Το πιο επικίνδυνο λάθος σχετικά με το «Γροιλανδία» είναι να πιστεύει κανείς ότι το όλο ζήτημα αφορά τη Γροιλανδία, αναφέρει σε μακροσκελή ανάλυσή του στο X ο επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων και ιδρυτής της Lux Capital Τζος Γουλφ. Κατά την ανάλυσή του, δεν πρόκειται για μια διπλωματική αντιπαράθεση, μια ιδιοτροπία ή μια επιστροφή στον ιμπεριαλισμό του 19ου αιώνα, αλλά για μια συνειδητή και δομημένη στρατηγική ισχύος.
Σύμφωνα με τον Γουλφ, αυτό που εμφανίζεται ως χαοτική διαπραγμάτευση ακολουθεί το κλασικό μοτίβο Τραμπ: αρχική ακραία απαίτηση, κλιμάκωση, διεθνής αγανάκτηση και στη συνέχεια μετατόπιση του πλαισίου σε μια «λογική» οικονομική πρόταση. Η ρητορική περί χρήσης βίας λειτουργεί ως μοχλός πίεσης, ώστε η συζήτηση να μετατραπεί από ζήτημα κυριαρχίας σε οικονομικό παζάρι.
Ο πραγματικός στόχος, τονίζει, δεν είναι το έδαφος αλλά οι σπάνιες γαίες της νότιας Γροιλανδίας, κρίσιμες για την αμυντική βιομηχανία των ΗΠΑ. Χημικά στοιχεία όπως το δυσπρόσιο και το τέρβιο είναι απαραίτητα για μαχητικά, πυραυλικά συστήματα και υποβρύχια, ενώ η Κίνα ελέγχει σήμερα πάνω από το 90% της παγκόσμιας επεξεργασίας τους. Η «αγορά» της Γροιλανδίας ισοδυναμεί, κατά τον Γουλφ, με προσάρτηση εφοδιαστικής αλυσίδας.
Παράλληλα, ο Γουλφ συνδέει το θέμα με δασμούς κατά ευρωπαϊκών χωρών, οικονομική πίεση και υβριδικές ενέργειες στη Βαλτική, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για τρία μέτωπα ενός ενιαίου γεωπολιτικού σχεδίου. Το συμπέρασμά του είναι σαφές: οι κανόνες και το διεθνές δίκαιο υποχωρούν μπροστά στη σκληρή ισχύ, και η μάχη δεν αφορά τις αρχές, αλλά τον έλεγχο των πόρων που θα καθορίσουν την επόμενη γενιά στρατιωτικής υπεροχής.
Αναλυτικά απόσπασμα από την ανάλυση του Γουλφ:
Μας λένε ότι πρόκειται για μια διπλωματική αντιπαράθεση, για μια εμμονή με αγοραπωλησίες ακινήτων ή για μια χαοτική επιστροφή στον ιμπεριαλισμό του 19ου αιώνα. Τα μέσα ενημέρωσης το αντιμετωπίζουν ως θέαμα, ενώ οι αναλυτές συζητούν αν η κυβέρνηση μιλά σοβαρά ή απλώς προκαλεί. Οι Ευρωπαίοι εκφράζουν αγανάκτηση για την προσβολή της κυριαρχίας τους. Συνολικά, η υπόθεση παρουσιάζεται ως «θόρυβος»: κάτι ιδιόρρυθμο, αμήχανο και, τελικά, χωρίς ουσιαστική σημασία.
Η επικρατούσα ερμηνεία της «υπόθεσης Γροιλανδία» είναι ότι πρόκειται για διπλωματική ανεπάρκεια σε πραγματικό χρόνο. Η κυβέρνηση απειλεί με χρήση βίας, εισπράττει άρνηση, κλιμακώνει, απορρίπτεται ξανά και τελικά υποχωρεί καταφεύγοντας στη ρητορική μιας αγοράς. Οι αναλυτές κουνάνε το κεφάλι με αποδοκιμασία και οι Ευρωπαίοι παρακολουθούν με απορία.
Αυτό που μοιάζει με αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά είναι στην πραγματικότητα μια κλασική διαπραγματευτική τακτική του Τραμπ: ξεκινάς με μια εξωφρενική απαίτηση, ακριβώς για να φαίνεται λογική, συγκριτικά, η πραγματική σου επιδίωξη.
