Γερμανία: 25 χρόνια σύμφωνο συμβίωσης

Το 2001 η χώρα κατοχύρωσε τις σχέσεις ομόφυλων ζευγαριών βάσει συμφώνου συμβίωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για τον γάμο για όλους. Τομή για τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.Την 1η Αυγούστου του 2001 τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος περί Πολιτικής Συμβίωσης, δίνοντας για πρώτη φορά στα ομόφυλα ζευγάρια στη Γερμανία ένα νομικό πλαίσιο παρόμοιο με τον γάμο. Ωστόσο, χρειάστηκαν άλλα 16 χρόνια πριν εισαχθεί η ισότητα στον γάμο.

«Ο Νόμος περί Πολιτικής Συμβίωσης ήταν ένα ορόσημο για τη νομική αναγνώριση των ομόφυλων ζευγαριών στη Γερμανία και το θεμέλιο για την ισότητα στον γάμο», γράφει ο Αλεξάντερ Βογκτ του Εκτελεστικού Συμβουλίου Queere Vielfalt e.V. στην DW. «Για πρώτη φορά, επέτρεψε νομικά κατοχυρωμένες συμβιώσεις με δικαιώματα παρόμοια με τον γάμο (για παράδειγμα, στο κληρονομικό δίκαιο, τη διατροφή και τα δικαιώματα διαμονής), αλλά παρέμεινε μεροληπτικός σε πολλούς τομείς (για παράδειγμα, την υιοθεσία και το φορολογικό δίκαιο). Παρ’ όλα αυτά, αποτέλεσε μια βάση από την οποία μπορούσαν να κατακτηθούν περαιτέρω δικαιώματα, κυρίως με προσφυγή στο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο».

«Πόλεμος» παραδοσιακών και προοδευτικών αξιών

Του νόμου προηγήθηκε μια έντονη πολιτική συζήτηση. Η συντηρητική Χριστιανική Ένωση CDU/CSU έκανε λόγο για «αντισυνταγματική επίθεση κατά του γάμου και της οικογένειας», ενώ το SPD, αντιθέτως, χαρακτήρισε τον νόμο ως «μια πράξη αποκατάστασης που είχε καθυστερήσει πολύ».

«Υπήρξε ισχυρή συντηρητική αντίσταση, για παράδειγμα από εκκλησίες και πολιτικές ομάδες», δήλωσε ο Αλεξάντερ Βογκτ. «Η συζήτηση αντανακλούσε τον κλασικό πολιτισμικό πόλεμο μεταξύ παραδοσιακών και προοδευτικών αξιών». Με την πλειοψηφία του κυβερνητικού συνασπισμού των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων, το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο ψήφισε τον Νόμο περί Πολιτικής Συμβίωσης τον Νοέμβριο του 2000. Οι Γερμανοί πολίτες ήταν όμως ήδη ένα βήμα μπροστά. Σε μια δημοσκόπηση του 1999, το 55% των ερωτηθέντων είχε ήδη εκφράσει την υποστήριξή του.

Ωστόσο, η Γερμανία δεν ήταν σε καμία περίπτωση πρωτοπόρος. Η Δανία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που εισήγαγε το σύμφωνο συμβίωσης για ομόφυλα ζευγάρια ήδη από το 1989. Ακολούθησαν η Νορβηγία, η Σουηδία και η Ισλανδία στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και η Γαλλία το 1999. Στην Ελλάδα το σύμφωνο συμβίωσης υπερψηφίστηκε το 2015, ενώ ο γάμος για όλους θεσπίστηκε το 2024.

Από το σύμφωνο συμβίωσης στον γάμο για όλους

Τα επόμενα χρόνια, τα σύμφωνα συμβίωσης επεκτάθηκαν σταδιακά: το 2004 με την υιοθεσία θετών τέκνων και αργότερα με την ισότητα στη φορολογία μέσω αποφάσεων του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο Νόμος περί Πολιτικής Συμβίωσης ήταν μόνο το πρώτο βήμα προς την ισότητα. Το αποφασιστικό βήμα ακολούθησε την 1η Οκτωβρίου 2017, με τον Νόμο περί Ισότητας στον Γάμο, ο οποίος εισήγαγε τον λεγόμενο «γάμο για όλους».

Ο Μπόντο Μέντε και ο Καρλ Κράιλε ήταν το πρώτο ζευγάρι ομοφυλόφιλων που παντρεύτηκε. Σχετικά με τον Νόμο περί Πολιτικής Συμβίωσης του 2001, ο Μπόντο Μέντε δήλωσε αργότερα στην DW: «Ήταν μια συμβίωση δεύτερης κατηγορίας». Αν και δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου νομικοί περιορισμοί, δεν είχε το καθεστώς των παραδοσιακών παντρεμένων ζευγαριών.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, περίπου 108.000 ζευγάρια εκμεταλλεύτηκαν τη νέα επιλογή έως το 2025. Ταυτόχρονα, εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 24.000 καταχωρημένα σύμφωνα συμβίωσης που μπορούν να μετατραπούν σε γάμους κατόπιν αιτήματος.

«Έχουμε γίνει πιο ορατοί, αλλά όχι πιο ασφαλείς»

Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές σε σύγκριση με τα ετερόφυλα ζευγάρια Συμπερασματικά, ο Βογκτ λέει σχετικά με τις κοινωνικές εξελίξεις: «Η αποδοχή του γάμου ομόφυλων ζευγαριών έχει σαφώς αυξηθεί». Αυτό ισχύει και για τα queer άτομα γενικότερα. Αλλά όσον αφορά τη φονική επίθεση στην παρέλαση Christopher Street Day (CSD) στο Βερολίνο στις 25 Ιουλίου, προσθέτει χαρακτηριστικά: «Έχουμε γίνει πιο ορατοί τα τελευταία χρόνια, αλλά όχι πιο ασφαλείς, επειδή η βία και τα εγκλήματα μίσους, ειδικά κατά της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, έχουν αυξηθεί θεαματικά. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Εγκληματολογική Υπηρεσία, οι αριθμοί έχουν δεκαπλασιαστεί από το 2010! Η επίθεση στο Βερολίνο αντιπροσωπεύει μια τραγική κορύφωση αυτής της τάσης».

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Πηγή: Deutsche Welle