Πύργος Βασιλίσσης: Η συναρπαστική ιστορία του μνημείου στο Ιλιον

Αρκετοί ίσως έχουν παρακολουθήσει τις ενδιαφέρουσες ξεναγήσεις που πραγματοποιούνται εδώ και χρόνια στον Πύργο Βασιλίσσης στο Ίλιον, ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μνημεία γοτθικού ρυθμού στην Ελλάδα. Πόσοι, όμως, γνωρίζουν πραγματικά την ιστορία του κτιρίου και του κτήματος που δημιούργησε η βασίλισσα Αμαλία ως πρότυπο κέντρο γεωργίας και κτηνοτροφίας σε μια εποχή που τέτοια εγχειρήματα ήταν πρωτοπόρα;

«Το μνημείο έχει μια συναρπαστική ιστορία που ο κόσμος δεν γνωρίζει. Για να την ανακαλύψει, όμως, δεν μπορεί να μην περάσει από το έργο της Αμαλίας στην Αθήνα, την παρουσία της και την παρουσία του Όθωνα. Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα και δύσκολη περίοδος της ελληνικής ιστορίας που με συναρπάζει», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Βασίλης Κουτσαβλής με αφορμή το βιβλίο του «Πύργος Βασιλίσσης. Το χθες και το σήμερα».

Η βασίλισσα Αμαλία είχε ονομάσει το κτήμα «Επτάλοφος» -το άλλο όνομα της Κωνσταντινούπολης- καθώς, στο πλαίσιο της επιρροής της «Μεγάλης Ιδέας», στους έξι φυσικούς λοφίσκους που υπήρχαν στο αγρόκτημα, προστέθηκε το 1857, με εντολή της, κι ένας έβδομος, τεχνητός. Η ίδια έδωσε στους λόφους αυτούς ονόματα Αργοναυτών – Ιάσων, Πολυδεύκης, Κάστωρ, Θησέας, Ηρακλής, Ορφεύς, Πηλεύς- λόγω της αγάπης για την ιστορία της αργοναυτικής εκστρατείας, όπως μας πληροφορεί ο συγγραφέας

Όσο για την περιοχή γύρω από το κτήμα παίρνει την ονομασία Ίλιον-Τρωάς και δημιουργείται το 1858 ο ομώνυμος οικισμός,

Ο Πύργος κατασκευάστηκε στη θέση ενός παλιού πύργου, πιθανά των Άγγλων πρώην ιδιοκτητών. Ξεκίνησε να χτίζεται την άνοιξη του 1851 και αποτέλεσε το ησυχαστήριο της Αμαλίας μέχρι και την έξωσή της.

«Η βασίλισσα, με διαδοχικές αγορές γειτονικών γαιών (47 νέες συμφωνίες), θα δημιουργήσει μέχρι το 1861 ένα κτήμα συνολικής εκτάσεως 2.500 στρεμμάτων. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός πρότυπου Κέντρου γεωργίας και κτηνοτροφίας, θα λέγαμε κατά τα πρότυπα της λειτουργίας των γεωπονικών πανεπιστημίων», σημειώνει ο Βασίλης Κουτσαβλής, ο οποίος έχει επίσης ιδρύσει τον Σύλλογο Φίλων Κτήματος Τατοΐου και συνεργάζεται με τον Πύργο Βασιλίσσης από το 2012.

Μετά την έξωση των βασιλέων, το 1862, η κυβέρνηση κήρυξε το κτήμα δημόσια περιουσία. Η διαχείρισή του ανατέθηκε στο Υπουργείο Οικονομικών που το παρέδωσε στη συνέχεια στον νέο βασιλιά, Γεώργιο Α΄. Το 1863 το κτήμα αποδόθηκε και πάλι δια πληρεξουσίου στον Όθωνα.

Αρχικά η Αμαλία και ο Όθωνας δεν το πούλησαν γιατί ήλπιζαν στην επιστροφή τους στην Ελλάδα. Μετά τον θάνατο  όμως του Οθωνα το 1867, η βασίλισσα εγκατέλειψε κάθε ελπίδα επιστροφής.

