Γερμανία: Προγράμματα αποριζοσπαστικοποίησης ισλαμιστών

Στη Γερμανία πολλά προγράμματα στοχεύουν στο να βοηθήσουν κυρίως νεαρούς ισλαμιστές να αποριζοσπαστικοποιηθούν. Το «Πρόγραμμα Εξόδου από τον Ισλαμισμό» είναι ένα από αυτά.«Οι μεγαλύτεροι έφηβοι ήταν πρότυπα. Μας εξήγησαν ότι η Δύση διεξάγει πόλεμο κατά του Ισλάμ και ότι δεν μπορώ να είμαι απλώς θεατής» – αυτό το απόσπασμα από ένα πρώην μέλος εμφανίζεται σε περίοπτη θέση στην αρχική σελίδα του «Προγράμματος Εξόδου από τον Ισλαμισμό» του κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, ή API εν συντομία.

Από το 2014, η οργάνωση υποστηρίζει άτομα που θέλουν να απελευθερωθούν από το ισλαμιστικό τους περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων συχνά των λεγόμενων «απειλούντων εξτρεμιστών», που αποτελούν δυνητικά δράστες επιθέσεων εναντίον της δημόσιας ασφάλειας. Η σύμβουλος του API και κοινωνική λειτουργός Στέφανι Άντλερ (σ.σ. δεν είναι το πραγματικό της όνομα) λέει στην DW:

«Αυτό που έχουμε παρατηρήσει τα τελευταία δύο χρόνια είναι ότι τα άτομα που συμβουλεύουμε είναι σημαντικά νεότερα. Στο παρελθόν, οι άνθρωποι ταξίδευαν στη Συρία, εντάσσονταν στο Ισλαμικό Κράτος (IS) εκεί και ριζοσπαστικοποιούνταν – στην πραγματική ζωή». Σήμερα, η ομάδα-στόχος είναι νεότερης ηλικίας και η ριζοσπαστικοποίηση συμβαίνει συχνά μέσω των ψηφιακών μέσων. «Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως μοχλός της ριζοσπαστικοποίησης, και μάλιστα πολύ πιο γρήγορα».

Μετά την αιματηρή επίθεση στην Christopher Street Day του Βερολίνου το περασμένο Σάββατο με μία νεκρή γυναίκα και πολλούς τραυματίες από τον ισλαμιστή Αμπντούλ Μπ., έχει ξεσπάσει στη Γερμανία μια συζήτηση σχετικά με τις συνέπειες που πρέπει να αντλήσει η χώρα από την πράξη. Ο 21χρονος, ο οποίος πυροβολήθηκε θανάσιμα από την αστυνομία μετά τη φυγή του και στο κινητό του τηλέφωνο βρέθηκε ένα βίντεο ομολογίας με όρκο πίστης στην τρομοκρατική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος, είχε παρακολουθήσει δύο προκαταρκτικές συνομιλίες τον Ιούνιο και τον Ιούλιο σε ένα πρόγραμμα αποριζοσπαστικοποίησης στο Βερολίνο.

Αποριζοσπαστικοποίηση: Πώς λειτουργεί

Ωστόσο, οι σύμβουλοι απεμπλοκής από το «Δίκτυο Πρόληψης Βίας» δεν είχαν την εντύπωση ότι ο Αμπντούλ Μπ. ήθελε πραγματικά να γυρίσει την πλάτη του στην ισλαμιστική σκηνή, δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος Τόμας Μούκε – πιθανότατα δεν θα τον είχαν δεχτεί στο πρόγραμμα.

Η Άντλερ εξηγεί ότι το «Πρόγραμμα Εξόδου από τον Ισλαμισμό» (API) αντιμετωπίζει επίσης τέτοιες περιπτώσεις περιστασιακά. «Πρέπει τότε να πούμε ότι η παροχή υποστήριξης εξόδου δεν είναι δυνατή εκείνη τη στιγμή, επειδή δεν βλέπουμε καμία πρόθεση αποστασιοποίησης».

Διαφορετικά, η διαδικασία είναι η εξής: Εάν τα ίδια τα άτομα δεν απευθυνθούν στο API, τα άτομα επικοινωνίας στα σωφρονιστικά ιδρύματα θα επικοινωνήσουν με την αστυνομία ή την υπηρεσία βοήθειας του δικαστηρίου ανηλίκων και θα κατονομάσουν πιθανούς υποψηφίους για αποχώρηση από το πρόγραμμα.

Η σύμβουλος εξόδου και ψυχολόγος της API αναφέρει: «Στη συνέχεια, εξετάζουμε πιο προσεκτικά το άτομο, συλλέγουμε πληροφορίες και στη συνέχεια ξεκινάμε τη διαδικασία υποστήριξης, αρχικά εβδομαδιαίως, και προς το τέλος μερικές φορές κάθε λίγους μήνες. Πρόκειται σίγουρα για μια μακρά διαδικασία».

