Η επιμονή της Γερμανίας στην επιβολή συνοριακών ελέγχων και οι αντιδράσεις των γειτονικών της κρατών φαίνεται πως θέτουν σε αμφισβήτηση ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: τη Συνθήκη Σένγκεν. Ο δημοσιογράφος Κώστας Αργυρός μεταφέρει την εμπειρία του από τα γερμανοαυστριακά σύνορα, καταγράφοντας τις αλλαγές που προκαλούν οι νέες πολιτικές ασφάλειας.
Στα τέλη Ιουνίου, περνώντας οδικώς τα σύνορα μεταξύ Γερμανίας και Αυστρίας στο Φίσεν, διαπίστωσα πως η είσοδος στην Αυστρία γινόταν χωρίς ελέγχους. Αντίθετα, στους οδηγούς που επέστρεφαν στη Γερμανία, η αστυνομία εφάρμοζε εκτεταμένες διαδικασίες ελέγχου, δημιουργώντας μεγάλες ουρές αυτοκινήτων και πολύωρες καθυστερήσεις. Όσο κι αν αυτό θυμίζει ένα παρελθόν όπου τα ευρωπαϊκά σύνορα ήταν πραγματικά κλειστά, σήμερα βιώνεται ως μια νέα καθημερινότητα.
Η υποχώρηση του πνεύματος του Σένγκεν
Η εισαγωγή της Συνθήκης Σένγκεν είχε παρουσιαστεί ως μια επανάσταση στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. *Ελεύθερες μετακινήσεις για ελεύθερους ανθρώπους* ήταν το σύνθημα που χαρακτήρισε τη νέα εποχή, προσφέροντας στους πολίτες της ΕΕ τη δυνατότητα διασυνοριακής μετακίνησης χωρίς επιτήρηση. Ωστόσο, οι πρόσφατες αποφάσεις του Βερολίνου, με τη Γερμανία να επαναφέρει ελέγχους λόγω ανησυχιών για το μεταναστευτικό και την ασφάλεια, έχουν προκαλέσει κύμα μεταδοτικότητας: το Λουξεμβούργο και η Πολωνία ακολούθησαν με αντίστοιχα μέτρα, ενώ και άλλες χώρες, όπως η Ολλανδία, εξετάζουν ανάλογες επιλογές.
Όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ, η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων είναι αμφιλεγόμενη. Οι παράτυποι μετανάστες που παρεμποδίστηκαν ήταν ελάχιστοι, σε σχέση με το διοικητικό κόστος και την ταλαιπωρία που προκαλείται σε χιλιάδες καθημερινούς ταξιδιώτες. Το βασικό διακύβευμα, ωστόσο, παραμένει συμβολικό: η Γερμανία επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως “ασφαλές φρούριο” ενόψει νέων προκλήσεων και εκλογικών πιέσεων.
Από την ανοιχτή Ευρώπη στην “πρώτα η ασφάλεια”
Η παρατεταμένη αυστηροποίηση των ελέγχων απειλεί να υπονομεύσει τη θεμελιώδη αξία της ελεύθερης μετακίνησης στην Ευρώπη. *Πρώτα η ασφάλεια* φαίνεται να υποκαθιστά την αρχή του ανοιχτού συνόρου, οδηγώντας σε έναν σιωπηρό αναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων. Έτσι, η αυτοπεποίθηση και η ανέμελη μετακίνηση στα ευρωπαϊκά εδάφη δίνουν τη θέση τους στην ανησυχία και τον περιορισμό.
Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: Τι θα απομείνει από το Σένγκεν; Η ευρωπαϊκή πολιτική καλείται να δώσει απαντήσεις, καθώς οι εξελίξεις θέτουν υπό αμφισβήτηση την ουσία της ευρωπαϊκής ταυτότητας και των θεμελιακών ελευθεριών της ηπείρου.
Πηγή: Deutsche Welle
