5+1 μηνύματα από τη Βάδη-Βυρτεμβέργη

Ποιοι έχασαν και ποιοι κέρδισαν και γιατί. Η «αμερικανοποίηση» της πολιτικής ζωής και η ανάδειξη της οικονομίας σε κεντρικό ζήτημα αντιπαράθεσης σε έναν κόσμο όλο ανασφάλεια.Oι εκλογές της Κυριακής στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης ήταν οι πρώτες από συνολικά πέντε μιας «σούπερ» εκλογικής χρονιάς, όπως την αποκαλούν στη Γερμανία. Ακριβώς για αυτό και η σημασία τους ξεπερνά κατά πολύ τα όρια του κρατιδίου και τα μηνύματα που στέλνουν είχαν προκαταβολικά χαρακτηριστεί πανεθνικού χαρακτήρα. Μερικές πρώτες εκτιμήσεις, όπως τις καταγράφουν και τα γερμανικά ΜΜΕ, θα αποτελέσουν την πυξίδα των επόμενων αναμετρήσεων σε μια περίοδο όπου η γερμανική κοινωνία πιέζεται πολλαπλά από διαρκώς αυξανόμενες εστίες ανασφάλειας. Ας δούμε μερικές από αυτές.

Οι Πράσινοι είναι το «καλύτερο» FDP

Έναν χρόνο μετά την αποχώρησή τους από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, οι Πράσινοι κατάφεραν να κρατηθούν στην πρώτη θέση, ποντάροντας στην προσωπικότητα του Τζεμ Έζντεμιρ και μιλώντας για «συνέχεια και σταθερότητα». Κρατούν στα χέρια τους την πρωθυπουργία της Βάδης-Βυρτεμβέργης εδώ και 15 χρόνια, με μια πολιτική που δεν απέχει χιλιάδες χιλιόμετρα από τον παλιό τους ριζοσπαστισμό. Ο Έζντεμιρ, όπως και ο προκάτοχός του, Βίνφριντ Κρέτσμαν, κινείται στον κεντρώο, φιλελεύθερο χώρο. Όπως επεσήμαναν σωστά κάποιοι, κράτησε αποστάσεις από τα «κεντρικά» των Πρασίνων στο Βερολίνο, φτάνοντας να τους αποκαλέσει μάλιστα απλώς «αδελφό κόμμα».

Αυτή η μετατόπιση θέτει ένα ταυτοτικό δίλημμα για το κόμμα σε εθνικό επίπεδο και είναι καταστροφική για το FDP, το κόμμα που κρατά τον τίτλο και τη σφραγίδα του φιλελευθερισμού και μετά την πανωλεθρία στις ομοσπονδιακές εκλογές βλέπει τώρα να κλείνει ακόμα μια πόρτα ομόσπονδου κοινοβουλίου. Πρόκειται για μια αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού που δεν ξεκίνησε τώρα, αλλά θέτει μπροστά σε νέα διλήμματα νικητές Πράσινους και ηττημένους Φιλελεύθερους για τον μελλοντικό προσανατολισμό τους.

Ο Μερτς χρειάζεται rebranding

Σε μια δημοσκόπηση που επεσήμανε το τηλεοπτικό δίκτυο ZDF, το 38% των ερωτηθέντων εκτίμησε ότι η έντονη ανάμιξη του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς στον προεκλογικό αγώνα μάλλον έβλαψε, παρά βοήθησε το κόμμα του, τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU). Mόλις το 13% θεωρεί ότι οι προεκλογικές του εμφανίσεις βοήθησαν. Οι Χριστιανοδημοκράτες του Μάνουελ Χάγκελ ξεκίνησαν την κούρσα με ένα προβάδισμα της τάξης του 10% στις δημοσκοπήσεις, δήλωναν σίγουροι για τη νίκη και βρέθηκαν να χάνουν στο νήμα. Αυτό είναι ένα τεράστιο πλήγμα για το κόμμα, αλλά και τον καγκελάριο και την κυβέρνηση στο Βερολίνο, αφού τα θέματα της οικονομίας που βρέθηκαν στο επίκεντρο εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εκεί, και όχι από την Στουτγκάρδη.

Η κυβέρνηση Μερτς υπόσχεται διαρκώς μεταρρυθμίσεις και αναζωογόνηση της οικονομίας, αλλά αυτό δεν έχει μέχρι τώρα αντίκρυσμα στην καθημερινότητα των Γερμανών, όπως επισημαίνουν οι περισσότεροι σχολιαστές. Ο ίδιος ο Μερτς, που δεν φημίζεται για την ικανότητά του να ακούει, θα πρέπει λοιπόν να αναθεωρήσει και τις απόψεις και τον «μονοκόμματο» τρόπο δράσης και έκφρασής του. Άλλωστε και ο ίδιος έχει παραδεχτεί ότι έχουν γίνει σοβαρά λάθη στον τομέα της επικοινωνίας και της εικόνας του συνασπισμού προς τα έξω.

