Την περασμένη εβδομάδα, η σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εξετράπη από μια αντιπαράθεση που σιγόβραζε σε κάτι που μοιάζει πολύ περισσότερο με ολοκληρωτικό πόλεμο, σχολιάζει το CNN.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να διευρύνει τον πόλεμο, εάν το Ιράν δεν σταματήσει να επιτίθεται σε πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Τις τελευταίες ημέρες, οι ΗΠΑ έχουν επεκτείνει τους στόχους τους πέρα από τις ιρανικές παράκτιες τοποθεσίες που στεγάζουν εγκαταστάσεις ραντάρ και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ώστε να συμπεριλάβουν δρόμους, σήραγγες, σιδηροδρόμους, λιμενικές υποδομές και, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ακόμη και μια μονάδα αφαλάτωσης.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Το Ιράν, με τη σειρά του, έχει επεκτείνει τη λίστα στόχων του σε επτά χώρες της περιοχής και επίσημα μέσα ενημέρωσης έχουν υπονοήσει ότι σύντομα ενδέχεται να προστεθούν σημαντικά λιμάνια σε αραβικά κράτη του Κόλπου. Το Κουβέιτ έχει υποστεί το κύριο βάρος των ιρανικών επιθέσεων, με μια μονάδα αφαλάτωσης και ένα διυλιστήριο πετρελαίου να έχουν υποστεί ζημιές. Η Ιορδανία έχει επίσης υποστεί τακτικά μπαράζ επιθέσεων.
Η σύγκρουση βρίσκεται σε σημείο καμπής. Μπορεί να δώσει τη θέση της σε έναν ακόμη γύρο διαμεσολάβησης και διαπραγμάτευσης. Αλλά για τους περισσότερους αναλυτές, αυτό φαίνεται απίθανο. Καμία πλευρά δεν φαίνεται να έχει διάθεση να συζητήσει. Και οι δύο έχουν δηλώσει ότι το μνημόνιο κατανόησης (MoU) που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο μετά από εβδομάδες βασανιστικών διαπραγματεύσεων δεν ισχύει πλέον.
Μετά τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτικών στην Ιορδανία την Παρασκευή εν μέσω ενός μπαράζ ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων, «οι επόμενες ημέρες (είναι) από τις πιο επικίνδυνες στον πόλεμο» προειδοποίησε ο Ίαν Μπρέμπερ, ιδρυτής του Eurasia Group, μιας εταιρείας ανάλυσης γεωπολιτικού κινδύνου.
Την Κυριακή, οι ΗΠΑ, οι οποίες ανακοίνωσαν τον θάνατο ενός ακόμη μέλους των ενόπλων δυνάμεων στο βόρειο Ιράκ δήλωσαν ότι θα «τιμωρήσουν γρήγορα» την Τεχεράνη για τις επιθέσεις – και το Ιράν έπληξε ξανά την Ιορδανία.
«Γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι τα γεγονότα αρχίζουν να ξεφεύγουν από τον έλεγχο οποιουδήποτε», επισήμανε ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, αναλυτής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ. «Παρόλο που τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη αρχικά φάνηκαν να θέλουν να διατηρήσουν την αντιπαράθεση εντός ορισμένων ορίων, η σύγκρουση κινείται τώρα ανησυχητικά κοντά σε ένα σημείο όπου αυτά τα όρια θα μπορούσαν να καταρρεύσουν», δήλωσε χαρακτηριστικά στο X ο Κιτρινόβιτς.
«Η αντιπαράθεση θα μπορούσε να επεκταθεί πολύ πέρα από το τρέχον εύρος της, εμπλέγοντας τα κράτη του Κόλπου πιο άμεσα στη σύγκρουση και θέτοντας σε κίνδυνο πρόσθετους στρατηγικούς στόχους και κρίσιμες υποδομές», πρόσθεσε.
Η ιρανική πυραυλική επίθεση που στόχευε την Άκαμπα στην Ιορδανία την Κυριακή ήταν επαρκής απόδειξη αυτού του κινδύνου, με το Ισραήλ να λέει ότι θραύσματα έπεσαν στο έδαφός του. Το Ισραήλ έχει μείνει μέχρι στιγμής μακριά από τη σύγκρουση, σύμφωνα με πληροφορίες κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά η δυσαρέσκεια της κυβέρνησης με τη συμφωνία με το Ιράν δεν είναι μυστικό. Ισραηλινοί αξιωματούχοι άμυνας προειδοποίησαν την Κυριακή ότι η χώρα θα ανταποδώσει με σκληρότητα εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ.
Η άποψη της Τεχεράνης
Το Ιράν φαίνεται σίγουρο για την ικανότητά του να προκαλέσει ζημιά.
