Μπορούν οι ισλαμιστές αντάρτες της Συρίας να κυβερνήσουν τη χώρα;

Παρά την προσωρινή ανακούφιση, η Συρία μετά την ανατροπή του Μπασάρ Αλ-Άσαντ εισέρχεται σε αχαρτογράφητα νερά καθώς η διακυβέρνηση της χώρας από τους αντάρτες δεν έχει προηγούμενο και μέχρι στιγμής έχει δώσει μικρά δείγματα γραφής.

Όταν ο διορισμένος από τους αντάρτες πρωθυπουργός της Συρίας συναντήθηκε για πρώτη φορά με αξιωματούχους του καθεστώτος Άσαντ την Τρίτη, το σκηνικό περιλάμβανε τη σημαία των Σύρων ανταρτών μαζί με εκείνη των τζιχαντιστών.

Η επιλογή να απεικονίζονται στα πλάνα στην πρώτη δημοσιοποιημένη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου των ανταρτών για τη μετάβαση της εξουσίας μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ πυροδότησε διαμάχη, με τους σκεπτικιστές να επικρίνουν την κίνηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης., αναφέρει το CNN.

Σε μια μεταγενέστερη τηλεοπτική συνέντευξη στο Al Jazeera , ο προσωρινός πρωθυπουργός Μοχάμεντ Αλ Μπασίρ, ο οποίος μέχρι αυτή την εβδομάδα κυβερνούσε τη μικρή, συντηρητική επαρχία Ιντλίμπ για λογαριασμό των ανταρτών, εμφανίστηκε μόνο με τη νέα συριακή σημαία.

Το πώς οι αντάρτες κυβερνούσαν την Ιντλίμπ, στη βορειοδυτική Συρία, δίνει μια εικόνα για το πώς θα μπορούσαν να κυβερνήσουν τη χώρα. Εμπειρογνώμονες και κάτοικοι της Ιντλίμπ περιγράφουν τη διακυβέρνησή τους ως ρεαλιστική, η οποία δεχόταν τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές πιέσεις, ενώ ταυτόχρονα γίνονταν προσπάθειες για να αποστασιοποιηθούν από το τζιχαντιστικό παρελθόν και να κερδίσουν διεθνή αποδοχή. Ωστόσο, η διακυβέρνησή τους απέχει πολύ από το να είναι δημοκρατική ή φιλελεύθερη. Η διακυβέρνηση ενός μεγάλου κράτους, με πολλές μειονότητες  όπως η Συρία, προειδοποιούν, θα είναι μια εντελώς διαφορετική πρόκληση.

Ο Αμπού Μοχάμεντ αλ-Γκολάνι, ο ηγέτης της Χαγιάτ Ταχρίρ Αλ Σαμ (HTS), της ισλαμιστικής ομάδας που ηγήθηκε της επίθεσης των ανταρτών για την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ και έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργάνωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, επέλεξε να κυβερνήσει από τη σκιά. Ο Γκολάνι, ο οποίος χρησιμοποιεί τώρα το πραγματικό του όνομα Αχμέντ αλ-Σάραα, επέλεξε έναν τεχνοκράτη – τον Μπασίρ – για να ηγηθεί της Συρίας στην προσωρινή διακυβέρνηση.  Έχει πει ότι οι αξιωματούχοι του απέκτησαν πολύτιμη εμπειρία ενώ κυβερνούσαν την Ιντλίμπ, αλλά παραδέχτηκε ότι αυτό μπορεί να μην είναι αρκετό.

«Οι αντάρτες ξεκίνησαν από το τίποτα, η Ιντλίμπ είναι μικρή και χωρίς πόρους, αλλά δόξα τω Θεώ μπορέσαμε να κάνουμε πολύ καλά πράγματα στο παρελθόν… η εμπειρία τους δεν είναι μηδενική και υπάρχουν περιοχές στις οποίες πέτυχαν», είπε ο Γκολάνι στον Μοχάμεντ. Ο Τζαλάλι, ο πρωθυπουργός του Άσαντ, σε συνάντηση τη Δευτέρα για να συζητήσουν τη μεταφορά της εξουσίας.

