Δεκάδες Ουκρανούς πολίτες που είναι στις φυλακές καταδικασμένοι για συνεργασία με τη Ρωσία αφέθηκαν ελεύθεροι τον περασμένο μήνα σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει την απελευθέρωση δεκάδων Ουκρανών πολιτών που κρατούνταν παράνομα σε ρωσικές φυλακές – μια κίνηση που χαρακτηρίστηκε από ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως απεγνωσμένη και ανησυχητική.
Σύμφωνα με την ουκρανική κυβέρνηση, 70 Ουκρανοί πολίτες που είχαν καταδικαστεί για συνεργασία με τη Ρωσία αφέθηκαν ελεύθεροι στο πλαίσιο της ανταλλαγής 1.000 κρατουμένων μεταξύ Κιέβου και Μόσχας τον περασμένο μήνα, σύμφωνα με το CNN.
Σύμφωνα με την Ουκρανία, όλοι τους εξορίστηκαν οικειοθελώς, στο πλαίσιο ενός κυβερνητικού σχεδίου που δίνει σε όποιον καταδικάζεται για συνεργασία με τη Ρωσία την επιλογή να σταλεί εκεί.
Ωστόσο, ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνείς δικηγόροι χαρακτηρίζουν το σχέδιο προβληματικό το οποίο έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες δηλώσεις της ουκρανικής κυβέρνησης και θα μπορούσε ενδεχομένως να θέσει περισσότερους ανθρώπους σε κίνδυνο να πέσουν θύματα απαγωγής από τους Ρώσους.
«Καταλαβαίνω απόλυτα το συναίσθημα, όλοι θέλουμε οι άνθρωποι (που κρατούνται στη Ρωσία) να απελευθερωθούν το συντομότερο δυνατό και η Ρωσία δεν έχει καμία βούληση να το κάνει αυτό… αλλά η λύση που προσφέρεται σίγουρα δεν είναι η σωστή», δήλωσε η Ονυσία Σίνιουκ, νομική αναλύτρια στην Zmina, μια ουκρανική ομάδα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το πρόγραμμα, με τίτλο «Θέλω να πάω στους δικούς μου», ξεκίνησε πέρυσι από το Συντονιστικό Κέντρο της Ουκρανίας για τη Μεταχείριση των Αιχμαλώτων Πολέμου, το Υπουργείο Άμυνας, την Υπηρεσία Ασφαλείας και τον Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του κοινοβουλίου.
Ένας κυβερνητικός ιστότοπος που περιγράφει το πρόγραμμα διαθέτει φωτογραφίες και προσωπικά στοιχεία μερικών από τους 300 Ουκρανούς που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, έχουν εγγραφεί στο πρόγραμμα.
Τα προφίλ 31 από αυτούς φέρουν σφραγίδα με την εικόνα μιας βαλίτσας και τις λέξεις «ΕΦΥΓΕ», με ένα σημείωμα που λέει ότι αυτός ή αυτή «έφυγε για τη Ρωσία ενώ ταυτόχρονα πραγματικοί Ουκρανοί επέστρεψαν στην πατρίδα τους».
Σύμφωνα με το Κίεβο, τουλάχιστον 16.000 Ουκρανοί πολίτες είναι γνωστό ότι κρατούνται στη Ρωσία, αν και ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανό να είναι πολύ υψηλότερος. Περίπου 37.000 Ουκρανοί, συμπεριλαμβανομένων πολιτών, παιδιών και μελών του στρατού, έχουν επίσημα αναγνωριστεί ως αγνοούμενοι. Πολλοί έχουν συλληφθεί σε κατεχόμενα εδάφη, έχουν κρατηθεί για μήνες ή και χρόνια χωρίς κατηγορίες ή δίκη και έχουν απελαθεί στη Ρωσία. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ακτιβιστές, δημοσιογράφοι, ιερείς, πολιτικοί και ηγέτες κοινοτήτων, καθώς και άτομα που φαίνεται να έχουν απαχθεί τυχαία από ρωσικά στρατεύματα σε σημεία ελέγχου και άλλα μέρη στην κατεχόμενη Ουκρανία.
