Είναι επικίνδυνα τα αντηλιακά;

Καθώς ο καύσωνας σαρώνει την Ευρώπη, επανεμφανίζονται στο διαδίκτυο ισχυρισμοί που αμφισβητούν την ασφάλεια των αντηλιακών. Έχει όμως βάση αυτό;Σε όλη την Ευρώπη καταγράφονται θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου, δυσκολεύοντας την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ενώ πολλοί αναγνωρίζουν πόσο απαραίτητη είναι η χρήση αντηλιακού για την προστασία από τον ήλιο, ορισμένοι άνθρωποι, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναρωτιούνται μήπως τα προϊόντα αυτά είναι στην πραγματικότητα επιβλαβή για την υγεία – ειδικά όσον αφορά, παραδόξως, την αύξηση του κινδύνου για καρκίνο του δέρματος.

Παρ’ ότι αυτή είναι μία συζήτηση που γίνεται εδώ και χρόνια, το τελευταίο διάστημα φαίνεται να επανέρχεται ολοένα συχνότερα, δεδομένης της αύξησης των φαινομένων ακραίου καύσωνα και ξηρασίας. Τι ισχύει όμως από τους ισχυρισμούς σχετικά με την επικινδυνότητα των αντηλιακών;

Αυξάνεται ο κίνδυνος μελανώματος;

«Σύμφωνα με το National Cancer Institute, από την εισαγωγή του αντηλιακού το 1940 το μελάνωμα έχει αυξηθεί κατά πάνω από 200%». Αυτός είναι ένας ισχυρισμός που έχει εμφανιστεί σε αρκετές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες το αντηλιακό παρουσιάζεται ως «δηλητήριο» που εμποδίζει το σώμα να απορροφήσει σωστά το ηλιακό φως.

Ο ισχυρισμός αυτός ωστόσο αξιολογείται ως παραπλανητικός. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει πως η τακτική χρήση αντηλιακού στην πραγματικότητα μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος.

«Δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη συσχέτιση της χρήσης αντηλιακού με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου», επισήμανε η Μπρίτανι Σέφερ, υπεύθυνη δημόσιας ενημέρωσης στο Υπουργείο Δημόσιας Υγείας του Κονέκτικατ.

Η Σέφερ είχε μιλήσει στην DW το 2025, όταν η ομάδα fact-checking είχε καταρρίψει παρόμοιους ισχυρισμούς γύρω από τα αντηλιακά, ιδίως την ψευδή υπόθεση ότι οι χώρες που χρησιμοποιούν τα περισσότερα αντηλιακά έχουν την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.

Επιπλέον, το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ δεν έχει διαπιστώσει ότι η χρήση αντηλιακού προκάλεσε αύξηση 200% στο μελάνωμα από το 1940. Τα διαθέσιμα δεδομένα για νέα καταγεγραμμένα περιστατικά μελανώματος φτάνουν μόνο μέχρι το 1975.

Σύμφωνα με τα δεδομένα, το ποσοστό των περιστατικών μελανώματος έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 220% από τότε έως το 2023. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν την αύξηση των περιστατικών μελανώματος με τη χρήση αντηλιακού.

Γιατί αυξάνονται τα περιστατικά;

Μια μελέτη του 2023, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ελβετία και την Ουγγαρία, μπορεί να δώσει ορισμένες ενδείξεις για να κατανοηθεί το γιατί τα περιστατικά αυξάνονται.

Ορισμένες από τις υποθέσεις που συζητούν οι συγγραφείς περιλαμβάνουν τα εξής:

Αύξηση στην αναφορά και καταγραφή περιστατικών
Οι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο εκτεθειμένοι στον ήλιο
Κλιματική αλλαγή, ιδίως η μείωση της στιβάδας του όζοντος και οι διακυμάνσεις του δείκτη UV
Το αντηλιακό δεν χρησιμοποιείται οπωσδήποτε καταλλήλως

Το τελευταίο έχει επίσης αναδειχθεί από δημόσιες έρευνες σε αρκετές χώρες, παρά τις συστάσεις για τακτική χρήση αντηλιακού.

Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το 51% των ερωτηθέντων δήλωσε το 2024 ότι χρησιμοποιεί αντηλιακό μόνο το καλοκαίρι ή όταν εκτίθεται σε άμεσο ηλιακό φως, ενώ το 17% δήλωσε ότι δεν χρησιμοποιεί ποτέ.

Και στις ΗΠΑ δημοσκόπηση που διεξήχθη την ίδια χρονιά διαπίστωσε ότι το 33% των ενηλίκων παραδέχθηκε ότι δεν χρησιμοποιεί ποτέ αντηλιακό.

Οι οδηγίες της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, η οποία ρυθμίζει τα αντηλιακά ώστε να διασφαλίζει πως πληρούν τα πρότυπα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, συνιστούν την τακτική χρήση αντηλιακού, ακόμα και τις συννεφιασμένες ημέρες.

Οι Άντο Σάντσεζ Βέρα και Άστριντ Πράνγκε ντε Ολιβέιρα συνέβαλαν στο ρεπορτάζ.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Πηγή: Deutsche Welle