«Το Ιράν προσαρμόζεται στις αμερικανικές άμυνες εκτοξεύοντας πυραύλους υψηλής ταχύτητας και ευελιξίας σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή», έγραψε το Σάββατο το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου, προσθέτοντας ότι το Ιράν έχει αναπτύξει πυρομαχικά διασποράς σε μεγαλύτερη κλίμακα προκειμένου να μεγιστοποιήσει τη ζημιά.
Τα θύματα των ΗΠΑ στην Ιορδανία αποτελούν απόδειξη αυτής της προσαρμογής.
Τα σημάδια δείχνουν ότι το καθεστώς στην Τεχεράνη πιστεύει ότι μπορεί να επιβιώσει του Τραμπ, έχοντας συσπειρώσει την κοινή γνώμη γύρω από τις τελετές κηδείας του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η συλλογική ηγεσία που έχει αναδειχθεί απουσία του γιου του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, του νέου ανώτατου ηγέτη, φαίνεται να πιστεύει ότι η αντίσταση είναι η μόνη επιλογή προς το παρόν.
«Οι νυν ηγέτες του Ιράν πιστεύουν ότι οποιαδήποτε επίδειξη αυτοσυγκράτησης θα προκαλέσει μόνο περαιτέρω αμερικανική πίεση», έγραψε στους Financial Times ο αναλυτής του Ιράν, Βαλί Νασρ.
Παρότι η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε δεινή θέση, με αχαλίνωτο πληθωρισμό, χρόνιες ελλείψεις φαρμάκων και μια οικονομία που καταρρέει, «η Τεχεράνη θα αποδεχτεί τις αναπόφευκτες οικονομικές δυσκολίες που θα συνεπάγεται ένας ακόμη ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ, πιστεύοντας ότι η δική της πίεση στην παγκόσμια οικονομία με το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ… θα αναγκάσει τον Τραμπ να κάνει πρώτος πίσω», πρόσθεσε ο Νασρ.
«Δαμόκλειος σπάθη»
Σίγουρα δεν υπάρχουν ενδείξεις που να αποδεικνύουν τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι το Ιράν επιθυμεί απεγνωσμένα μια συμφωνία – και το ζήτημα που ξεκίνησε τη σύγκρουση, το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, έχει σχεδόν εξαφανιστεί απ’ το προσκήνιο, καθώς η προσοχή έχει στραφεί στη διαμάχη για το Στενό του Ορμούζ.
Στην πραγματικότητα, ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται «μεταξύ σφύρας και άκμονος» – στην είσοδο του Περσικού Κόλπου.
Η ασαφής διατύπωση στο Μνημόνιο Κατανόησης επιδίωξε να συγκαλύψει τις αγεφύρωτες διαφορές μεταξύ της απαίτησης των ΗΠΑ – που υποστηρίζεται από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας – για ελευθερία πλοήγησης εντός και εκτός του Κόλπου, και της επιμονής του Ιράν στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας.
Πράγματι, στο πρώτο του μήνυμα ως ανώτατος ηγέτης τον Μάρτιο, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ επέμεινε ότι το κλείσιμο του στενού ήταν ένας στρατηγικής σημασίας μοχλός πίεσης, και ότι «ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ πρέπει να συνεχίσει να χρησιμοποιείται».
Για πολλούς αναλυτές, το «Μνημόνιο Παρεξήγησης» ήταν ένα αναποτελεσματικό μέσο.
Ο έλεγχος του στενού δίνει στο Ιράν μια «δαμόκλειο σπάθη πάνω από την κεφαλή της παγκόσμιας οικονομίας» που η Τεχεράνη θεωρεί «απαραίτητη» για να πάρει οτιδήποτε από την Ουάσινγκτον, δήλωσε ο Νασρ.
Εάν η σύγκρουση συνεχίσει να επεκτείνεται, υπάρχει επίσης η πιθανότητα το Ιράν να στρατολογήσει τους συμμάχους των Χούθι στην Υεμένη για να εντείνει την πίεση στην παγκόσμια οικονομία και στη Σαουδική Αραβία παρεμβαίνοντας στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα γύρω από το κρίσιμο σημείο συμφόρησης του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ – ένα είδος δεύτερου Στενού του Ορμούζ.
Η άποψη των συμμάχων
Οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον στον Κόλπο έχουν παρέμβει στο παρελθόν στον Τραμπ σχετικά με τη διεξαγωγή του πολέμου και τη διαχείριση του Ορμούζ. Πιο πρόσφατα, μια σειρά από εκκλήσεις από αρκετές κυβερνήσεις – συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Κατάρ – απέτρεψαν τον Τραμπ από το να εφαρμόσει ένα σχέδιο είσπραξης τελών από τα πλοία που διέρχονται από το στενό.
