«Στη Βουλγαρία μου μένουν περισσότερα χρήματα τον μήνα»

Kαταρτισμένοι Βούλγαροι επιστρέφουν από τη Γερμανία στην πατρίδα τους, διατηρώντας παράλληλα συνεργασία με Γερμανούς εργοδότες. Είναι πιο κοντά στις οικογένειές τους και με καλύτερα εισοδήματα.«Στη Βουλγαρία μου μένουν περίπου 300 ευρώ περισσότερα στο τέλος του μήνα από τον μισθό μου σε σύγκριση με τη Γερμανία», λέει η Κριστίνα Μπορίσοβα. Στις αρχές του 2025, η 41χρονη Βουλγάρα επέστρεψε στην πατρίδα της έπειτα από οκτώ χρόνια στη Γερμανία.

Σήμερα ζει στο Πομόριε (Aγχίαλο), μια μικρή πόλη στις ακτές της Μαύρης Θάλασσαςκαι συνεχίζει να εργάζεται εξ αποστάσεως για τον Γερμανό εργοδότη της ως διοικητική υπάλληλος στον ενεργειακό τομέα. Η εταιρεία της, με έδρα τη Γκέρα, της καταβάλλει τον ίδιο γερμανικό μισθό, παρότι εργάζεται από τη Βουλγαρία.

Συγκεκριμένα χάρη στη χαμηλότερη φορολογία και τις μειωμένες κοινωνικές εισφορές στη Βουλγαρία απομένει στην Κριστίνα σημαντικά μεγαλύτερο καθαρό εισόδημα. Με την αφαίρεση πάγιων εξόδων και δεδομένου ότι ζει στο πατρικό της χωρίς ενοίκιο, της απομένουν 700 ευρώ περισσότερα, ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσό για μια χώρα όπου ο μέσος μισθός πέρυσι ήταν περίπου 1.300 ευρώ.

«Είμαι πολύ ευγνώμων που ο εργοδότης μου δέχτηκε αυτό το μοντέλο τηλεργασίας. Το οικονομικό όφελος είναι μεγάλο, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι βρίσκομαι κοντά στην οικογένειά μου», λέει.

Κοντά στην οικογένεια

Παρόμοια πορεία ακολούθησε και ο Ραντιμίρ Μπίτσοφ, ο οποίος επέστρεψε στη Βουλγαρία μετά από οκτώ χρόνια στο Βερολίνο. Σήμερα ζει στη Σόφια και εργάζεται εξ αποστάσεως για μια μικρή γερμανική εταιρεία πληροφορικής. Η επιστροφή του συνέπεσε με την πανδημία του κορωνοϊού.

«Μόλις είχε γεννηθεί το παιδί μας και ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρούμε μεγαλύτερο διαμέρισμα στο Βερολίνο. Θέλαμε επίσης να είμαστε κοντά στην οικογένειά μας», εξηγεί ο 38χρονος ειδικός IT. Το γεγονός ότι στη Βουλγαρία του απομένει περίπου 20% περισσότερο καθαρό εισόδημα αποτελεί, όπως λέει, ένα ευχάριστο πρόσθετο όφελος.

Η τηλεργασία ως νέα τάση

«Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια νέα τάση: ολοένα περισσότεροι νέοι και υψηλά καταρτισμένοι Βούλγαροι εγκαταλείπουν τη Γερμανία και εργάζονται εξ αποστάσεως από τη Βουλγαρία», σημειώνει ο νομικός Κονσταντίν Ρούσκοφ στη DW.

Το δικηγορικό του γραφείο εκπροσωπεί Γερμανούς εργοδότες, οι οποίοι έχουν εργαζόμενους από τη Βουλγαρία που επιστρέφουν στην πατρίδα τους. «Στην αρχή της πανδημίας είχαμε πέντε τέτοιους πελάτες. Σήμερα, τουλάχιστον 80», αναφέρει.

Επιστροφή στη Βουλγαρία

Αν και δεν υπάρχουν ακριβή στατιστικά στοιχεία για τους «remote» επαναπατρισμούς, τα δεδομένα δείχνουν μια μικρή στροφή. Το 2024, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, περισσότεροι Βούλγαροι έφυγαν από τη Γερμανία απ’ όσους μετανάστευσαν σε αυτήν. Συνολικά, στη Γερμανία ζουν περίπου 432.000 Βούλγαροι.

Παράλληλα, στοιχεία του Εθνικού Στατιστικού Ινστιτούτου της Βουλγαρίας δείχνουν ότι από το 2022 αυξάνεται σταθερά ο αριθμός όσων επιστρέφουν στη χώρα. Το 2024 περίπου 9.000 άτομα μετανάστευσαν στο εξωτερικό, ενώ την ίδια περίοδο περισσότεροι από 18.000 Βούλγαροι πολίτες επέστρεψαν στη χώρα, δηλαδή διπλάσιος αριθμός.

Οικονομικά κίνητρα αλλά και προβληματισμοί

Οι λόγοι επιστροφής ποικίλλουν, ωστόσο για πολλούς το βασικό κίνητρο είναι οικονομικό. Σύμφωνα με τον Ρούσκοφ, εργαζόμενοι με υψηλούς μισθούς στη Γερμανία μπορούν στη Βουλγαρία να έχουν έως και 1.500 ευρώ περισσότερα καθαρά τον μήνα.

Ταυτόχρονα, και οι γερμανικές εταιρείες ωφελούνται, καθώς έχουν χαμηλότερο κόστος, χωρίς να απαιτούνται επενδύσεις ή εταιρική παρουσία στη Βουλγαρία. «Μόνο οι εργαζόμενοι είναι εγγεγραμμένοι εκεί», εξηγεί ο Ρούσκοφ.

