Η πρωτεύουσα της Πορτογαλίας είναι από τις ευρωπαϊκές πόλεις που πλήττονται περισσότερο από τη στεγαστική κρίση, λόγω βραχυχρόνιων μισθώσεων και έλλειψης δημόσιων προγραμμάτων κατασκευής κατοικιών.Ρεπορτάζ, Λισαβόνα
Το στεγαστικό πρόβλημα αναδεικνύεται πλέον ως ένας από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους σε ολόκληρη την Ευρώπη, επηρεάζοντας τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Το παραδέχτηκε και η πρόσφατη έκθεση της Κομισιόν με τίτλο «Στέγαση στην Ευρώπη – Εξελίξεις στην αγορά, υποκείμενοι παράγοντες και πολιτικές», καταγράφοντας μια δραματική άνοδο την τελευταία δεκαετία τόσο στην αξία των κατοικιών όσο και στο ύψος των ενοικίων.
Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι τιμές το διάστημα 2014-2024 αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 50% στην ΕΕ, ενώ σε ορισμένες χώρες η αύξηση αυτή άγγιξε και το 200%. Ανάμεσα στις χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της λίστας είναι και η Πορτογαλία, όπου, σύμφωνα με την εκτίμηση, η άνοδος θα συνεχιστεί και το αμέσως επόμενο διάστημα.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Το πρόβλημα αφορά πρωτίστως την πρωτεύουσα Λισαβόνα, αλλά και το Πόρτο, δύο πόλεις που ευνοούνται από την άνοδο του τουρισμού, αλλά πληρώνουν και το αντίτιμο αυτής της δημοφιλίας, όπως μας επισημαίνει η καθηγήτρια Φιλίππα Πίντο που ζει εκεί.
«Είναι ένα πρόβλημα που αφορά όλες τις πόλεις της Πορτογαλίας, φυσικά περισσότερο τις μεγαλύτερες, όπως τη Λισαβόνα και το Πόρτο, και αφορά τους πάντες, ειδικά τους νεότερους ανθρώπους, αφού είναι αδύνατον να αγοράσουν σπίτι με τους μισθούς τους».
Εργαζόμενοι άστεγοι
Η αναζήτηση στέγης έχει γίνει μια περιπέτεια, θα σου πουν πολλοί νέοι άνθρωποι στη Λισαβόνα. Αλλά δεν πλήττει μόνο αυτούς, όπως μας εξηγεί ο βουλευτής Πάουλο Μουάσου από το κόμμα LIVRE. «Πρόκειται για μια μεγάλη κοινωνική κρίση. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν απασχόληση, έχουν μισθό, αλλά έχουν υποστεί εξώσεις και βρίσκονται στον δρόμο».
Αιτία του προβλήματος λοιπόν η εκτίναξη του τουρισμού και των βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθώς και η μετακόμιση στην πιο δυτική γωνιά της Ευρώπης ανθρώπων από άλλες γωνιές του πλανήτη, που μπορούν να εργάζονται από εδώ ψηφιακά, απολαμβάνοντας το ήπιο κλίμα και τον ελκυστικό τρόπο ζωής. Κάτι που παρατηρείται πλέον σε όλες τις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, ειδικά σε εκείνες του Νότου.
Υπάρχουν περιοχές στο κέντρο της πόλης, όπου πάνω από το 50% των διαμερισμάτων έχει «θυσιαστεί» στο Airbnb και ειδικά τα βράδια είναι απίθανο να συναντήσεις ντόπιους. Παλιά στέκια των ντόπιων κλείνουν, μας επεσήμαναν οι συνομιλητές μας. Η εικόνα της πόλης σταδιακά αλλάζει. Μετατρέπεται σε μια ιδιόμορφη Disneyland για εύπορους νεοφερμένους που μπορούν να πληρώνουν για να μένουν εκεί.
«Κατηγορούμε τους τουρίστες και τους ψηφιακούς νομάδες, αλλά το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Η έλλειψη πολιτικών για την αντιμετώπιση του ζητήματος» λέει η Φιλίππα.
Ανεπαρκή τα έως τώρα μέτρα
Σε συνδυασμό με την υποχώρηση του κατασκευαστικού τομέα λόγω της κρίσης και την άνοδο του κόστους κατασκευών εντείνεται η έλλειψη νέων κατοικιών, ενώ πολλά παλιά σπίτια συνεχίζουν να παραμένουν κλειστά.
H κυβέρνηση ανακοίνωσε κάποια μέτρα τον περασμένο Σεπτέμβριο επιδιώκοντας κυρίως να δώσει περισσότερα κίνητρα σε ιδιοκτήτες και κατασκευαστές, αλλά, όπως αποδεικνύεται, αυτά δεν είναι επαρκή και κυρίως δεν μπορούν να διορθώσουν άμεσα την κατάσταση.
«Η ουσία είναι ότι τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση, αλλά και οι Δήμοι, δεν μπόρεσαν να δώσουν λύση. Δεν αποδείχτηκαν αποτελεσματικά. Αντιθέτως, έκαναν τα πράγματα χειρότερα και οι τιμές συνεχίζουν να τραβούν την ανηφόρα» επισημαίνει ο Μουάσου.
Θεωρεί ότι το βάρος θα έπρεπε να δοθεί στην ενίσχυση των ενοικιαστών, και όχι μόνο σε κίνητρα προς τους ιδιοκτήτες, όπως οι φοροαπαλλαγές για ενοίκια ύψους μέχρι 2.300 ευρώ, ποσό αστρονομικό για τα πορτογαλικά δεδομένα. Με τον τρόπο αυτόν απλώς ενίσχυσαν ακόμα περισσότερο τη ζήτηση και το σπιράλ των αυξήσεων. «Υπάρχουν πολλά σπίτια που είναι ακόμη κενά και θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για δημόσιες πολιτικές για την κοινωνική κατοικία» υποστηρίζει η Πίντο.
Η ιδέα των συνεταιρισμών
Εκτός από την αξιοποίηση από το κράτος και τους δήμους παλιών ακατοίκητων ή εγκαταλειμμένων ακινήτων, πρωτοβουλίες πολιτών και κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν την επιδότηση ή στήριξη ειδικών συνεταιρισμών με ευνοϊκά δάνεια. Τέτοια προγράμματα υπάρχουν εδώ και χρόνια και εφαρμόζονται με επιτυχία σε πόλεις που θεωρούνται πρότυπο σε ό,τι αφορά την πολιτική στέγης, όπως είναι η Βιέννη.
«Με τη δημιουργία συνεταιρισμών οι πολίτες μπορούν να ενωθούν και να κατασκευάσουν τα δικά τους ιδιόκτητα σπίτια εκτός της κερδοσκοπικής αγοράς».
Προς το παρόν, τα μέτρα αυτά πάντως δεν έχουν τύχει αποδοχής από την κυβέρνηση. Η αναζήτηση σπιτιού σε λογικές τιμές και με αξιοπρεπείς όρους στη Λισαβόνα ή στο Πόρτο προϋποθέτει γερό στομάχι και μπόλικη δόση τύχης.
Πηγή: Deutsche Welle