«Ωστόσο, δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς τους παλιούς φρουρούς και πρέπει να επωφεληθούμε από αυτούς».

Σε μόλις 13 ημέρες, οι υπουργοί του Γκολάνι πέρασαν από τη διακυβέρνηση της μικρής επαρχίας Ιντλίμπ στη διακυβέρνηση της Συρίας. Εμπειρογνώμονες και κάτοικοι που έζησαν υπό τη Συριακή Κυβέρνηση Σωτηρίας (SSG) εκτιμούν ότι το άπειρο υπουργικό συμβούλιο θα χρειαστεί να προσαρμοστεί σημαντικά εάν θέλει να οδηγήσει αποτελεσματικά τη μεταβατική περίοδο.

Ο Δρ Γουάλιντ Τάμερ, κάτοικος του Ιντλίμπ, ο οποίος έζησε τη μεταμόρφωση της επαρχίας υπό την κυριαρχία των ανταρτών και είπε ότι αλληλεπιδρούσε προσωπικά με τον Γκολάνι, επαίνεσε τη διακυβέρνησή των ανταρτών στην πόλη, λέγοντας ότι η ελευθερία της έκφρασης προστατεύτηκε. Αλλά προειδοποίησε ότι οι αντάρτες δεν είναι προετοιμασμένοι να κυβερνήσουν την υπόλοιπη χώρα.

«Πήγαμε από τη διακυβέρνηση του Ιντλίμπ στη διακυβέρνηση ενός ολόκληρου έθνους… Δεν νομίζω ότι οι δυνατότητες της κυβέρνησης που είδαμε είναι αρκετές για το έργο της διακυβέρνησης ολόκληρης της Συρίας», είπε ο Τάμερ, επικεφαλής της Ένωσης Ελεύθερων Γιατρών της βόρειας Συρίας που χαρακτηρίζει τον εαυτό του ως φιλελεύθερο.

Το Ιντλίμπ ήταν «πολύ ασφαλές» υπό την SSG, είπε, προσθέτοντας ότι οι αντάρτες δεν έθεσαν περιορισμούς στα ταξίδια και τις μετακινήσεις εντός της επαρχίας που ελέγχεται από τους HTS.

«Η Συρία στο σύνολό της ήταν ένα δύσκολο μέρος για να ζεις, αλλά η (SSG) δεν παρενέβη ποτέ στην προσωπική σου ζωή. Τα προϊόντα ήταν διαθέσιμα και δεν επιβλήθηκαν περιορισμοί στα ρούχα ή στο πώς ζούσαν οι κάτοικοι», είπε.

Ωστόσο, η ζωή στην επαρχία δεν χαρακτηριζόταν από ευημερία. Ο Abdel Latif Zakoor, κάτοικος του Ιντλίμπ που ζούσε υπό την κυριαρχία των ανταρτών, αλλά τώρα έχει μετακομίσει στην Τουρκία, είπε στο CNN ότι οι οικονομικές συνθήκες υπό το SSG ήταν «πολύ δύσκολες».

«Δεν υπήρχαν αρκετές δουλειές και πολλοί άνθρωποι έμεναν στο σπίτι», είπε.

Ανάληψη εξουσίας

Όταν ο Γκολάνι επέκτεινε την επιρροή του στο Ιντλίμπ το 2017, εξάλειψε αντίπαλες ισλαμιστικές ομάδες και υποστήριξε ένα νέο σχέδιο για την εγκατάσταση μιας πολιτικής κυβέρνησης αποτελούμενη από ντόπιους τεχνοκράτες και ακαδημαϊκούς, ξεφεύγοντας από άλλες μεθόδους τζιχαντιστών που επέβαλλαν  θρησκευτικό καταναγκασμό.

