετρελαίου, ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου προέρχεται από την ηπειρωτική χώρα μέσω πολλαπλών αγωγών.
• Άρχισε να εξάγει πετρέλαιο για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 1960 και κατασκευάστηκε για να παράγει 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε εξαγωγές
• Το Ιράν έφτασε τα 6,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε παραγωγή το 1976. Το νησί αντιπροσώπευε το 96% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν κατά το 2025, δηλαδή 1,538 βαρέλια ημερησίως από τα συνολικά 1,605.
• Το νησί υπήρξε πολλές φορές στόχος επιθέσεων από τον Σαντάμ Χουσεΐν πριν 40 χρόνια καταστρέφοντας αρκετές δεξαμενές αποθήκευσης, ωστόσο το νησί ήταν ακόμα σε θέση να εξάγει πάνω από 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα. 

Before everyone gets carried away with the bombing of Kharg Island, there are a few things to know:

– It’s got a military presence like everything else in Iran. That’s what was struck. They’ll most likely get replaced ASAP from the mainland.

– It also has 55 crude oil storage… pic.twitter.com/0uajppHA1h

— TankerTrackers.com, Inc. (@TankerTrackers) March 14, 2026

Πηγή: skai.gr