Η σειρά έχει ως εξής: Μήνυμα για την απόκτηση. Η Δανία το απορρίπτει περιφρονητικά. Γίνεται λόγος για χρήση βίας και η Δανία αντιδρά έντονα. Η απειλή επαναλαμβάνεται, δυνατά και επίμονα. Η αγανάκτηση φτάνει στο αποκορύφωμά της και άλλοι σπεύδουν να τη στηρίξουν. Έπειτα έρχεται η στροφή: μια πρόταση αγοράς που θα μηδένιζε το δημόσιο χρέος της Δανίας (142 δισ. δολάρια) και σχεδόν θα διπλασίαζε το ΑΕΠ της Γροιλανδίας (περίπου 450 δισ. δολάρια).
Και ξαφνικά το ερώτημα δεν είναι πια «πώς τολμάτε;», αλλά «περιμένετε… πόσα;».
Η ρητορική περί χρήσης βίας δεν ήταν ποτέ το πραγματικό σχέδιο. ‘Ηταν το σημείο γεφλυρωσης. Η Δανία δεν υπερασπίζεται πλέον την κυριαρχία της απέναντι σε έναν ιμπεριαλιστή εισβολέα, αλλά εξετάζει μια οικονομική πρόταση. Το πλαίσιο της συζήτησης έχει αλλάξει.
Και νιώθω τρελός που το λέω αυτό…
Τα οικονομικά μεγέθη δεν είναι παράλογα. Η συμφωνία πιθανότατα θα αποσβεστεί μέσα σε μία γενιά. Μόνο τα ορυκτά αξίζουν πολλαπλάσια του τιμήματος της αγοράς. Οι 57.000 κάτοικοι της Γροιλανδίας θα εμφανίζονταν στα χαρτιά ως εκατομμυριούχοι. Η Δανία θα απαλλασσόταν από ένα δημοσιονομικό «βαρίδι» και θα μηδένιζε το χρέος της, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξασφάλιζαν την αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών για τον στρατό για τη δεκαετία του 2030.
Αυτό που βρίσκεται πραγματικά σε εξέλιξη είναι μια προσάρτηση εφοδιαστικής αλυσίδας, μεταμφιεσμένη σε εδαφική φιλοδοξία. Ο στόχος δεν είναι ένα νησί, αλλά δύο γεωλογικοί σχηματισμοί στη νότια Γροιλανδία — το Kvanefjeld και το Tanbreez — που περιέχουν τις σπάνιες γαίες χωρίς τις οποίες δεν μπορεί να κατασκευαστεί κανένα προηγμένο οπλικό σύστημα.
Δυσπρόσιο. Τέρβιο. Λέξεις που δεν λένε τίποτα στο ευρύ κοινό, αλλά σημαίνουν τα πάντα για το Πεντάγωνο. Τα στοιχεία αυτά είναι αναντικατάστατα στους μηχανισμούς κίνησης των μαχητικών F-35, στα πτερύγια καθοδήγησης όπλων ακριβείας, στα συστήματα των υποβρυχίων Virginia. Η Κίνα ελέγχει πάνω από το 90% της παγκόσμιας επεξεργασίας τους, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδόν καμία.
Η «αγορά» της Γροιλανδίας δεν είναι μια απλή συμφωνία για γη. Πρόκειται για μια προσπάθεια να σπάσει ένα στρατηγικό μονοπώλιο.
Ο μέσος παρατηρητής βλέπει τρεις ξεχωριστές ειδήσεις: μια εμπορική διαμάχη με την Ευρώπη, μια παράξενη εμμονή με τη Γροιλανδία και κάποιες τοπικές διακοπές διαδικτύου στη Βαλτική.
Δεν πρόκειται όμως για ξεχωριστές ειδήσεις. Πρόκειται για τρία μέτωπα ενός ενιαίου συγκρουσιακού σχεδίου.
Το μέτωπο των πόρων: Η (αμερικανική) κυβέρνηση κινείται για να εξασφαλίσει τις ορυκτές πρώτες ύλες που θα χρειαστεί ο στρατός της δεκαετίας του 2030. Το κοίτασμα Tanbreez — πλούσιο σε σπάνιες γαίες, χωρίς τα προβλήματα που συνεπάγεται το ουράνιο και υπό δυτικά συμφέροντα — αποτελεί το «διαμάντι του στέμματος». Το γειτονικό κοίτασμα Kvanefjeld, στο οποίο συμμετέχει κινεζικό κεφάλαιο μέσω της Shenghe Resources, είναι το ζήτημα που πρέπει να εξουδετερωθεί. Ο έλεγχος της Γροιλανδίας λύνει και τα δύο.
