Εγκληματικότητα, χρέος και πολιτική αβεβαιότητα – Οι Βρυξέλλες υπό κατάρρευση

Μια σειρά από θανατηφόρους πυροβολισμούς που σχετίζονται με ναρκωτικά στην καρδιά της πόλης που στεγάζει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, δείχνουν πως οι Βρυξέλλες είναι χρεοκοπημένες, μαστίζονται από τη βία και το έγκλημα και είναι σε σοβαρό πολιτικό αδιέξοδο. 

Μόλις τον πρώτο 1,5 μήνα του 2025, έχουν σημειωθεί 11 περιστατικά πυροβολισμών, που στοίχισαν τη ζωή σε δύο ανθρώπους και τραυμάτισαν άλλους τέσσερις. Τέτοιες επιθέσεις θα ήταν αδιανόητες πριν από λίγα χρόνια. Σήμερα, δείχνουν πως πρόκειται για μια πόλη σε παρακμή που χρειάζεται μια ισχυρή πολιτική ηγεσία. Και οι Βρυξέλλες δεν την έχουν, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το Politico.

Η δαιδαλώδης πολιτική δομή του Βελγίου περιλαμβάνει ένα πολυεπίπεδο σύστημα διακυβέρνησης, το καθένα με τις δικές του εξουσίες και συχνά με εσωτερικές διαμάχες.

Όταν λειτουργούν, τα πράγματα είναι καλά, αλλά όταν δεν λειτουργούν, προκαλείται παράλυση. 

Και στις Βρυξέλλες, 9 μήνες μετά τις εκλογές, οι πολιτικοί εξακολουθούν να διαφωνούν χωρίς να υπάρχουν σχέδια για σχηματισμό κυβέρνησης στον ορίζοντα.

Και δεν είναι μόνο ο συντονισμός για την καταπολέμηση του εγκλήματος στις Βρυξέλλες που έχει εκτεθεί από το πολιτικό χάος. Η κατασκευή κοινωνικών κατοικιών και μεγάλων έργων υποδομής κινδυνεύει επίσης να καθυστερήσει. 

Την ίδια ώρα, οι επιδοτήσεις -όπως για φιλανθρωπικά ιδρύματα, ΜΚΟ και πολιτιστικά έργα- έχουν παγώσει. Παράλληλα, η χρηματοδότηση των κέντρων κοινωνικής πρόνοιας, της αστυνομίας και των τοπικών αρχών καλύπτεται από αβεβαιότητα. 

Και σε όλα αυτά, το δημόσιο χρέος συσσωρεύεται σχεδόν τόσο γρήγορα όσο και οι σακούλες σκουπιδιών στους βρώμικους δρόμους.

«Η επιβίωση των Βρυξελλών, ως πόλη, διακυβεύεται», δήλωσε ο κεντρώος βουλευτής Κριστόφ ντε Μπουκελέρ.

Το σκάνδαλο των 4 εκατομμυρίων ευρώ την ημέρα

Μακριά από την τουριστική Grand-Place, τα χαριτωμένα μαγαζιά με σοκολάτες και τις φανταχτερές μπυραρίες, η πόλη των Βρυξελλών είναι στο χείλος του γκρεμού.

Αν η πόλη είχε κυβέρνηση, το να θέσει κάποιος υπό έλεγχο τις δαπάνες των Βρυξελλών θα ήταν η νούμερο 1 πρόκληση.

Το χρέος της πρωτεύουσας του Βελγίου ξεπερνά τα 14 δισεκατομμύρια ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τα 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ που προβλέπεται να προστεθούν σε αυτό φέτος. 

Η βελγική εφημερίδα Bruzz υπολόγισε ότι το έλλειμμα -η διαφορά μεταξύ του πόσα ξοδεύει και του πόσα εισπράττει η πόλη- αυξάνεται κατά 4 εκατομμύρια ευρώ κάθε μέρα.

Ο Ντε Μπουκελέρ, ο οποίος προσπάθησε να επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις για τον συνασπισμό τον περασμένο μήνα, σχολιάζει με καυστικό τρόπο τα όσα συμβαίνουν. Όλους αυτούς τους μήνες μετά τις εκλογές, οι πολιτικοί δεν έχουν καν καταφέρει να μιλήσουν επί της ουσίας, ανέφερε ο ίδιος στο Politico.

