toggle
- Στις 20 Ιουλίου 1944, ο συνταγματάρχης Κλάους Σενκ φον Στάουφενμπεργκ τοποθέτησε βόμβα στο καταφύγιο του Χίτλερ στην «Λυκοφωλιά» με στόχο τη δολοφονία του Φύρερ, αλλά το σχέδιο απέτυχε.
- Η «Επιχείρηση Βαλκυρία», αρχικά σχεδιασμένη για καταστολή εξέγερσης, μετατράπηκε από τους συνωμότες σε σχέδιο πραξικοπήματος για ανατροπή του ναζιστικού καθεστώτος.
- Ο φον Στάουφενμπεργκ, αρχικά υποστηρικτής του εθνικοσοσιαλισμού, αναγνώρισε ως μοναδική λύση τη δολοφονία του Χίτλερ και συνεργάστηκε με υψηλόβαθμους αξιωματικούς, διπλωμάτες και στελέχη του κρατικού μηχανισμού που συμμετείχαν στη συνωμοσία.
Πριν από 82 χρόνια ο συνταγματάρχης φον Στάουφενμπεργκ και άλλοι ανώτεροι αξιωματικοί επιχείρησαν να σκοτώσουν τον Χίτλερ. Το σχέδιο απέτυχε και οι συνωμότες εκτελέστηκαν.20 Ιουλίου 1944, ώρα 12.42. Μία βόμβα εκρήγνυται στο καταφύγιο του Χίτλερ, την περιβόητη «Λυκοφωλιά», στην τότε ανατολική Πρωσία. Στόχος ήταν ο ίδιος ο Χίτλερ. Τη βόμβα είχε τοποθετήσει ο συνταγματάρχης Κλάους Σενκ φον Στάουφενμπεργκ, αρχικά ένθερμος οπαδός του εθνικοσοσιαλισμού, ο οποίος όμως δεν έβλεπε άλλη διέξοδο από τη δολοφονία του Χίτλερ στα τελευταία χρόνια του πολέμου.
«Δεν έχουμε άλλη εναλλακτική από το να σκοτώσουμε τον Χίτλερ», έλεγε ο ίδιος σε στενούς συνεργάτες του. Ο φον Στάουφενμπεργκ δεν ήταν μόνο εκτελεστής, αλλά και ο ιθύνων νους ενός σχεδίου, το οποίο απεργάζονταν συντηρητικοί κύκλοι της εποχής- μεταξύ αυτών υψηλόβαθμοι αξιωματικοί, διπλωμάτες και στελέχη του κρατικού μηχανισμού.
Λίγο πριν την προγραμματισμένη έκρηξη, ο φον Στάουφενμπεργκ αποχωρεί από το καταφύγιο του Χίτλερ. Την ώρα που επιβιβάζεται σε στρατιωτικό αεροσκάφος με προορισμό το Βερολίνο, πιστεύει ότι ο «Φύρερ» είναι νεκρός. Στη γερμανική πρωτεύουσα βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η «Επιχείρηση Βαλκυρία», η οποία αρχικά είχε σχεδιαστεί ως ένα σχέδιο αντίδρασης σε περίπτωση εξέγερσης εναντίον του ναζιστικού καθεστώτος. Οι συνωμότες που κατείχαν νευραλγικές θέσεις στον κρατικό μηχανισμό, είχαν μετατρέψει την «Επιχείρηση Βαλκυρία» σε σχέδιο πραξικοπήματος.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Ο Ρόμελ δεν συμμετείχε
Ωστόσο, ο Χίτλερ επιζεί, έστω και τραυματίας. Η βαριά επιφάνεια του τραπεζιού στην αίθουσα συσκέψεων και τα ανοιχτά, λόγω ζέστης, παράθυρα είχαν ανακόψει το ωστικό κύμα. Παρά ταύτα η «Επιχείρηση Βαλκυρία» θα μπορούσε να ολοκληρωθεί με επιτυχία, αν όλοι οι μυημένοι στο σχέδιο το ακολουθούσαν μέχρι τέλους. Υπήρξαν όμως καθυστερήσεις, λάθη και ανεπάρκειες στον σχεδιασμό. Συν τοις άλλοις κάποιοι δεν άντεξαν την πίεση και τον φόβο μήπως γίνουν αντιληπτοί, με αποτέλεσμα να παραμείνουν αδρανείς ή και να μεταπηδήσουν στην άλλη πλευρά.
