Όταν ένας αυτοαποκαλούμενος πατριώτης, μεσήλικας Ρώσος στρατιώτης απελευθερώθηκε από ένα στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου στην Ουκρανία νωρίτερα φέτος, τηλεφώνησε στην οικογένειά του για να τους πει ότι ήταν ζωντανός, ελεύθερος και πίσω σε ρωσικό έδαφος. Καθώς το τηλέφωνο περνούσε από χέρι σε χέρι, τους είπε ότι ίσως να επέστρεφε εγκαίρως για τα γενέθλια του γιου του σε λίγες εβδομάδες, σημειώνει η Wall Street Journal.
Ποτέ δεν τα κατάφερε. Αντ’ αυτού, υποβλήθηκε σε εβδομάδες ανακρίσεων από τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας και στη συνέχεια στάλθηκε πίσω στο μέτωπο. Σύντομα εξαφανίστηκε ξανά στις πρώτες γραμμές κοντά στην κατεχόμενη ουκρανική πόλη του Ντόνετσκ. Αυτή τη φορά, οι συγγενείς του φοβούνται ότι είναι νεκρός. Ένας από αυτούς παρομοίασε την κατάσταση με το να είσαι παγιδευμένος σε έναν κύκλο της κόλασης.
Σε όλες τις πόλεις της Ρωσίας, οι αρχές έχουν υμνήσει τον πατριωτισμό των εθελοντών που έχουν καταταγεί στον πόλεμο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι βετεράνοι που επιστρέφουν από το μέτωπο μερικές φορές τιμούνται στην τηλεόραση και τους υπόσχονται προνομιακές θέσεις στις τοπικές και περιφερειακές κυβερνήσεις μιας όλο και πιο στρατιωτικοποιημένης Ρωσίας.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Ωστόσο, πριν ακόμη οι στρατιώτες σταλούν στο μέτωπο, οι διοικητές τους τους προειδοποιούν να ανατιναχθούν με χειροβομβίδα πριν υποκύψουν στην ουκρανική αιχμαλωσία. Ο Ρώσος ράπερ Ντμίτρι Κουζνέτσοφ, γνωστός ως Husky, μοιράστηκε αυτό το συναίσθημα στο νέο του άλμπουμ. «Δεν θα αιχμαλωτιστώ, στο αριστερό μου χέρι μια χειροβομβίδα, στο δεξί μου, μια χειροβομβίδα», ράπαρε σε ένα τραγούδι.
Βραχύβια χαρά
Οι αιχμάλωτοι πολέμου και οι οικογένειές τους λένε ότι η χαρά της επιστροφής στο σπίτι είναι βραχύβια. Όσοι επιλέγουν να παραδοθούν αντιμετωπίζουν μια επιστροφή γεμάτη υποψίες και ντροπή. Οι μισθοί και τα εφάπαξ επιδόματα ήταν ο κύριος λόγος για τον οποίο τόσοι πολλοί συμφώνησαν να πάνε στον πόλεμο, αλλά μπορούν να διακοπούν μόλις συλληφθούν. Χιλιάδες βρίσκονται τώρα σε οικονομικό αδιέξοδο.
«Η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο», δήλωσε η Valery Vetoshkina, δικηγόρος που συνεργάζεται με τη ρωσική μη κυβερνητική οργάνωση OVD-Info, μια ομάδα νομικής βοήθειας. «Το κράτος δεν ενθαρρύνει την εθελοντική παράδοση», τονίζει.
