«Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδόν δεν εισάγουν καθόλου πετρέλαιο μέσω του Στενού του Ορμούζ και δεν πρόκειται να το κάνουν ούτε στο μέλλον. Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το χρειαζόμασταν και δεν το χρειαζόμαστε».
Αυτό δήλωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) την περασμένη Τετάρτη, κατά τη διάρκεια του διαγγέλματός του από τον Λευκό Οίκο σε ώρα υψηλής τηλεθέασης.
«Ανοίξτε το γ…μένο Στενό, καθάρματα, αλλιώς θα ζείτε στην κόλαση – ΑΠΛΑ ΔΕΙΤΕ!» Αυτό έγραψε ο Τραμπ χθες Κυριακή σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Τι άλλαξε;
Καταρχάς, η τιμή του πετρελαίου.
Το αμερικανικό πετρέλαιο εκτινάχθηκε πάνω από 11% την Πέμπτη, μία ημέρα μετά το διάγγελμά του, κλείνοντας πάνω από τα 111 δολάρια το βαρέλι – η υψηλότερη τιμή των τελευταίων 4 ετών και μία από τις μεγαλύτερες ημερήσιες αυξήσεις στην ιστορία. Το αργό West Texas διαπραγματευόταν περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν από το διάγγελμα του Τραμπ και κάτω από τα 70 δολάρια πριν από την έναρξη του πολέμου.
Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαρτώνται σε πολύ μικρό βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ, τη στενή θαλάσσια δίοδο από την οποία περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Η Αμερική λαμβάνει μόνο περίπου μισό εκατομμύριο από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού που καταναλώνει καθημερινά μέσω του Στενού – ποσότητα πολύ μικρή, που θα μπορούσε να αντικατασταθεί από άλλες πηγές.
Ωστόσο, η πρόσφατη, έντονη σε ύφος, απειλή του Τραμπ αναδεικνύει μια σκληρή πραγματικότητα: η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από το Στενό του Ορμούζ πολύ περισσότερο απ’ ό,τι έχει παραδεχθεί ο ίδιος.
Προσφορά και ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει εντυπωσιακή πρόοδο τα τελευταία 15 χρόνια στον μετασχηματισμό της ενεργειακής τους βιομηχανίας, χάρη κυρίως στη μέθοδο της υδραυλικής ρωγμάτωσης και την οριζόντια γεώτρηση, ιδιαίτερα στη λεκάνη Permian στο Τέξας. Σήμερα παράγουν περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, διπλάσια από τη δεύτερη Σαουδική Αραβία και ελαφρώς περισσότερα από όσα καταναλώνουν.
Η Αμερική είναι ενεργειακά αυτάρκης. Κατά κάποιον τρόπο.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εισάγουν περισσότερα από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως – περίπου το ένα τρίτο της κατανάλωσής τους. Παράλληλα, εξάγουν περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα τα πετρέλαια ίδια: οι ΗΠΑ παράγουν ελαφρύ, «γλυκό» αργό, κατάλληλο για παραγωγή βενζίνης αλλά λιγότερο κατάλληλο για καύσιμα θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ. Έτσι, χρειάζονται εισαγωγές από χώρες που παράγουν «βαρύ» και πιο όξινο πετρέλαιο, όπως η Βενεζουέλα και χώρες της Μέσης Ανατολής.
Επιπλέον, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια. Όταν η προσφορά μειώνεται σε μία περιοχή, επηρεάζονται όλες. Σε περιόδους έλλειψης, οι εισαγωγείς ανταγωνίζονται για τα διαθέσιμα φορτία, ανεβάζοντας τις τιμές για όσους τα χρειάζονται περισσότερο, όπως σημειώνει ο Dan Pickering της Pickering Energy Partners.
Έτσι, οι ΗΠΑ πιθανότατα θα συνεχίσουν να έχουν επαρκή εφοδιασμό κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι η επάρκεια, αλλά ότι δεν είναι προστατευμένες από τις αυξήσεις των τιμών στη διεθνή αγορά.