Υπάρχουν ευρύτερες ανησυχίες ότι μια επέκταση της σύγκρουσης θα προκαλέσει βαθύτερη ζημιά στις οικονομίες τους, θα αναβάλει οποιαδήποτε συμφωνία για το Ορμούζ και θα τις αφήσει να αντιμετωπίσουν έναν αδίστακτο εχθρό στην άλλη άκρη του Κόλπου, αφού η Ουάσινγκτον αποφασίσει ότι έχει φτάσει στα όριά της.
Το Ιράν θα μπορούσε να επιτεθεί σε «ένα δίκτυο βασικών λιμένων» σε κράτη του Κόλπου σε απάντηση στις αμερικανικές επιθέσεις στο ιρανικό λιμάνι Τσαμπαχάρ, προειδοποίησε την Παρασκευή το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
«Ακραίο στοίχημα, ιστορική καταστροφή»
Μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη των ΗΠΑ επί του Ιράν φαίνεται μακρινή προοπτική. Πιθανότατα θα απαιτούσε την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων και μια πολύ πιο εντατική και εκτεταμένη εκστρατεία επιθέσεων από ό,τι ήταν εμφανές την περασμένη εβδομάδα. Οτιδήποτε λιγότερο είναι απίθανο να επηρεάσει το καθεστώς στην Τεχεράνη σε αυτό που θεωρεί ως έναν υπαρξιακό αγώνα.
«Δεν θέλω να το κάνω αυτό», είπε ο Τραμπ για μια χερσαία επιχείρηση σε συνέντευξή του στο Fox News την περασμένη εβδομάδα. Αλλά πρόσθεσε: «Μερικές φορές χρειάζεσαι μια χερσαία εκστρατεία, αλλά έχουμε άλλους ανθρώπους που θα κάνουν την χερσαία εκστρατεία για εμάς». Το CNN ανέφερε ότι ο Τραμπ εξετάζει νέες επιλογές, με μια επίθεση στο στρατηγικής σημασίας νησί Χαργκ να επανεξετάζεται.
Η έναρξη μιας χερσαίας εκστρατείας στο νότιο Ιράν «σε ακραία καλοκαιρινή ζέστη εναντίον ενός πλήρως κινητοποιημένου στρατού και ενός πληθυσμού που έχει σε μεγάλο βαθμό συσπειρωθεί γύρω από την πολεμική προσπάθεια θα ήταν ένα ακραίο στοίχημα που πρακτικά εγγυάται ότι θα είναι μια ιστορική καταστροφή», λέει η Σίνα Τούσι του Κέντρου Διεθνούς Πολιτικής.
Μια τέτοια εκστρατεία θα ήταν πιο δύσκολη εάν σύμμαχοι όπως η Σαουδική Αραβία δεν είναι πρόθυμοι να επιτρέψουν τη χρήση του εδάφους και του εναέριου χώρου τους για επιθέσεις στο Ιράν. Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν δήλωσε τον Ιανουάριο στον Ιρανό πρόεδρο ότι το βασίλειο δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εναέριου χώρου ή του εδάφους του για οποιαδήποτε επίθεση στο Ιράν.
Προσπάθειες(;) διαμεσολάβησης
Τόσο το Πακιστάν όσο και το Κατάρ, τα οποία μεσολάβησαν στη συνάντηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στη Λουκέρνη της Ελβετίας τον Ιούνιο, ήταν πολύ ήσυχα τις τελευταίες ημέρες. Η τελευταία φορά που μια αντιπροσωπεία του Κατάρ βρέθηκε στην Τεχεράνη ήταν στις 10 Ιουλίου, σύμφωνα με το ιρανικό ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.
Η διαμεσολάβηση μπορεί να επανέλθει στο προσκήνιο εάν οι αγορές πετρελαίου πανικοβληθούν και η τιμή του αργού πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια λόγω της συρρίκνωσης των αποθεμάτων παγκοσμίως.
Υπάρχει επίσης ο παράγοντας των εκλογών καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Οι σύμβουλοι του Τραμπ υποστήριξαν ότι οι νέοι περιορισμοί στο Ορμούζ θα οδηγήσουν υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, προσθέτοντας στην πολιτική πίεση στους Ρεπουμπλικάνους.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι τις επόμενες εβδομάδες δεν θα επικρατήσει ούτε ένας ολοκληρωτικός πόλεμος ούτε η διπλωματική οδός. Αντίθετα, προδιαγράφεται μια χαοτική σύγκρουση που θα ταλαντεύεται ανάμεσα σε ξεσπάσματα πληγμάτων και περιόδους σχετικής ηρεμίας, την ώρα που οι μεσολαβητές θα αναζητούν νέους διαύλους για την αναβίωση των διαπραγματεύσεων.
Πολλά εξαρτώνται από τις διαθέσεις του προέδρου των ΗΠΑ. Αλλά όπως το έθεσε ένας διπλωμάτης του Κόλπου, «Είναι πιθανό η κατάσταση να χειροτερέψει πριν βελτιωθεί».
Πηγή: skai.gr
