Γερμανία: «Βροχή δισεκατομμυρίων» για άμυνα και υποδομές

«Απόλυτη εχεμύθεια» και συναντήσεις «χωρίς καμία διαρροή στον Τύπο» είχαν συμφωνήσει ο ηγέτης των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών και νικητής των εκλογών, Φρίντριχ Μερτς, και οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) στις πρώτες τους διερευνητικές επαφές για τον σχηματισμό ενός «μεγάλου συνασπισμού» ανάμεσα στην Κεντροδεξιά και την Κεντροαριστερά. Τώρα όλοι αντιλαμβάνονται πού οφείλεται η εμμονή στην «εχεμύθεια».

Υπό την πίεση των διεθνών εξελίξεων και μετά τα πρώτα δείγματα γραφής του Ντόναλντ Τραμπ στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, οι μελλοντικοί κυβερνητικοί εταίροι συμφώνησαν να χαλαρώσουν τις ισχύουσες προδιαγραφές της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ώστε να προωθήσουν σε χρόνο-ρεκόρ τον εκσυγχρονισμό των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, αλλά και κρατικών υποδομών που είχαν παραμεληθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

Και Ταμείο και χαλαρό «χρεόφρενο»

«Τις επόμενες ημέρες», εξηγεί ο Φρίντριχ Μερτς σε συνέντευξη Τύπου, «οι κοινοβουλευτικές ομάδες των Χριστιανοδημοκρατών, των Χριστιανοκοινωνιστών και των Σοσιαλδημοκρατών θα καταθέσουν στο Κοινοβούλιο πρόταση αναθεώρησης του Γερμανικού Συντάγματος, ώστε οι αμυντικές δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού που υπερβαίνουν το 1% του ΑΕΠ να εξαιρούνται από τους περιορισμούς που προβλέπει το φρένο του χρέους». Αν περάσει η πρόταση αυτή, θεωρητικά δεν θα υπάρχει πλέον κανένα όριο στις αμυντικές δαπάνες.

Αυτό είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο βήμα είναι ότι θεσπίζεται ένα Ειδικό Ταμείο 500 δισεκατομμυρίων ευρώ από νέο δανεισμό (κρατικά ομόλογα), το οποίο στα επόμενα 10 χρόνια θα χρηματοδοτεί δράσεις για τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων υποδομών. Και εδώ προβλέπεται μία αναθεώρηση του Συντάγματος, ώστε να κατοχυρωθεί θεσμικά το Ταμείο και να μην μπορεί να αμφισβητηθεί πολιτικά ή με προσφυγή στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Το σημερινό «φρένο του χρέους», που κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα, προβλέπει ότι ο νέος δανεισμός δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,35% του ΑΕΠ ετησίως.

«Η μελλοντική κυβέρνηση πρέπει να τερματίσει την κατάσταση φθοράς, στην οποία έχει περιέλθει η χώρα μας» λέει ο Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, συμπρόεδρος του SPD και ασφαλώς ένα από τα πρόσωπα που θα πρωταγωνιστήσουν στον μελλοντικό συνασπισμό υπό τον Φρίντριχ Μερτς. «Επιπλέον», επισημαίνει, «βρισκόμαστε μπροστά στην πρόκληση να επενδύσουμε σε μία ισχυρή και σίγουρη Ευρώπη».

Σε επίπεδο κομματικής αντιπαράθεσης η αιφνίδια τροποποίηση του «χρεόφρενου» θα μπορούσε να πυροδοτήσει πολλές αντιπαραθέσεις. Ήταν ο ίδιος ο Φρίντριχ Μερτς που, επί σειρά ετών, απέρριπτε κάθε χαλάρωση, παρά τις περί του αντιθέτου νουθεσίες του απερχόμενου σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Όλαφ Σολτς. Μόλις τις τελευταίες εβδομάδες πριν από τις εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου ο Μερτς άρχισε να «το σκέφτεται», αλλά και πάλι άφηνε να εννοηθεί ότι προέχει η σύσταση ενός Ειδικού Ταμείου, ώστε -κατά τα άλλα- η συνταγματική κατοχύρωση του «χρεόφρενου» να παραμείνει αναλλοίωτη.

Όλοι βιάζονται, εκτός από το FDP

Φαίνεται όμως ότι «οι εξαιρετικές περιστάσεις απαιτούν εξαιρετικά μέτρα». Τα πρώτα δείγματα γραφής του Ντόναλντ Τραμπ και ιδιαίτερα ο δημόσιος εξευτελισμός του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο προκάλεσαν αλγεινή εντύπωση στο Βερολίνο και έδωσαν την αίσθηση ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον σύμμαχος της Ευρώπης, ίσως μάλιστα να την άφηνε έκθετη απέναντι σε μία ρωσική επίθεση, ανατρέποντας πλήρως το διαχρονικό δόγμα του ΝΑΤΟ.

Έτσι, ακόμα και ο υπερσυντηρητικός ηγέτης των Βαυαρών Χριστιανοκοινωνιστών (CSU) Μάρκους Ζέντερ, ο οποίος επί δεκαετίες όμνυε υπέρ της δημοσονομικής πειθαρχίας, λέει τώρα ότι «πρόκειται για ένα μήνυμα προς φίλους και εχθρούς: Η Γερμανία είναι εδώ. Δεν κρύβεται. Θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να προστατεύσουμε και να ενισχύσουμε τη χώρα μας».

Το μεγάλο -και δύσκολο- στοίχημα είναι να περάσουν οι επιθυμητές αναθεωρήσεις του Συντάγματος από την απερχόμενη Ομοσπονδιακή Βουλή, και όχι από εκείνη που προκύπτει από τις εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου. Και αυτό διότι η τροποποίηση προϋποθέτει πλειοψηφία 2/3 της Βουλής, η οποία μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί αυτή τη στιγμή, αλλά θα είναι σχεδόν αδύνατο να διασφαλιστεί από την επόμενη Βουλή. Συγκεκριμένα: Στην απερχόμενη Βουλή CDU/CSU και SPD μπορούν να υλοποιήσουν την αναθεώρηση, εάν εξασφαλίσουν και τις ψήφους των Πρασίνων, αλλά και του Κόμματος των Φιλελευθέρων (FDP). Οι Πράσινοι δεν το αποκλείουν, αλλά ζητούν πιο αναλυτική ενημέρωση. Το FDP δηλώνει μεν αντίθετο, αλλά αφήνει ένα παραθυράκι όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες του προϋπολογισμού.

Εάν όμως οι Μερτς και Κλίνγκμπαϊλ περιμένουν την επόμενη Βουλή, τότε το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) και το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke) θα διαθέτουν από κοινού αναστέλλουσα μειοψηφία, που μπορεί να μπλοκάρει συνταγματική αναθεώρηση. Και δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι θα το πράξουν. Η μεν AfD διότι αρνείται εκ πεποιθήσεως τη δημοσιονομική χαλάρωση, η δε Linke γιατί δεν θέλει να συναινέσει σε μία χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας που θα χρηματοδοτήσει τον «επανεξοπλισμό» της Γερμανίας.