Η απόφαση των ΗΠΑ να παραγγείλουν εκ νέου βόμβες διάτρησης καταφυγίων (MOP) επαναφέρει το ερώτημα κατά πόσο η Ουάσινγκτον διαθέτει την επιχειρησιακή ικανότητα να πλήξει αποτελεσματικά τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, σε περίπτωση κλιμάκωσης.
Σύμφωνα με το ισραηλινό μέσο Jerusalem Post, οι ΗΠΑ παρήγγειλαν την Παρασκευή, με διαδικασία κατεπείγοντος, νέα παρτίδα βομβών διάτρησης καταφυγίων, γνωστών ως Massive Ordnance Penetrator (MOP) βάρους 30.000 λιβρών.
Ακολούθως επισημαίνει ότι επί του ζητήματος πρέπει να αξιολογηθούν δύο παράμετροι. Η πρώτη αφορά το ίδιο το γεγονός της νέας παραγγελίας, για πρώτη φορά μετά από χρόνια και μάλιστα χωρίς την τυπική διαδικασία διαγωνισμού. Η δεύτερη αφορά τις διαφορές μεταξύ της πυρηνικής εγκατάστασης κάτω από το Pickaxe Mountain, κοντά στη Νατάνζ, και εκείνης του Φορντό, την οποία οι ΗΠΑ έπληξαν τον Ιούνιο του 2025 με 12 MOP.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Σε ό,τι αφορά τα αποθέματα, η νέα παραγγελία μπορεί να θεωρηθεί θετική ένδειξη. Αν οι ΗΠΑ είχαν σοβαρό έλλειμμα, θα είχαν κινηθεί αμέσως για να αναπληρώσουν τις ποσότητες μετά την επιχείρηση του 2025. Επιπλέον, παράγγειλαν τις ίδιες βόμβες και όχι μια μεγαλύτερη, βαρύτερη έκδοση 40.000 λιβρών, κάτι που δείχνει ότι οι MOP εξακολουθούν να κρίνονται επαρκείς.
Ωστόσο, το γεγονός ότι γίνεται νέα παραγγελία σε μια περίοδο πιθανής έντασης μπορεί να σημαίνει ότι τα διαθέσιμα αποθέματα δεν είναι μεγάλα. Η νέα παρτίδα, πάντως, αναμένεται να παραδοθεί το 2028.
Ως προς τις επιχειρησιακές παραμέτρους, το Pickaxe Mountain φέρεται να παρέχει μεγαλύτερο φυσικό βάθος προστασίας. Δορυφορικά δεδομένα του Institute for Science and International Security αναφέρουν ότι η εγκατάσταση διαθέτει μόνο ένα φρεάτιο εξαερισμού, σε αντίθεση με τα τουλάχιστον δύο του Φορντό. Ο τότε αρχηγός του Μεικτού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, είχε εξηγήσει ότι η αεροπορική επιχείρηση στο Φορντό βασίστηκε στην αξιοποίηση αυτών των φρεατίων: αρχικά καταστράφηκαν τα προστατευτικά καλύμματα και στη συνέχεια οι MOP διείσδυσαν μέσω των ανοιγμάτων προς τον υπόγειο πυρήνα της εγκατάστασης.
Ως προς τις διαφορές μεταξύ της πυρηνικής εγκατάστασης κάτω από το Pickaxe Mountain, κοντά στη Νατάνζ, και εκείνης που βρισκόταν κάτω από το όρος Φορντό από 50% μεγαλύτερο, γεγονός που ενδέχεται να προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη φυσική προστασία έναντι αεροπορικής επίθεσης.
Το βουνό που καλύπτει την εγκατάσταση του Φορντό έχει ύψος περίπου 960 μέτρα.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Institute for Science and International Security, δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι η εγκατάσταση κοντά στη Νατάνζ διαθέτει μόνο ένα φρεάτιο εξαερισμού, ενώ η εγκατάσταση του Φορντό διέθετε τουλάχιστον δύο.
Ο τότε πρόεδρος του Μεικτού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, είχε εξηγήσει σε ενημέρωση Τύπου τον Ιούνιο του 2025 ότι ολόκληρη η αμερικανική αεροπορική επιχείρηση με τις 12 διατρητικές βόμβες στο Φορντό βασίστηκε σε αυτά τα φρεάτια.
Αρχικά οι βόμβες χρησιμοποιήθηκαν για να καταστρέψουν τα προστατευτικά καλύμματα που είχαν τοποθετήσει οι Ιρανοί στα φρεάτια και στη συνέχεια διείσδυσαν μέσω αυτών, φτάνοντας βαθιά υπόγεια, στον πυρήνα της εγκατάστασης.