«Είναι απλώς πολιτική πόζα που μπλοκάρει τις Βρυξέλλες. Είσαι φίλος μου. Δεν είσαι. Θέλω να συνεργαστώ μαζί σου. Αλλά όχι μαζί σου. Είναι ανώριμο», λέει ο ίδιος.

Κεφαλαιακή ευθύνη

Η υπερβολικά περίπλοκη πολιτική αρχιτεκτονική προκαλεί σύγχυση και απογοήτευση ακόμη και στους ίδιους τους Βέλγους.

Με (σχετικά) απλά λόγια, οι Βρυξέλλες είναι μία από τις τρεις περιφέρειες του Βελγίου, μαζί με τη γαλλόφωνη Βαλλωνική περιοχή στο νότο και την ολλανδόφωνη Φλάνδρα στο βορρά, η οποία περιβάλλει την πόλη. Και οι τρεις περιφέρειες έχουν τις δικές τους κυβερνήσεις με αρμοδιότητες για θέματα όπως η στέγαση, οι μεταφορές και η οικονομική πολιτική.

Με το Βέλγιο να αγωνίζεται να ανταποκριθεί στις περικοπές δαπανών που επιβάλλει η ΕΕ, το χρέος των Βρυξελλών αποτελεί «υποχρέωση για ολόκληρη τη χώρα», δήλωσε ο Ντέιβ Σίναρντετ, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών.

Και τα πράγματα μπορεί να γίνουν χειρότερα: Η πιστοληπτική ικανότητα της περιοχής θα μπορούσε να υποβαθμιστεί μέχρι το καλοκαίρι, γεγονός που θα καθιστούσε ακριβότερο τον δανεισμό, αυξάνοντας περαιτέρω το χρέος της περιοχής, προειδοποίησε ο υπηρεσιακός υπουργός Προϋπολογισμού Σβεν Γκατζ.

Ο Σίναρντετ εξήγησε πως αυτό θα μπορούσε τουλάχιστον να δημιουργήσει κάποια πίεση για να σχηματιστεί επιτέλους κυβέρνηση. Άλλοι είναι λιγότερο αισιόδοξοι.

Το κεντρώο κόμμα Les Engagés πρότεινε να περικοπούν οι μισθοί των πολιτικών των Βρυξελλών κατά 30% μέχρι να σχηματιστεί κυβέρνηση και κατά 40% αν δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση μέχρι τον Ιούνιο.

Γάλλοι εναντίον Ολλανδών = αδιέξοδο

Προς το παρόν, ακόμη και μια κυβέρνηση μειοψηφίας μοιάζει αμφίβολη, δεδομένου ότι θα εξακολουθεί να χρειάζεται την έγκριση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για να ξεκινήσει δουλειά αλλά και για κάθε απόφαση που θα λαμβάνει στη συνέχεια.

Αν και δεν θα ήταν το ιδανικό σχήμα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων των Βρυξελλών, «μια κυβέρνηση μειοψηφίας θα ήταν καλύτερα εξοπλισμένη από το να μην υπάρχει κυβέρνηση», δήλωσε ο Ντε Μπουκελέρ.

Πώς έφτασε σε αυτό το σημείο η πόλη; Ενώ οι Ολλανδόφωνοι είναι περισσότεροι από τους γαλλόφωνους στο σύνολο της χώρας, το αντίστροφο ισχύει στις Βρυξέλλες. Έτσι, για να εξασφαλιστεί η εκπροσώπηση των ολλανδόφωνων, η κυβέρνηση των Βρυξελλών πρέπει να αποτελείται από μια πλειοψηφία και από τις δύο γλωσσικές ομάδες. Και στις δύο πλευρές, ένα σύνολο κομμάτων πρέπει να συμφωνήσει να συνεργαστεί μεταξύ του πριν συνάψει μια ολοκληρωμένη συμφωνία συνασπισμού.

Μετά τις εκλογές του Ιουνίου, μια συμφωνία στη γαλλόφωνη πλευρά ήταν σχετικά απλή. Το κεντροδεξιό MR έγινε το μεγαλύτερο γαλλόφωνο κόμμα των Βρυξελλών και γρήγορα έκοψε συμφωνία με το Σοσιαλιστικό Κόμμα και τους Les Engagés.