SPD, ένα κόμμα χωρίς προφίλ

Ακόμα πιο δύσκολα μοιάζουν τα πράγματα για τον ασθενέστερο πολιτικά εταίρο στον συνασπισμό του Βερολίνου, τους Σοσιαλδημοκράτες. Το ποσοστό τους (5,5%) δεν σημαίνει απλώς ότι κινδύνεψαν σχεδόν να μείνουν εκτός Βουλής. Αποτελεί πλήρη απαξίωσή τους, στα όρια του πολιτικού εξευτελισμού. Η πάνδημη εκτίμηση είναι ότι το κόμμα μοιάζει εξαφανισμένο στην καθημερινή πολιτική ζωή, με τους Χριστιανοδημοκράτες να έχουν την πλήρη πρωτοβουλία των κινήσεων.

Μοναδική εξαίρεση ίσως ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, ο οποίος όμως σε επίπεδο λόγων και έργων βρίσκεται πολύ μακριά από τις παραδοσιακές αντιπολεμικές παραδόσεις του SPD άλλων εποχών και προκαλεί γκρίνιες στη βάση και στη νεολαία του κόμματος, ειδικά με το θέμα της θητείας. Η συζήτηση για την ανάγκη το κόμμα να δείξει ένα πιο καθαρό, «με γωνίες» προφίλ ξεκίνησε ήδη από το βράδυ της Κυριακής. Όμως άλλο να το λες, και άλλο να το επιτύχεις.

Η AfD έχει πλέον παντού ρίζες

Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία AfD είναι ίσως η μεγαλύτερη νικήτρια των εκλογών. Υπερδιπλασίασε τα ποσοστά της από το 9,1% στο 18,8% και επιβεβαιώνει ότι έχει πλέον εδραιωθεί στο πολιτικό τοπίο και της πρώην Δυτικής Γερμανίας, ενώ περιμένει να κερδίσει πιθανώς την πρωθυπουργία σε κάποιο κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Τα αίτια της επιτυχίας της είναι σίγουρα αντικείμενο μιας ξεχωριστής ανάλυσης. Σίγουρα πάντως δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ούτε με την υιοθέτηση σε μια πιο light εκδοχή των θέσεών της από την Κεντροδεξιά, ούτε με αφορισμούς και προσπάθειες ταύτισής της με τον «εχθρό» Πούτιν. Ο Μερτς απομακρύνεται ολοένα περισσότερο από την παλαιότερη «υπόσχεσή» του να τη συρρικνώσει.

H Αριστερά στην κόψη του ξυραφιού

Το αντίθετο ισχύει για την Αριστερά Die Linke. Aπό το 3,6% ανέβηκε στο 4,4%, αλλά δεν μπόρεσε να υπερβεί το κατώφλι του 5%, κάτι που έδειχνε εφικτό σε κάποιες δημοσκοπήσεις. Συνεχίζει να αντλεί τη δύναμή της από τα ανατολικά και από το Βερολίνο, αλλά για να μπορέσει να έχει τον ρόλο που θέλει ως «σοβαρή αντιπολίτευση» σε αντιδιαστολή με τον λαϊκισμό της AfD θα χρειαστεί να βρει τρόπους για να πείσει τους πολίτες στη δυτική μεριά της χώρας ότι μπορεί να είναι ένα σύγχρονο κόμμα, και όχι ένα κατάλοιπο της πρώην ανατολικής Γερμανίας. Και κατάλαβε ότι είναι δύσκολο να βρίσκει διαρκώς καινούργιες… Χάιντι Ράιχινεκ, που με την προσωπική της ακτινοβολία έσπρωξε το κόμμα στις εθνικές εκλογές.

Οι εκλογές που έρχονται

Όλα αυτά θα αναλυθούν φυσικά και θα εκτιμηθούν αναλόγως από τα κομματικά επιτελεία ενόψει των εκλογών που έρχονται. Σε Ρηνανία-Παλατινάτο στις 22 Μαρτίου, στη Σαξονία-Άνχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Μεκλεμβούργο-Πομερανία και για την τοπική κυβέρνηση του Βερολίνου στις 20 Σεπτεμβρίου. Κάθε περίπτωση έχει τις ιδιαιτερότητές της. Υπάρχουν όμως κάποιες κοινές συνισταμένες. Σε μια εποχή πολέμων, social media και Τεχνητής Νοημοσύνης τα λάθη πληρώνονται ακριβά. Ακόμα και αν έγιναν σε ανύποπτο χρόνο πίσω στο παρελθόν.

Οι εκλογές θυμίζουν… Αμερική. Κρίνονται σε μεγάλο βαθμό από τα πρόσωπα. Δεν υπάρχουν βεβαίως πολλά προικισμένα με λάμψη στο γερμανικό πολιτικό τοπίο. Η οικονομία, η ακρίβεια, ο φόβος της ανεργίας έχουν αναδειχθεί σε υπ΄αριθμόν ένα ζήτημα στην πολιτική αντιπαράθεση, αφήνοντας μάλιστα πίσω τον «μπαμπούλα» του μεταναστευτικού. Η εξωτερική πολιτική, στην οποία έδειχνε να ελπίζει ως φιλόδοξος «ηγέτης στην Ευρώπη» ο Φρίντριχ Μερτς, είναι πολύ κάτω στη λίστα των ενδιαφερόντων.

Πηγή: Deutsche Welle