Το πρόγραμμα «Θέλω να πάω στους δικούς μου» είναι μια προσπάθεια του Κιέβου να πάρει πίσω ορισμένους από τους κρατούμενους πολίτες χωρίς να χρειάζεται να τους αναγνωρίσει ως αιχμαλώτους πολέμου.
Ωστόσο, ομάδες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παροτρύνουν την ουκρανική κυβέρνηση να συνεχίσει να πιέζει για την άνευ όρων απελευθέρωση των αμάχων. «Σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για ανταλλαγή αμάχων. Όλοι οι άμαχοι που κρατούνται παράνομα πρέπει να απελευθερώνονται άνευ όρων», δήλωσε η Γιούλια Γκορμπούνοβα, ανώτερη ερευνήτρια για την Ουκρανία στο Human Rights Watch (HRW).
«Πολιτικοί κρατούμενοι»
Αλλά φαίνεται ότι το σχέδιο δεν απέδωσε τα αποτελέσματα που ήλπιζε το Κίεβο.
Ο Πέτρο Γιατσένκο από το Συντονιστικό Αρχηγείο της Ουκρανίας για τη Μεταχείριση των Αιχμαλώτων Πολέμου δήλωσε στο CNN ότι η Ουκρανία δεν γνώριζε εκ των προτέρων ποιος θα επέστρεφε.
Το αρχηγείο ανέφερε ότι μεταξύ των επαναπατρισθέντων περιλαμβανόταν μια ομάδα τουλάχιστον 60 Ουκρανών πολιτών που είχαν καταδικαστεί για ποινικά αδικήματα που δεν σχετίζονται με τον πόλεμο.
Ο αναπληρωτής επικεφαλής του αρχηγείου, Αντρίι Γιούσοφ, δήλωσε στο CNN ότι πολλοί από αυτούς είχαν καταδικαστεί από ουκρανικά δικαστήρια και εξέτιαν ποινές σε ουκρανικές φυλακές όταν η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022 και κατέλαβε τις περιοχές όπου κρατούνταν.
Μετά την ολοκλήρωση της ποινής τους, οι ρωσικές αρχές υποτίθεται ότι θα προχωρούσαν στην απέλασαν αυτών των κρατουμένων από τα κατεχόμενα εδάφη πίσω στην Ουκρανία. Αντ’ αυτού, τους κράτησαν, παράνομα, σε κέντρα κράτησης που χρησιμοποιούνται συνήθως για παράνομους μετανάστες και τους απελευθέρωσαν μόνο στο πλαίσιο της ανταλλαγής 1.000 κρατουμένων για 1.000.
Η Ρωσίδα Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Τατιάνα Μοσκάλκοβα, χαρακτήρισε τους καταδικασμένους Ουκρανούς συνεργάτες που στάλθηκαν στη Ρωσία ως «πολιτικούς κρατούμενους», αλλά δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για το ποιοι ήταν ή τι θα τους συνέβαινε στη συνέχεια.
Ο ιστότοπος «Θέλω να πάω στους δικούς μου» παρέχει λεπτομέρειες για ορισμένους από αυτούς που στάλθηκαν στη Ρωσία κατά την ανταλλαγή κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων των αδικημάτων για τα οποία καταδικάστηκαν. Πολλοί εξέτιαν ποινές πολυετούς φυλάκισης για συνεργασία με τη Μόσχα. Κάποιοι καταδικάστηκαν για υποστήριξη της εισβολής ή ανταλλαγή πληροφοριών με ρωσικά στρατεύματα. Οι περισσότεροι έλαβαν ποινές φυλάκισης μεταξύ πέντε και οκτώ ετών.
Ενώ ο ιστότοπος περιλαμβάνει αυτό που, όπως ισχυρίζεται, είναι χειρόγραφα σημειώματα από κάθε έναν από τους καταδικασμένους, στα οποία αναφέρεται η επιθυμία του να φύγει για τη Ρωσία, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι ο τρόπος με τον οποίο έχουν αποκηρύξει τη χώρα τους είναι ηθικά αμφίβολος.
Πηγή: skai.gr
