Εμβόλιο κατά του καρκίνου δίνει ελπίδες – Χρειάζονται όμως επενδύσεις

Της Lisa Jarvis*

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα στο Nature αναδεικνύει τις δυνατότητες ενός νέου εξατομικευμένου εμβολίου για τον καρκίνο του παγκρέατος που θα εμποδίζει την επανεμφάνιση της νόσου. Η δοκιμή ήταν μικρή, μόλις 16 ασθενείς, αλλά προκαλεί ένα συναίσθημα που συνήθως δεν συνδέεται με αυτή τη βάναυση ασθένεια: την ελπίδα.

Ο καρκίνος του παγκρέατος φημίζεται για την ταχύτητα με την οποία σκοτώνει. Επομένως, όταν οι ερευνητές προσφέρουν δεδομένα που υποδηλώνουν ότι ένα εξατομικευμένο εμβόλιο μπορεί να είναι σε θέση να κρατήσει τον καρκίνο μακριά για χρόνια, αξίζει να δώσουμε προσοχή – ακόμη και αν τα αποτελέσματα αφορούν λίγα άτομα.

Θα πρέπει επίσης να αποτελέσει ένα κάλεσμα για δράση. Η πρόοδος ήταν πολύ αργή για αυτή την ομάδα ασθενών και τις οικογένειές τους. Αξίζουν καλύτερες επιλογές. Ο μόνος τρόπος για να φτάσουμε εκεί είναι να συνεχίσουμε να επενδύουμε στο είδος της έρευνας που, μέσα από δεκαετίες επίπονης εργασίας, γίνεται η βάση για επαναστατικές ανακαλύψεις.

Ακόμα και με την αργή και σταθερή πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας όσον αφορά τη βελτίωση των ποσοστών επιβίωσης, μόλις το 13% των ανθρώπων είναι ζωντανοί πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος. Αυτή η κακή πρόγνωση έχει καταστήσει αυτό το είδος καρκίνου τον τρίτο πιο θανατηφόρο καρκίνο στις ΗΠΑ, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα και του παχέος εντέρου.

Η εξεύρεση καλύτερων θεραπειών ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Οι άνθρωποι συνήθως δεν εμφανίζουν συμπτώματα και δεν υπάρχουν απλές εξετάσεις για την ασθένεια. Μέχρι να εντοπιστεί, συνήθως έχει εξαπλωθεί σε κοντινά όργανα – ένα σημείο όπου ακόμη και οι καλύτερες θεραπείες, αν υπήρχαν, θα καθιστούσαν την επιτυχία τους απίθανη.

Αυτός ο νέος γύρος δεδομένων αφορά ένα εμβόλιο mRNA – όπως στα εμβόλια Covid. Η ιδέα είναι να μάθει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να καταστρέφει αυτά τα κομμάτια του όγκου όποτε τα συναντά.

Η ιδέα μπορεί να ακούγεται απλή, αλλά μέχρι να αρχίσουν να προκύπτουν δεδομένα από αυτή τη μικρή δοκιμή, λίγοι περίμεναν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα θα μπορούσε να στραφεί εναντίον του καρκίνου του παγκρέατος. Τα εμβόλια συνήθως λειτουργούν καλύτερα όταν ένας όγκος είναι γεμάτος μεταλλάξεις, όπως στο μελάνωμα, όπου το εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA της Moderna έχει δώσει υποσχέσεις.

Αυτό είναι που έκανε τα προηγούμενα δεδομένα αυτής της μελέτης τόσο εντυπωσιακά: Το εμβόλιο αναζωογόνησε την ανοσολογική απόκριση κατά αυτού του συνήθως σκληρού όγκου στους μισούς από τους 16 συμμετέχοντες.

Όμως οι ερευνητές δεν γνώριζαν αν τα ανοσοποιητικά κύτταρα που καταπολεμούν τον καρκίνο και ονομάζονται T-cells (Τ-κυττάρων), τα οποία δημιουργήθηκαν από το εμβόλιο, θα παρέμεναν και, ακόμη και αν παρέμεναν, αν θα συνέχιζαν να κάνουν τη δουλειά τους.