Στην άλλη πλευρά του γλωσσικού χάσματος, οι Φλαμανδοί Πράσινοι κέρδισαν τις ολλανδόφωνες ψήφους και τον Νοέμβριο κατέληξαν σε συμφωνία με το σοσιαλιστικό Vooruit, το φιλελεύθερο Open VLD και το φλαμανδικό-εθνικιστικό N-VA, το κόμμα του νέου πρωθυπουργού του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ.

Ωστόσο, οι γαλλόφωνοι σοσιαλιστές αρνήθηκαν να κυβερνήσουν με τους Φλαμανδούς εθνικιστές. Οι φιλελεύθεροι του Open VLD με τη σειρά τους αρνήθηκαν να κυβερνήσουν χωρίς τους Φλαμανδούς. 

Οι γαλλόφωνοι «κοροϊδεύουν τους εαυτούς τους» αν νομίζουν ότι μπορούν να λύσουν τα προβλήματα των Βρυξελλών χωρίς να συνεργαστούν με τους Φλαμανδούς εθνικιστές που ηγούνται της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, δήλωσε ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Open VLD, Φρεντερίκ Ντε Γκουχτ.

Ο Αχμέντ Λαουέζ, ο πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος στις Βρυξέλλες, σε ένα βίντεο στο Instagram που αναρτήθηκε την περασμένη εβδομάδα, αποκάλεσε τους Φλαμανδούς εθνικιστές «αυτονομιστικό, αντι-Βρυξελλών και αντι-ποικιλοτικό κόμμα» και είπε ότι αν συμμετείχαν σε μια κυβέρνηση των Βρυξελλών θα έδειχναν «περιφρόνηση για την περιοχή των Βρυξελλών και τα συμφέροντά της πόλης».

Όπως φαίνεται, καμία πλευρά δεν υποχωρεί. 

Πατώντας το «πυρηνικό κουμπί»

Ενώ το Βέλγιο χωρίζεται σε τρεις περιφέρειες, οι ίδιες οι Βρυξέλλες χωρίζονται σε 19 δήμους. Και ο καθένας έχει τον δικό του δήμαρχο και αυτοί διαχειρίζονται τις έξι αστυνομικές δυνάμεις της περιοχής.

Καθώς η εγκληματικότητα και η βία αυξάνονται ραγδαία, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Βελγίου έχει δηλώσει ότι θέλει να συγχωνεύσει αυτές τις ξεχωριστές δυνάμεις σε μια ενιαία οντότητα. Όπως είναι φυσικό, οι πολιτικοί των Βρυξελλών έχουν κατακεραυνώσει την απόφαση αυτή. 

Υποστηρίζουν ότι το πραγματικό πρόβλημα με την αστυνομία δεν είναι η περίτεχνη οργάνωσή της, αλλά η έλλειψη εθνικής χρηματοδότησης και ότι μια συγχώνευση ενέχει τον κίνδυνο να αποξενώσει την αστυνομία από τους πολίτες των Βρυξελλών.

Ο πρόεδρος του κόμματος MR, Γκιόργκι-Λούις Μπουσέζ, έχει εγείρει την απειλή ότι οι Βρυξέλλες, εάν δεν συμμαζευτούν, θα μπορούσαν να τεθούν υπό τον έλεγχο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Αυτό θα ισοδυναμούσε με το πάτημα του πυρηνικού κουμπιού, ενώ οι αναλυτές τονίζουν πως είναι αδύνατο να συμβεί. 

Από νομική άποψη, η ιδέα είναι «μυθοπλασία», σύμφωνα με αναλυτές. Θεωρητικά, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα μπορούσε να εφαρμόσει κάποιο σύστημα παρόμοιο με αυτό που έκανε η ΕΕ στην Ελλάδα, υποχρεώνοντας την πόλη να κάνει μεταρρυθμίσεις σε αντάλλαγμα να μπει σε πρόγραμμα διάσωσης, είπε ο Σίναρντετ. 

Το συμπέρασμα είναι πως αργά ή γρήγορα, το χάος των Βρυξελλών θα αναγκάσει κάποιον να δράσει, αλλά από ό,τι φαίνεται όχι ακόμα. «Ντρέπομαι για το πολιτικό τσίρκο», σχολιάζει ο Ντε Μπουκελέρ. 

Πηγή: skai.gr