Η ενεργειακή οικονομία
Οι υψηλές τιμές ενέργειας αποτελούν άμεση συνέπεια του πολέμου και του ουσιαστικού κλεισίματος του Στενού από το Ιράν. Οι τιμές του αργού παρέμειναν υψηλές τη Δευτέρα, μετά τις απειλές Τραμπ για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν. Παράλληλα, η μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ έφτασε τα 4,11 δολάρια το γαλόνι.
Οι αυξήσεις αυτές ήδη επιβαρύνουν την οικονομία. Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλότερου εισοδήματος δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν, ενώ μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τις τιμές αναγκάζονται να πάρουν δύσκολες αποφάσεις για το προσωπικό τους.
Η μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι οι υψηλές τιμές θα περιορίσουν τη ζήτηση. Αν οι πολίτες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τα καύσιμα ή τα ταξίδια, αυτό θα πλήξει σοβαρά την οικονομία.
Η αμερικανική οικονομία των 30 τρισ. δολαρίων δεν επηρεάζεται εύκολα. Αν και 8 από τις τελευταίες 9 υφέσεις προηγήθηκαν από σοκ στις τιμές πετρελαίου, ο πόλεμος διαρκεί μόλις πέντε εβδομάδες και θα χρειαστεί να συνεχιστεί για μήνες ώστε να προκαλέσει ύφεση.
Αναλυτές εκτιμούν ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων στο βαρέλι μειώνει το ΑΕΠ κατά 0,1–0,4 ποσοστιαίες μονάδες. Η τρέχουσα αύξηση κατά 40 δολάρια θα μπορούσε να αφαιρέσει περίπου μία μονάδα από το ΑΕΠ – σημαντικό, αλλά όχι καταστροφικό.
Ωστόσο, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί γρήγορα αν οι τιμές αυξηθούν περαιτέρω. Παράλληλα, το ντίζελ καθιστά ακριβότερες όλες τις μεταφορές, ενώ προϊόντα που διέρχονται από το Στενό – όπως αλουμίνιο, ήλιο και λιπάσματα – αυξάνουν το κόστος κατασκευών, μικροτσίπ και τροφίμων.
Ο ετήσιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου στο 3,5%, εξανεμίζοντας τις αυξήσεις μισθών της προηγούμενης χρονιάς.
«Η αμερικανική οικονομία μπορεί να αντέξει για κάποιο διάστημα τιμές άνω των 100 δολαρίων», δήλωσε ο οικονομολόγος Joe Brusuelas. «Αν όμως φτάσουν στα 150 ή 200 δολάρια, τότε τα πράγματα αλλάζουν».
Η «ωμή αλήθεια» για τα Στενά
Αυτό εξηγεί και τη μεταβαλλόμενη στάση του Τραμπ.
Από την αρχή του πολέμου, οι δηλώσεις του για το Στενό είναι αντιφατικές. Η κυβέρνησή του έχει δεσμευτεί για συνοδεία δεξαμενόπλοιων και ασφάλιση πλοίων, ενώ ταυτόχρονα καλεί τις χώρες να αναλάβουν δράση μόνες τους.
«Πηγαίνετε να πάρετε το δικό σας πετρέλαιο!» έγραψε χαρακτηριστικά.
Οι συνεχείς εναλλαγές στη ρητορική του επηρεάζουν τις τιμές, οι οποίες συνολικά αυξάνονται, καθώς γίνεται σαφές ότι το Ιράν έχει τον έλεγχο του Στενού και ότι ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ δεν εγγυάται το άνοιγμά τους.
Οι αγορές ανησυχούν για την απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου, ενώ οι απειλές κλιμάκωσης ενδέχεται να πλήξουν περαιτέρω την προσφορά.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα επιβάλλει διόδια για τη διέλευση, κάτι που πιθανότατα θα αρνηθούν να πληρώσουν πολλές χώρες του Κόλπου. Ακόμη και μερική επαναλειτουργία του Στενού θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια προσφορά κατά 4,4 έως 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ο Τραμπ έθεσε προθεσμία έως την Τρίτη για το άνοιγμα του Στενού. Παραμένει ασαφές πώς θα αντιδράσει το Ιράν και αν οι ΗΠΑ μπορούν ή θέλουν να το πείσουν να τα ανοίξει ξανά.
Πηγή: skai.gr