Όταν οι στρατιώτες επιστρέφουν στη Ρωσία, μεταφέρονται με λεωφορεία από τη Λευκορωσία, που συνορεύει με τη Ρωσία και την Ουκρανία, όπου πραγματοποιούνται οι περισσότερες ανταλλαγές. Εκτός από περιοδικές τηλεφωνικές κλήσεις, απομονώνονται από τις οικογένειές τους για διάστημα έως και ενός μήνα, ενώ ανακρίνονται από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB), τη στρατιωτική εισαγγελία και την Ερευνητική Επιτροπή της Ρωσίας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αξιωματικοί έχουν ως αποστολή να εντοπίζουν κάθε ίχνος προδοσίας ή συνεργασίας. Σε άλλες, οι ερευνητές διερευνούν ποινικά αδικήματα. Το 2022, εν μέσω της χαοτικής μαζικής κινητοποίησης της χώρας, η Ρωσία ποινικοποίησε την εθελοντική παράδοση, με την ελπίδα να αποθαρρύνει τις εκατοντάδες χιλιάδες στρατευμένους από το να παραδοθούν.
Νωρίτερα φέτος, άνοιξε μία από τις πρώτες ποινικές υποθέσεις για παράδοση, όταν ένας Ρώσος στρατιώτης, ο Ρόμαν Ιβανίσιν, καταδικάστηκε σε 15 χρόνια σε σωφρονιστικό ίδρυμα υψίστης ασφαλείας, μετά την επιστροφή του από την ουκρανική αιχμαλωσία, στο πλαίσιο ανταλλαγής αιχμαλώτων. Οι κατηγορίες περιλάμβαναν εθελοντική παράδοση, απόπειρα εθελοντικής παράδοσης και λιποταξία από στρατιωτική μονάδα.
Προτιμούν να παραμείνουν αιχμάλωτοι
Μετά από ένα μήνα ανακρίσεων, οι περισσότεροι επιστρέφουν στις μονάδες τους. Σε μερικούς δεν δίνεται ποτέ ξανά όπλο και καταδικάζονται αντίθετα σε καθαρισμούς και ατελείωτες ασκήσεις. Άλλοι επιστρέφουν αμέσως στο μέτωπο, όπου πρώην αιχμάλωτοι και οι οικογένειές τους κατηγορούν τους διοικητές των μονάδων είτε για την επιβολή τιμωριών είτε για την αποστολή των στρατιωτών σε επικίνδυνες αποστολές.
Οι συνθήκες κατά την επιστροφή μπορεί να είναι τόσο άσχημες που ορισμένες οικογένειες έχουν ασκήσει πιέσεις για να μην συμπεριληφθούν οι γιοι τους στις ανταλλαγές αιχμαλώτων. Οι συνθήκες στα ουκρανικά στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου είναι πολύ πιο ανθρώπινες από ό,τι στα ρωσικά στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου για Ουκρανούς, όπου τα βασανιστήρια είναι κατά καιρούς συστηματικά.
Το Κρεμλίνο δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Τον Αύγουστο, έφτασε η είδηση στην πατρίδα ότι ο 31χρονος Ιγκόρ Ντολγκοπόλοφ είχε αιχμαλωτιστεί μετά την αποστολή του στο Τσάσιβ Γιαρ στην ανατολική Ουκρανία. Οι συγγενείς του λένε ότι φοβούνται ότι μπορεί να συμπεριληφθεί σε μελλοντικές ανταλλαγές και στη συνέχεια να σταλεί απευθείας πίσω στο μέτωπο.
Ένας από τους συγγενείς του Ντολγκοπόλοφ είπε ότι οι στρατιώτες που επέστρεψαν από στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου δεν είναι πλέον αξιόπιστοι και υφίστανται ταπείνωση στην πατρίδα τους. Ο εν λόγω συγγενής είπε ότι θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μείνουν και να ζήσουν στην Ουκρανία, και μάλιστα να αποκτήσουν την υπηκοότητα της χώρας αυτής.
Σύμφωνα με τις Συμβάσεις της Γενεύης, στις οποίες η Ρωσία είναι συμβαλλόμενο μέρος, οι πρώην αιχμάλωτοι πολέμου δεν μπορούν να απασχολούνται σε ενεργό στρατιωτική υπηρεσία, αλλά μόνο σε βοηθητικούς ρόλους. Ένα έγγραφο του ρωσικού Υπουργείου Άμυνας που είδε το The Wall Street Journal υποστηρίζει ότι ορισμένες από τις διατάξεις της Σύμβασης της Γενεύης δεν ισχύουν για τους Ρώσους αιχμαλώτους πολέμου, καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται.