Εάν οι πρώην ισλαμιστές έχουν αποστασιοποιηθεί αξιόπιστα από τη βία ως θεμιτό μέσο και έχουν μάθει να χειρίζονται καταστάσεις κρίσης ανεξάρτητα, θεωρούνται αποριζοσπαστικοποιημένοι και η υπόθεσή τους κλείνει. Αυτό απαιτεί υπομονή και επιμονή. Οι σύμβουλοι εξόδου της API υποστήριξαν ακόμα και έναν πρώην ισλαμιστή για επτά χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, τα προγράμματα αποριζοσπαστικοποίησης είναι απαραίτητα, λέει η Στέφανι Άντλερ. «Ποια θα ήταν η εναλλακτική; Πολλοί από εκείνους που αποφυλακίζονται μετά από καταδίκη χρειάζονται τέτοια προγράμματα για να επανενταχθούν στην κοινωνία». Πολλές ιστορίες επιτυχίας, ωστόσο, δεν φτάνουν ποτέ στο κοινό.

Ριζοσπαστικοποιούνται κυρίως νέοι άνδρες

40 ενώσεις και πρωτοβουλίες που εργάζονται για την πρόληψη, την αποστασιοποίηση ή την αποριζοσπαστικοποίηση στον τομέα του θρησκευτικά υποκινούμενου εξτρεμισμού είναι οργανωμένες υπό την ομπρέλα του οργανισμού «Ομοσπονδιακή Ομάδα Εργασίας για τον Θρησκευτικά Υποκινούμενο Εξτρεμισμό» ή BAG RelEx εν συντομία. Η διευθύνουσα σύμβουλος, Τζαμούνα Έλμαν, σοκαρίστηκε εξίσου με πολλούς άλλους μετά την επίθεση στο Βερολίνο. Ωστόσο, δεν ήταν απολύτως έκπληξη, επειδή το πρόβλημα του ριζοσπαστικού ισλαμισμού στη Γερμανία παραμένει έντονο.

«Υπάρχει επίσης αυξανόμενος αριθμός νεαρών γυναικών που ριζοσπαστικοποιούνται. Παρ ‘όλα αυτά, είναι κυρίως νέοι άνδρες που ριζοσπαστικοποιούνται στη Γερμανία, διαπράττουν πράξεις βίας και υλοποιούν τις βίαιες φαντασιώσεις τους». Η ριζοσπαστικοποίηση είναι μια διαδικασία με πολλαπλές αιτίες όπου συνδυάζονται πολλοί παράγοντες. «Η κοινωνία και οι εξωτερικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο, αλλά το ίδιο ισχύει και για την ευθύνη κάθε ατόμου που ριζοσπαστικοποιείται».

Η Έλμαν απαριθμεί κάποιους από αυτούς: απώλεια αγαπημένου προσώπου, απώλεια γονέα, αποτυχία σε εξετάσεις, έλλειψη στέγης, απώλεια εργασίας, διακρίσεις και αποκλεισμός, ακόμα και εκφοβισμός. Και βέβαια και η παγκόσμια πολιτική κατάσταση, η οποία οδηγεί πολλούς σε απόγνωση. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ισλαμιστικοί παράγοντες που ξέρουν πώς να εκμεταλλεύονται αυτές τις κρίσεις και να τις αξιοποιούν δίνοντας στους νέους την αίσθηση ότι ανήκουν κάπου.

Η λιτότητα απειλεί τα προγράμματα

Είναι επομένως ακόμα πιο σημαντικό να μην περικοπεί η χρηματοδότηση των οργανώσεων βοήθειας που εργάζονται για την πρόληψη ή την αποριζοσπαστικοποίηση των ισλαμιστών. Αλλά αυτό ακριβώς ανακοίνωσε η ομοσπονδιακή υπουργός Παιδείας Κάριν Πριν (CDU), η οποία θέλει να αναδιαρθρώσει το πρόγραμμα χρηματοδότησης «Ζωντανή Δημοκρατία!»: Η χρηματοδότηση για περίπου 200 προγράμματα πρόκειται να λήξει στο τέλος του 2026. Επηρεάζονται 23 από τις 40 οργανώσεις-μέλη της κεντρικής οργάνωσης «Ομοσπονδιακή Ομάδα Εργασίας για τον Θρησκευτικά Υποκινούμενο Εξτρεμισμό».

Η Τζαμούνα Έλμαν είναι επικριτική: «Το πρόβλημα είναι ότι αυτό επηρεάζει και προγράμματα που κάνουν καλή δουλειά. Και αυτά ασχολούνται τώρα με την απόκτηση νέας χρηματοδότησης, αντί να επικεντρώνονται στο ουσιαστικό έργο της πρόληψης του ισλαμισμού. Χρειαζόμαστε αξιοπιστία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό».

Η επίθεση στο CSD Pride του Βερολίνου φαίνεται να ώθησε την Κάριν Πριν να επανεξετάσει τη θέση της. Η υπουργός Παιδείας έχει πλέον υποσχεθεί στα κρατίδια μεγαλύτερη χρηματοδότηση για προγράμματα κατά του ριζοσπαστισμού. Συγκεκριμένα, πρόκειται για πέντε εκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα χρηματοδότησης «Ζωντανή Δημοκρατία!»,. «Θα μπορούσα κάλλιστα να φανταστώ τη χρήση αυτού του ποσού», δήλωσε η πολιτικός της CDU.

Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη

Πηγή: Deutsche Welle