«Πριν από την Κυβέρνηση  Σωτηρίας υπήρχαν πολλές διαφορετικές φατρίες που είχαν τα δικά τους δικαστήρια, φυλακές και κοινωνικές υπηρεσίες», είπε στο CNN ο Jerome Drevon, αναλυτής που έχει ερευνήσει την ομάδα HTS για το think tank International Crisis Group με έδρα τις Βρυξέλλες. «Επιβλήθηκε σε άλλες παρατάξεις και ανέλαβε τη διακυβέρνηση».

Κατά την ίδρυσή της το 2017, η Συριακή Κυβέρνηση Σωτηρίας εξέδωσε μια ανακοίνωση που περιέγραφε τέσσερις αρχές, μία από τις οποίες ήταν ότι ο ισλαμικός νόμος της Σαρία είναι η «μοναδική πηγή νομοθεσίας», τονίζοντας την ανάγκη να «διατηρηθεί η συριακή και ισλαμική ταυτότητα του λαού», ανέφερε το Al Jazeera .

Η κυβέρνηση ήταν λειτουργική, πραγματοποιώντας δημοσιευμένες συνεδριάσεις του υπουργικού συμβουλίου με αξιωματούχους , εκδίδοντας δηλώσεις τύπου και επιβλέποντας έντεκα υπουργεία, συμπεριλαμβανομένων της δικαιοσύνης, του αθλητισμού και της παιδείας. Συγκέντρωσε φόρους, διαχειρίστηκε τους περιορισμένους πόρους της Ιντλίμπ για να κυβερνήσει 4 εκατομμύρια ανθρώπους και συντονίστηκε με διεθνείς ανθρωπιστικές ομάδες για την παροχή βοήθειας στα 3 εκατομμύρια εκτοπισμένους στην περιοχή.

Αλλά η κυβέρνηση δεν εξελέγη δημοκρατικά, με υπουργούς που διορίστηκαν μέσω της έγκρισης της shura, ή του συμβουλευτικού συμβουλίου, που αποτελούνταν από εξέχουσες τοπικές προσωπικότητες, που επιλέχθηκαν από την HTS του Γκολάνι. Καμία γυναίκα δεν υπηρέτησε σε ηγετικές θέσεις της κυβέρνησης κατά τα επτά χρόνια διακυβέρνησής της.

«Είναι μια ισλαμική διακυβέρνηση με τεχνοκρατικό τρόπο. Αυτό που ήθελαν να κάνουν είναι να ελέγχουν πώς γίνεται κατανοητή η θρησκεία και πώς εφαρμόζεται», είπε ο Ντρέβον.

Μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών από το 2022 περιέγραφε μια ζοφερή εικόνα για το πώς ήταν η ζωή υπό την ηγεσία του HTS.
«Οι άνθρωποι συλλαμβάνονταν μετά από σχόλια που έγιναν σε ιδιωτικές συνομιλίες σχετικά με το κόστος ζωής ή τα θρησκευτικά ζητήματα», ανέφερε η έκθεση του Συμβουλίου Ανθρωπίνων

Δικαιωμάτων του ΟΗΕ για τη Συρία. «Αυτά τα σχόλια χαρακτηρίστηκαν ως συκοφαντία και βλασφημία, με την τελευταία να οδηγεί σε ποινή φυλάκισης ενός έτους». Οι αρχές «συνέχισαν να συλλαμβάνουν γυναίκες επειδή ήταν «ακατάλληλα» ντυμένες και για μη συμμόρφωση με απαγορεύσεις που σχετίζονται με την ψυχαγωγία».