Η στάση της Ρωσίας απέναντι στους αιχμαλώτους πολέμου θυμίζει τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι αιχμάλωτοι πολέμου αντιμετωπίζονταν με καχυποψία. Μια φράση που αποδίδεται στον σοβιετικό δικτάτορα Ιωσήφ Στάλιν διαδόθηκε στην λαϊκή κουλτούρα: «Δεν έχουμε αιχμαλώτους, μόνο προδότες».
Αυτό ισχύει ακόμα και σήμερα.
Νωρίτερα φέτος, ένας πρώην αιχμάλωτος πολέμου, ο 45χρονος Πάβελ Γκουγκούγιεφ, δικάστηκε για συνεργασία με ξένη κυβέρνηση. Αντιμετωπίζει ποινή έως και οκτώ ετών, αφού έδωσε μια σειρά συνεντεύξεων σε Ουκρανούς δημοσιογράφους σχετικά με την κράτησή του, την αποδοκιμασία του για τον πόλεμο και τις συνθήκες που αντιμετώπισε μετά την επιστροφή του.
Σε ένα βίντεο περίπου ένα μήνα μετά την ανταλλαγή και την επιστροφή του στη Ρωσία, είπε ότι είχε ανακριθεί από την FSB και είχε σταλεί σε στρατιωτικό νοσοκομείο στο Ποντόλσκ, μια πόλη νότια της Μόσχας. Ανέφερε ότι άλλοι στρατιώτες τον ρώτησαν γιατί δεν ανατινάχθηκε αντί να αφήσει να τον συλλάβουν.
Ο Γκουγκούγιεφ είπε ότι η FSB χαρακτήρισε τους στρατιώτες που επέστρεψαν «χαμένους» και ότι στους κρατούμενους που στάλθηκαν πίσω στο μέτωπο ανατέθηκαν ασήμαντες εργασίες που δεν περιλάμβαναν όπλα, καθώς δεν τους εμπιστεύονταν πλέον.
«Δεν αφήνουν τους ζεκς να πάνε σπίτι», είπε, χρησιμοποιώντας την αργκό των φυλακών για τους κρατούμενους. «Τους χρησιμοποιούν σαν εργάτες».
Συζητήσεις με αρκετούς αιχμαλώτους πολέμου έδειξαν ένα παρόμοιο μοτίβο δυσπιστίας. Μόλις επιστρέψουν στη Ρωσία, ανακρίνονται, τους απαγορεύεται να επισκεφθούν τις οικογένειές τους και τους στέλνουν κατευθείαν πίσω στους διοικητές τους.
Ένας αιχμάλωτος πολέμου, ο οποίος είπε ότι έχει διαγνωστεί με κατάθλιψη, ανέφερε ότι δεν έχει λάβει την κατάλληλη ιατρική περίθαλψη ούτε του έχει επιτραπεί να δει την οικογένειά του, αλλά ότι δεν έχει σταλεί πίσω στο μέτωπο. Αντ’ αυτού, οι μέρες του είναι γεμάτες με ασήμαντες εργασίες ή καθήκοντα φρουράς.
Ένας άλλος στρατιώτης είπε ότι είχε επιβιβαστεί σε αεροπλάνο για να επιστρέψει στο μέτωπο, αλλά απομακρύνθηκε λίγο πριν την απογείωση μπροστά στους συναδέλφους του, επειδή οι ανώτεροι του δεν τον εμπιστεύονταν.
««Ω, είσαι αιχμάλωτος πολέμου;»», ανέφερε ότι του είπε ο αξιωματικός. «Τότε με έβγαλαν από το αεροπλάνο, αυτό ήταν όλο», σημείωσε.
Πηγή: skai.gr