Ένα βασικό ζήτημα που παραμένει ασαφές είναι σε ποιο ακριβώς βάθος πρέπει να διεισδύσουν οι συγκεκριμένες βόμβες ώστε να καταστήσουν μια πυρηνική εγκατάσταση οριστικά μη λειτουργική.
Παρότι η διατρητικές βόμβες μπορεί να διαπεράσει περίπου 200 πόδια βράχου πριν εκραγεί, θεωρητικά θα φαινόταν ανεπαρκής για πλήρη διάτρηση ορεινού όγκου. Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει παραδεχθεί ότι το Fordow δεν είναι πλέον λειτουργικό, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μέθοδος επανειλημμένων πληγμάτων μέσω των φρεατίων απέδωσε.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι το Ιράν ενισχύει πλέον τις υπόγειες εγκαταστάσεις του, συμπεριλαμβανομένων των Pickaxe Mountain, Ισφαχάν και Taleghan 2. Παράλληλα εξετάζεται η πιθανότητα χρήσης θερμοβαρικών όπλων, τα οποία παράγουν παρατεταμένο ωστικό κύμα και είναι αποτελεσματικότερα σε κλειστούς χώρους όπως σήραγγες και καταφύγια.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά μόνο την ισχύ των βομβών διάτρησης, αλλά και την αναμέτρηση πληροφοριών: ποια πλευρά θα προσαρμοστεί ταχύτερα, συνδυάζοντας επιθετικές και αμυντικές δυνατότητες.
Τα όρια των βομβών διάτρησης καταφυγίων
Οι διατρητικές βόμβες, όσο εντυπωσιακές κι αν είναι έχουν σχεδιαστεί να διεισδύουν έως περίπου 200 πόδια μέσα σε βράχο ή άλλα συμπαγή υλικά πριν πυροδοτηθούν.
Με απλά λόγια, θεωρητικά δεν θα μπορούσαν να διαπεράσουν ολόκληρο τον ορεινό όγκο και να φτάσουν στην υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση του Φορντό, πόσω μάλλον την εγκατάσταση κάτω από το Pickaxe Mountain, σε υψόμετρο 1.608 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Ωστόσο, το Ιράν έχει παραδεχθεί ότι η εγκατάσταση του Φορντό δεν είναι πλέον λειτουργική και δεν έχει επιτευχθεί η αποκατάστασή της εδώ και οκτώ μήνες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η στρατηγική επανειλημμένων πληγμάτων μέσω των δύο φρεατίων της σήραγγας ήταν αποτελεσματική.
Ο πρόεδρος του Institute for Science and International Security, Ντέιβιντ Όλμπραϊτ, προειδοποίησε ότι το Ιράν ενισχύει και θάβει βαθύτερα τις σήραγγες και τις εισόδους στις εγκαταστάσεις του στο Pickaxe Mountain, καθώς και στο Ισφαχάν και στο Taleghan 2.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές αρχές ενδέχεται να βρουν νέους τρόπους να εντοπίσουν αδύναμα σημεία, όπως έκαναν και στην επίθεση κατά του Φορντό.
Παράλληλα, ανέφερε ότι θερμοβαρικά όπλα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά κατά υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων, καθώς είναι πιο αποτελεσματικά σε κλειστούς χώρους όπως σήραγγες, κτίρια και καταφύγια.
Όταν μια θερμοβαρική βόμβα πλήξει τον στόχο της και εκραγεί, το περίβλημά της ανοίγει και διασπείρει ένα νέφος εύφλεκτου μίγματος. Το ωστικό κύμα που ακολουθεί διαρκεί σημαντικά περισσότερο από εκείνο των συμβατικών εκρηκτικών.
Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι ότι η Τεχεράνη έχει πλέον μελετήσει τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025 και έχει σαφέστερη εικόνα για το ποια όπλα προκάλεσαν ζημιές, σε ποιο βάθος, με ποιον τρόπο και ποια δεν ήταν αποτελεσματικά.
Υπό αυτή την έννοια, το ερώτημα αν οι ΗΠΑ μπορούν να καταστρέψουν την εγκατάσταση στο Pickaxe Mountain κοντά στη Νατάνζ δεν αφορά μόνο την ισχύ των βομβών διάτρησης καταφυγίων. Αφορά επίσης και μία μάχη σε επίπεδο πληροφοριών ποια πλευρά θα προσαρμοστεί ταχύτερα, συνδυάζοντας επιθετικές και αμυντικές δυνατότητες.
Πηγή: skai.gr