Ο Τάμερ, ο οποίος είπε ότι διαπραγματεύτηκε με αξιωματούχους τηςHTS και της κυβέρνησης Σωτηρίας για ιατρικά θέματα, είπε ότι με τα χρόνια, ο Γκολάνι αποτραβήχτηκε από τις καθημερινές υποθέσεις της κυβέρνησης και της έδωσε περισσότερη εξουσία, παρεμβαίνοντας μόνο σε μεγαλύτερα ζητήματα που έθεταν σε κίνδυνο την επιρροή της ομάδας του.

Διακυβέρνηση με διάταγμα

Χωρίς σύνταγμα ή εκλεγμένο νομοθετικό σώμα, οι αντάρτες κυβέρνησαν την Ιντλίμπ με διάταγμα, δημιουργώντας μια υβριδική δομή πολιτικού-ισλαμικού δικαστηρίου που περιλάμβανε δικηγόρους υπεράσπισης, εισαγγελέα και τη διαδικασία προσφυγής.

Ο Γκολάνι ήταν ρεαλιστής στην προσαρμογή των απαιτήσεων της κοινωνίας που κυβέρνησε, είπε ο Ντρέβον. Ανταποκρινόμενος στη δυσαρέσκεια του κοινού, κατάργησε σταδιακά την αυστηρή εφαρμογή του ισλαμικού νόμου, έκανε τα στραβά μάτια στην ανάμειξη των φύλων και το κάπνισμα και επέτρεψε τις διαμαρτυρίες εναντίον του. Μια μονάδα ηθικής που βασιζόταν στον νόμο της Σαρία διαλύθηκε, αλλά προέτρεπαν τις γυναίκες να καλύψουν τα μαλλιά τους.

«Ήταν ένα επιτυχημένο εγχείρημα στην πράξη. Ήταν σταθερό, η οικονομία λειτουργούσε καλύτερα (από την υπόλοιπη Συρία) και ακόμη και ο αυταρχισμός δεν ήταν τίποτα σε σύγκριση με την οικογένεια του Άσαντ», είπε ο Ντρέβον.

Υπήρχαν όμως και εξαιρέσεις. Πέρυσι, η κυβέρνηση Σωτηρίας εξέδωσε ένα «ηθικό διάταγμα» που ζητούσε από τα παιδιά να τηρούν έναν ισλαμικό κώδικα ενδυμασίας και να περιορίζουν τη μουσική στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις. Ο Γκολάνι παρενέβη για να παγώσει το διάταγμα, φοβούμενος ότι μια διεθνής κατακραυγή θα μπορούσε να επηρεάσει τις δωρεές βοήθειας, είπε ο Ντρέβον.

Ένα άλλο ζήτημα ήταν η σύλληψη και τα υποτιθέμενα βασανιστήρια αντιφρονούντων που προκάλεσαν σημαντικές διαμαρτυρίες κατά του Γκολάνι στο Ιντλίμπ πέρυσι. Ο ίδιος είπε στο CNN την περασμένη εβδομάδα ότι οι καταχρήσεις στις φυλακές «δεν έγιναν υπό τις εντολές ή τις οδηγίες μας» και ότι η HTS είχε ήδη τιμωρήσει τους δράστες.

Ο Ντρέβον είπε ότι η μετάβαση της Συρίας στη δημοκρατία θα είναι μια μακρά και περίπλοκη διαδικασία μετά από έξι δεκαετίες δικτατορίας.

«Ήταν μια πολύ νέα μορφή διακυβέρνησης στην Ιντλίμπ», είπε. «Δεν μπορείς να περιμένεις από μια ένοπλη ομάδα στον πόλεμο να ελέγχει μια περιοχή που είναι πολύ μικρή να δημιουργήσει ένα σοσιαλδημοκρατικό σύστημα… Έπρεπε να είναι ρεαλιστές για το τι είναι δυνατό στον πόλεμο. Η Συρία δεν έχει δημοκρατία εδώ και πέντε, έξι δεκαετίες. Δεν θα γίνει δημοκρατική σε μια εβδομάδα».
 

Πηγή: skai.gr