Το βράδυ της 20ής Ιουλίου είναι πλέον ξεκάθαρο ότι η «Επιχείρηση Βαλκυρία» είχε αποτύχει. Σε ραδιοφωνικό διάγγελμά του, ο Χίτλερ απευθύνεται στον γερμανικό λαό και ισχυρίζεται ότι ήταν «γραφτό» να σωθεί. Ο φον Στάουφενμπεργκ και άλλοι υπαίτιοι συλλαμβάνονται και εκτελούνται το ίδιο βράδυ. Σύμφωνα με τον Γερμανό ιστορικό Βόλφγκανγκ Μπεντς, ο κύριος λόγος αποτυχίας του σχεδίου ήταν ότι «δεν συμμετείχε κανείς από τους διάσημους επικεφαλής του στρατεύματος την εποχή εκείνη, όπως για παράδειγμα ο στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ».
Σύμβολο αντίστασης κατά του Χίτλερ
Κι όμως, η απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ στις 20 Ιουλίου 1944 έμεινε στην ιστορία και απέκτησε μία ιδιαίτερη συμβολική σημασία. Όπως είχαν επίσης συμβολική σημασία, η αποτυχημένη απόπειρα του ξυλουργού Γκέοργκ Έλσερ να σκοτώσει τον Χίτλερ με αυτοσχέδια βόμβα σε μπυραρία του Μονάχου το 1939, καθώς και οι αντιναζιστικές προκηρύξεις που μοίραζε η φοιτητική ομάδα Λευκό Ρόδο. Αλλά όλες αυτές οι ενέργειες επισκιάστηκαν από την «καθυστερημένη, για να μην πούμε υπερβολικά καθυστερημένη αντίδραση των συντηρητικών ελίτ» απέναντι στους ναζί, όπως λέει ο ιστορικός Βόλφγκανγκ Μπεντς.
Για πολλά χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, οι εμπνευστές της «Επιχείρησης Βαλκυρία» αντιμετωπίζονταν ως προδότες. Αρχικά μάλιστα, το κράτος είχε αρνηθεί να χορηγήσει στη χήρα του συνταγματάρχη φον Στάουφενμπεργκ σύνταξη χηρείας. Πολύ αργότερα, οι συνωμότες αναγνωρίστηκαν ως ήρωες. Δρόμοι, σχολεία και στρατώνες φέρουν το όνομά τους σήμερα.
Δεν έχει εκλείψει όμως και η κριτική από την άλλη πλευρά. Ο βιογράφος του φον Στάουφενμπεργκ, Τόμας Κάρλαουφ, επισημαίνει ότι η ομάδα της «Επιχείρησης Βαλκυρία» είχε συσταθεί μόλις το καλοκαίρι του 1944, μετά την απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία. Εν έτει 1940 ακόμη, ο φον Στάουφενμπεργκ εξέφραζε τον ενθουσιασμό του για τις στρατιωτικές νίκες της Γερμανίας απέναντι στην Πολωνία και τη Γαλλία.
«Ήταν μακρύς ο δρόμος μέχρι την επιφοίτηση» τόσο για τον φον Στάουφενμπεργκ, όσο και για τους άλλους στην ομάδα του, σημειώνει ο ιστορικός Βόλφγκανγν Μπεντς. «Το Ολοκαύτωμα δεν τους ενδιέφερε καθόλου. Καθώς διαφαινόταν η ήττα στο πεδίο της μάχης (στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο), ήθελαν με το πραξικόπημα αυτό να περισώσουν ό,τι μπορούσαν από τη Γερμανία».
Ο ιστορικός Γιοχάνες Χίρτερ υπογραμμίζει μάλιστα ότι ο φον Στάουφενμπεργκ επιθυμούσε μία αυταρχική μορφή διακυβέρνησης για τη Γερμανία σε περίπτωση που θα επιτύγχανε το κίνημα της 20ής Ιουλίου. Κάπως διαφορετική είναι η προσέγγιση του Βόλφγκανγκ Μπεντς: «Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, η Γερμανία θα γινόταν και πάλι ένα κράτος δικαίου. Αλλά σίγουρα μία Δημοκρατία με βάση τα σημερινά πρότυπα και τις σημερινές συνταγματικές εγγυήσεις δεν ήταν αυτό που είχαν στα σχέδιά τους οι πρωτεργάτες της 20ής Ιουλίου…»
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Πηγή: Deutsche Welle