Το κτήμα αγοράστηκε το 1870 από τον βαρόνο Σίμωνα Σίνα -μάλιστα το παρέλαβε εκ μέρους του ο αρχιτέκτονας Ερνέστος Τσίλερ -, για να πουληθεί το 1878 στην οικογένεια Γεωργίου Παχή, μετέπειτα βουλευτή Άρτας, ο οποίος συμμετείχε στην εταιρεία Serpieri-Roux που ιδρύθηκε το 1863 με σκοπό την εκμετάλλευση των μεταλλευμάτων του Λαυρίου.

Κατόπιν πέρασε στην οικογένεια Σερπιέρη (η κόρη του Γ. Παχή, Λαυρία, παντρεύτηκε τον Φερνάνδο Σερπιέρη).

Βόλτα στη φύση και την… ιστορία μέσα στο Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης Αντώνης Τρίτσης

Με νόμο του Μεσοπολέμου που απαγόρευε τη μεγάλη ακίνητη περιουσία, η οικογένεια αναγκάστηκε να παραχωρήσει το μεγαλύτερο μέρος του Κτήματος στο Ελληνικό Δημόσιο και να κρατήσει μόνο 250 στρέμματα, μέσα στα οποία βρίσκεται και ο Πύργος Βασιλίσσης, που σήμερα ανήκει στη Γεωργοκτηνοτροφική Εμπορική Κτηματική Εταιρία Ιλίου Α.Ε..

Η τεράστια έκταση του Κτήματος αποτελεί σήμερα το Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης Αντώνης Τρίτσης.

Το κτήμα του Πύργου Βασιλίσσης υπήρξε πρότυπο όχι μόνο στα χρόνια της Αμαλίας, αλλά και μετά τη δημιουργία της πρώτης εταιρίας «Αγροτική Εταιρεία Πύργος Βασιλίσσης A.E.» το 1931, ενώ διατηρεί τον ίδιο χαρακτήρα και σήμερα.

Ενδεικτικά, αναφέρουμε τη βιολογική καλλιέργεια του αμπελώνα των 40 στρεμμάτων -όπως και των υπόλοιπων καλλιεργειών του κτήματος (φιστικιές, ελιές) -, ο οποίος βρίσκεται περίπου στο ίδιο σημείο με τον αμπελώνα την εποχή της Αμαλίας, η οποία πέρα από τις καλλιέργειες είχε δημιουργήσει κι ένα πρότυπο κέντρο κτηνοτροφίας με πολλά οικόσιτα ζώα.

Πηγές αναφέρουν ότι στο κτήμα υπήρχαν αγελάδες, κότες, μελίσσια αλλά και πρόβατα της ράτσας «μερινό», καθώς και ένα ζευγάρι καμηλοπαρδάλεις. Σήμερα στο κτήμα συναντούμε άλογα, κότες και μελίσσια.

Σημειώνεται ότι ο Πύργος, που αποκαταστάθηκε υποδειγματικά τη δεκαετία 1999-2009, είναι ανοικτός για το κοινό μόνο μέσα από ένα πρόγραμμα οργανωμένων ξεναγήσεων που πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ειδικά τα Σαββατοκύριακα, ενώ σε συγκεκριμένες μέρες γίνονται ξεναγήσεις και στα αγγλικά.

Σε αυτές περιλαμβάνονται εκτός από τα ιστορικά στοιχεία, ξενάγηση στο οινοποιείο – εμφιαλωτήριο, επίσκεψη στον βιολογικό αμπελώνα του κτήματος, περιήγηση στον Πύργο, στάση στους στάβλους με τα άλογα και μια γευστική δοκιμή των βιολογικών κρασιών του κτήματος με συνοδεία τυριών, παξιμαδιών, αλλαντικών κ.α.

Φωτογραφίες από pyrgosvasilissis.gr

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