Το οικονομικό μέτωπο: Οι δασμοί που ανακοινώθηκαν κατά της Δανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών δεν είναι προστατευτικά μέτρα. Πρόκειται για στοχευμένα οικονομικά πλήγματα κατά πολιτικών αντιφρονούντων. Η συμφωνία τεχνολογικής ευημερίας ΗΠΑ-ΗΒ ύψους 31 δισ. λιρών — τα κέντρα δεδομένων της Microsoft και οι επενδύσεις έρευνας και ανάπτυξης της Google — έχει ανασταλεί επ’ αόριστον. Το μήνυμα είναι σαφές: η ευθυγράμμιση με τους γεωπολιτικούς στόχους των ΗΠΑ είναι το τίμημα για την πρόσβαση στο αμερικανικό κεφάλαιο.
Ο μέσος παρατηρητής βλέπει χάος. Η πραγματικότητα όμως, από πλευράς στρατηγικής και πληροφοριών, είναι διαφορετική: απόκτηση πόρων, οικονομικός εξαναγκασμός και στρατιωτική προετοιμασία, που λειτουργούν συντονισμένα.
Η αντίδραση της Ευρώπης σε όλα αυτά ήταν να επικαλεστεί το διεθνές δίκαιο, την κυριαρχία και τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες. Αυτές οι αναφορές ικανοποιούν συναισθηματικά, αλλά στρατηγικά δεν έχουν κάποια σημασία.
Το διεθνές δίκαιο λειτουργεί μόνο μεταξύ εκείνων που συμφωνούν να δεσμευτούν σε αυτό. Προϋποθέτει αμοιβαία κατανόηση της νομιμότητας, κοινό πλαίσιο κανόνων και μηχανισμό επιβολής που να μπορεί να εξαναγκάσει τη συμμόρφωση. Καμία από αυτές τις προϋποθέσεις δεν ισχύει. Δεν υπάρχει παγκόσμιος κυρίαρχος ούτε μονοπώλιο στη χρήση βίας. Οι συμφωνίες έχουν ισχύ μόνο μέχρι να διαφοροποιηθούν τα συμφέροντα.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορούν να επικαλεστούν κανονισμούς, αλλά δεν μπορούν να τους επιβάλλουν. Και όσοι ανοιχτά αγνοούν αυτό το πλαίσιο, αποκτούν πλεονέκτημα απέναντι σε εκείνους που τηρούν τουςπεριορισμούς που η άλλη πλευρά δεν αναγνωρίζει.
Αυτή είναι η ασυμμετρία της τρέχουσας εποχής. Δεν είναι κάτι καινούριο: ο Θουκυδίδης την είχε εντοπίσει πριν 25 αιώνες: οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει. Η καινοτομία του 2026 είναι η ταχύτητα με την οποία η «μάσκα» έχει πέσει.
Το δημόσιο αφήγημα προσφέρει παρηγοριά: πρόκειται για χάος, ανικανότητα, μια διπλωματική αμηχανία που θα λυθεί από μόνη της. Η πραγματικότητα στην πράξη δεν προσφέρει καμία τέτοια ανακούφιση.
Οι ΗΠΑ προσαρτούν μια εφοδιαστική αλυσίδα. Η Ευρώπη εξαναγκάζεται να ευθυγραμμιστεί. Η Ρωσία παρακολουθεί την υποδομή που κρατά ενωμένη τη συμμαχία. Το κοινό είναι κατακερματισμένο σε πληροφοριακά «σιλό» που εμποδίζουν μια συλλογική αντίδραση. Οι αγορές τιμολογούν αποτελέσματα που ο επίσημος λόγος εξακολουθεί να θεωρεί αδιανόητα.
Οι δημόσιες δηλώσεις δεν είναι άσκοπες. Όμως σπάνια είναι αποφασιστικές. Οι καθοριστικές δυνάμεις δρουν σιωπηλά, καθοδηγούμενες όχι από κανόνες, αλλά από μοχλούς πίεσης, όχι από το δίκαιο, αλλά από τη γεωλογία, όχι από αρχές, αλλά από την αδιαμφισβήτητη λογική του ποιος ελέγχει τις πρώτες ύλες για την επόμενη γενιά όπλων.
Πηγή: skai.gr