Ωστόσο, όσοι επιστρέφουν στη Βουλγαρία επισημαίνουν και τα μειονεκτήματα: την άνοδο των τιμών, κυρίως στη Σόφια, αλλά και την έλλειψη της γερμανικής οργάνωσης, καθαριότητας και ποιότητας στο σύστημα υγείας.

«Δυτικός» μισθός στη Βουλγαρία

Ύστερα από δέκα χρόνια στο Μόναχο, η Σίλβι Μπογιατζίεβα επέστρεψε στη Βουλγαρία. Η 34χρονη οικονομολόγος ζει σήμερα στη Σόφια και συνεχίζει να εργάζεται για τον Γερμανό εργοδότη της. Η απόφασή της να επιστρέψει συνδέεται κυρίως με τον οικογενειακό της προγραμματισμό.

Όπως επισημαίνει η ίδια μιλώντας στη DW, «το να λαμβάνει κανείς στη Βουλγαρία έναν δυτικό μισθό έχει σημαντικά πλεονεκτήματα».

Ο δικηγόρος Κονσταντίν Ρούσκοφ επιβεβαιώνει: «Οι λόγοι για την επιστροφή στη Βουλγαρία είναι ατομικοί, ωστόσο για αρκετούς από τους νέους, υψηλά καταρτισμένους Βούλγαρους που τολμούν αυτό το βήμα, το κίνητρο είναι κυρίως οικονομικής φύσης». Αναφέρεται στην περίπτωση ενός 30χρονου πελάτη του, ο οποίος στο Μόναχο κέρδιζε 8.000 ευρώ μεικτά. «Μετά από όλους τους φόρους και τις κοινωνικές εισφορές, του απέμεναν περίπου 4.500 ευρώ καθαρά (φορολογική κατηγορία Ι).

Από αυτό το ποσό έπρεπε ακόμη να πληρώσει το ενοίκιο – και σε μια πόλη όπως το Μόναχο τα ενοίκια έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Στη Βουλγαρία, αντίθετα, από τα 8.000 ευρώ μεικτά του απομένουν σήμερα περίπου 6.000 ευρώ καθαρά».

Σύγκριση με τη ζωή στη Γερμανία

Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τέτοιου είδους εργασιακές σχέσεις είναι άριστα ρυθμισμένες, τονίζει ο νομικός: «Η διαδικασία εγγραφής είναι απλή και χαμηλού κόστους. Στη Γερμανία μεν πρέπει να εκδοθούν ορισμένα έγγραφα, κάτι που μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες, όμως στη Βουλγαρία όλα ολοκληρώνονται πολύ γρήγορα».

Σύμφωνα με τον Ρούσκοφ, το βασικό κίνητρο των γερμανικών εταιρειών να συμφωνήσουν στη μετακόμιση των εργαζομένων τους στη χώρα καταγωγής τους είναι η διατήρηση της σύνδεσής τους με την επιχείρηση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό εξαιτίας της έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού στη Γερμανία.

Ωστόσο, η Κριστίνα, ο Ράντιμιρ και η Σίλβι αναφέρουν επίσης ότι η αγοραστική αξία των γερμανικών μισθών τους έχει μειωθεί το τελευταίο διάστημα. Οι τιμές στη Βουλγαρία, ιδίως στη Σόφια, έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια – και μάλιστα πολύ πριν από την ένταξη της χώρας στην ευρωζώνη την 1η Ιανουαρίου.

«Ορισμένα πράγματα, όπως τα ρούχα και τα τρόφιμα, είναι σήμερα εδώ ακόμη και ακριβότερα απ’ ό,τι στη Γερμανία», αγανακτεί η Κριστίνα. Και οι τρεις Βούλγαροι που επέστρεφαν τονίζουν επίσης ότι στη Βουλγαρία τους λείπουν η γερμανική τάξη και καθαριότητα, καθώς και το υψηλό επίπεδο ιατρικής περίθαλψης που προσφέρει η Γερμανία.

Θα επιστρέψουν ξανά στη Γερμανία;

Η Κριστίνα δηλώνει πως θέλει να μείνει μόνιμα στη Βουλγαρία. Ο Ραντιμίρ και η Σίλβι Μπογιατζίεβα, ωστόσο, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας μετανάστευσης, κυρίως λόγω της πολιτικής αστάθειας στη χώρα.

Όπως προειδοποιεί και ο Ρούσκοφ, αν η πολιτική κατάσταση δεν βελτιωθεί,η Βουλγαρία ενδέχεται να χάσει ξανά εργαζομένους με υψηλό επίπεδο επαγγελματικής κατάρτισης, που μόλις άρχισε να προσελκύει πίσω.

Και η Σίλβι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει ξανά τη Βουλγαρία. Εκφράζει έντονη ανησυχία για την πολιτική κατάσταση στη χώρα. Τον περασμένο Δεκέμβριο, μαζικές διαδηλώσεις οδήγησαν στην πτώση της κυβέρνησης, με αφορμή τις φορολογικές αυξήσεις, που περιλαμβάνονταν στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026.

Η οικονομολόγος είναι κατηγορηματική: «Αν αυξηθούν η φορολογική επιβάρυνση και οι κοινωνικές εισφορές στη Βουλγαρία, χωρίς να προσφερθούν ταυτόχρονα καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές, αυτό θα οδηγήσει σε αισθητή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής».

Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη

Πηγή: Deutsche Welle