Γράφει ο Νότης Παρασκευόπουλος
Όταν μιλάμε για πρόληψη, συνήθως η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από θέματα υγείας: αρτηριακή πίεση, χοληστερίνη, ύπνος, άσκηση κλπ. Δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε τη σημασία τους, ωστόσο η επιστήμη δείχνει τον δρόμο προς κάτι βαθύτερα ανθρώπινο. Το ότι μία ζωή πολιτιστικά εμπλουτισμένη και ενεργή μπορεί, επίσης, να συμβάλει στην προστασία του εγκεφάλου.
Αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να βλέπουμε την τέχνη ως «φάρμακο» ή θεραπεία, περισσότερο ως μία παράλληλη πορεία που δρα υποστηρικτικά και επιδρά θετικά στην καθημερινότητα μας.
Η άνοια είναι μια σύνθετη κατάσταση και –ως σήμερα τουλάχιστον– καμία μεμονωμένη δραστηριότητα ή προσέγγιση δεν μπορεί να εγγυηθεί την πρόληψή της. Ωστόσο, στην αναφορά του 2024, το Lancet αναφέρει ότι περίπου το 45% των περιπτώσεων άνοιας παγκοσμίως θα μπορούσε ενδεχομένως να καθυστερήσει ή να μειωθεί μέσω της αντιμετώπισης των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Αρκετοί από αυτούς, όπως η κατάθλιψη, η σωστή διατροφή, η σωματική αδράνεια και η κοινωνική απόσυρση, είναι τομείς στους οποίους η συμμετοχή σε δραστηριότητες πολιτισμού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά. Και αυτό γιατί οι τέχνες δεν ενεργοποιούν μονομερώς τον άνθρωπο: Μια επίσκεψη σε ένα μουσείο μας καλεί να παρατηρήσουμε, να ερμηνεύσουμε, να ανακαλέσουμε. Ο χορός συνδυάζει κίνηση, ισορροπία, συγκέντρωση και συναίσθημα. Το θέατρο ενθαρρύνει την ενσυναίσθηση και καλλιεργεί την φαντασία.
Μια δεκαετής μελέτη σε ενήλικες άνω των 50 ετών στην Αγγλία, παρατήρησε πως τα άτομα που επισκέπτονταν μουσεία κάθε λίγους μήνες ή συχνότερα παρουσίαζαν χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με τους ανθρώπους που τα επισκέπτονταν λιγότερο συχνά, ακόμη και αφού ελήφθησαν υπόψη κοινωνικοοικονομικοί και υγειονομικοί παράγοντες. Μια πιο πρόσφατη ανασκόπηση κατέληξε σε παρόμοιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή τόσο η ενεργητική όσο και η παθητική επαφή με τις τέχνες μπορεί να υποστηρίξει τη γνωστική λειτουργία και την ποιότητα ζωής σε υγιείς ηλικιωμένους.
Η έρευνα, φυσικά, δεν σταματά, μα σίγουρα είναι ενθαρρυντικό πως αρκετοί φορείς πολιτισμού έχουν ήδη ξεκινήσει να σχεδιάζουν προγράμματα εστιασμένα στα νέα δημογραφικά δεδομένα της χώρας μας. Είναι, λοιπόν, ασφαλές να συμπεράνουμε πως ο πολιτισμός δεν θα έπρεπε να αποτελεί συμπληρωματική πολυτέλεια στο σχεδιασμό μέτρων για την υγεία, αλλά μέρος αυτών. Σε μία χώρα που γερνά με ταχύτατους ρυθμούς, η πρόσβαση στον πολιτισμό οφείλει να λαμβάνεται υπόψη ως αναγκαίο συστατικό μιας ώριμης στρατηγικής πρόληψης που προσβλέπει σε μια καλύτερη, μακρύτερη και πιο αξιοπρεπή ζωή.
Βιβλιογραφία
• Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission, 2024. (The Lancet)
• Cultural engagement and cognitive reserve: museum attendance and dementia incidence over a 10-year period, 2018. (Cambridge University Press)
• What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review, 2019. (WHO)
• The role of arts engagement in reducing cognitive decline and improving quality of life in healthy older people: a systematic review, 2023. (PMC)
* Νότης Παρασκευόπουλος – MSc in Dementia | θάλλω® | HIAAD Co-Chair
Με αφορμή την ανάγκη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η Ελληνική Πρωτοβουλία Ενάντια στην Αλτσχάιμερ (HIAAD) διοργανώνει την Παρασκευή 3 Απριλίου το 9ο «Ταξίδι Ελπίδας», την ετήσια εκδήλωση αφιερωμένη στην πρόληψη και την έρευνα για τη νόσο. Η φετινή διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί στο Ωδείο Αθηνών, με έμφαση στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρώιμη διάγνωση και πρόληψη της άνοιας. Δείτε το πρόγραμμα της εκδήλωσης εδώ
Πηγή: skai.gr