Τώρα, γνωρίζουμε ότι αυτά τα ανοσοποιητικά κύτταρα μπορούν να διαρκέσουν για χρόνια, για μερικούς ανθρώπους, ίσως και να παραμείνουν για όλη τους τη ζωή. Ακόμη καλύτερα, φαίνεται να διατηρούν τις λειτουργίες που πιστεύεται ότι είναι απαραίτητες για την πρόληψη της υποτροπής, λέει ο Vinod Balachandran, χειρουργός για τον καρκίνο του παγκρέατος στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης. Μόλις δύο από τους οκτώ ασθενείς με ισχυρή απόκριση των T-cells είδαν τον καρκίνο τους να επανεμφανίζεται. (Η ασθένεια επέστρεψε σε επτά από τους οκτώ ανθρώπους των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα δεν ανταποκρίθηκε στο εμβόλιο).

Η προσέγγιση έχει τα όριά της. Προκειμένου να παρασκευάσουν το εμβόλιο κατά παραγγελία, οι γιατροί πρέπει να προσδιορίσουν ένα δείγμα του όγκου του ασθενούς, αλλά μόνο το 20% περίπου των ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος είναι επιλέξιμοι για χειρουργική επέμβαση.

Η Barbara Brigham, μια γιαγιά της οποίας οι γιατροί διαπίστωσαν τον καρκίνο του παγκρέατος τον Σεπτέμβριο του 2020, είναι μία από τις τυχερές που βιώνουν μια πολυετή ανταπόκριση στο εμβόλιο. Οι συνήθεις εξετάσεις δεν έδειξαν κανένα σημάδι του καρκίνου της από τότε που ολοκλήρωσε τη θεραπεία με το εξατομικευμένο εμβόλιο και τη χημειοθεραπεία το φθινόπωρο του 2021. Αυτό της επέτρεψε να ζήσει αποφοιτήσεις κολεγίων, να παραστεί στο γάμο της εγγονής της και να γίνει μάρτυρας της γέννησης του όγδοου εγγονού της τον περασμένο Δεκέμβριο. Όλα αυτά είναι «πράγματα που δεν πίστευα ότι θα ζούσα», είπε η Brigham.

Και ενώ εξακολουθεί να παρακολουθείται κάθε έξι μήνες για ενδείξεις μήπως επιστρέψει ο καρκίνος, έχει αρχίσει να εκπληρώνει κάποιους στόχους της ζωής της. Πάντα ήθελε να κάνει μια κρουαζιέρα στον Ρήνο για να επισκεφθεί την πατρίδα της οικογένειάς της στη Γερμανία και πιστεύει ότι το 2026 είναι η χρονιά της.

Φυσικά, πρέπει να απαντηθούν πολλά ακόμη ερωτήματα προτού το εμβόλιο είναι έτοιμο για ευρεία χρήση. Οι ασθενείς εγγράφονται τώρα σε μια μεγαλύτερη μελέτη που θα βοηθήσει τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα τον μηχανισμό της ανοσολογικής απόκρισης. Το κρίσιμο είναι ότι η μελέτη αυτή θα πρέπει να μας πει αν το εμβόλιο κάνει καλύτερη δουλειά από τη συμβατική χημειοθεραπεία στην πρόληψη της επανεμφάνισης του καρκίνου.

Παρόλα αυτά, αυτή η αρχική επιτυχία κατά ενός τόσο ανθεκτικού όγκου έχει ευρύτερες συνέπειες για τη χρήση εξατομικευμένων εμβολίων mRNA για την αντιμετώπιση άλλων κοινών όγκων που μέχρι στιγμής ήταν ανθεκτικοί σε άλλα είδη ανοσοθεραπείας, λέει ο Balachandran.

Η προώθηση αυτού του έργου με τον επείγοντα χαρακτήρα που του αξίζει θα απαιτήσει συντονισμένες προσπάθειες και σημαντικές επενδύσεις από τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες βιοτεχνολογίας και τη φιλανθρωπία. Ωστόσο, δεδομένου του σημερινού περιβάλλοντος στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας, είναι δύσκολο να μην ανησυχεί κανείς ότι η δυναμική θα μπορούσε να χαθεί.

Θα ήταν μια μεγάλη αποτυχία αυτό. Αυτός ο καρκίνος έχει στερήσει τόσα πολλά από τόσες οικογένειες. Αν υπάρχει η δυνατότητα να επωφεληθούν περισσότεροι άνθρωποι, θα πρέπει να κινηθούμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα για να αξιοποιήσουμε αυτή τη δυνατότητα.

Η Lisa Jarvis είναι αρθρογράφος της στήλης Bloomberg Opinion και καλύπτει θέματα βιοτεχνολογίας, υγειονομικής περίθαλψης και φαρμακευτικής βιομηχανίας.

Πηγή: The Washington Post