Για τους επιβάτες που φοβούνται τα αεροπλάνα, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εφιάλτες που μπορούν να φανταστούν.
Για τους περισσότερους μοιάζει με σκηνή από ταινία δράσης. Ωστόσο, πριν από λίγες ημέρες ένα τέτοιο περιστατικό συνέβη στην πραγματικότητα, όταν επιβάτης αεροσκάφους εταιρίας που ανήκει στην Ryanair παραλίγο να παρασυρθεί έξω από την καμπίνα μετά το σπάσιμο παραθύρου εν πτήσει.
Ο Λιούμπισα Κάροβιτς επέβαινε σε πτήση της Malta Air, θυγατρικής της Ryanair, που εκτελούσε το δρομολόγιο από τη Θεσσαλονίκη προς τη Μάλτα, όταν το παράθυρο δίπλα από τη θέση του στο Boeing 737-800 υπέστη σοβαρή ζημιά.
Το περιστατικό σημειώθηκε λίγα λεπτά μετά την απογείωση, ενώ το αεροσκάφος πετούσε σε ύψος περίπου 16.000 ποδιών πάνω από τη Βόρεια Μακεδονία. Σύμφωνα με μαρτυρίες επιβατών, το παράθυρο έσπασε μετά από πρόβλημα στον δεξιό κινητήρα, με αποτέλεσμα ο Κάροβιτς να παρασυρθεί προς το άνοιγμα. Η σύζυγός του και άλλοι επιβάτες κατάφεραν να τον κρατήσουν μέσα στο αεροσκάφος μέχρι να αποκατασταθεί η κατάσταση.
Η πτήση επέστρεψε με ασφάλεια στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης, όπου οι επιβάτες αποβιβάστηκαν χωρίς να υπάρξουν θύματα.
Το περιστατικό έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς προκάλεσε τη θραύση του παραθύρου, πόσο πιθανό είναι να επαναληφθεί και πόσο προστατευμένοι είναι τελικά οι επιβάτες σε μια τέτοια ακραία κατάσταση.
Τι προκάλεσε το σπάσιμο του παραθύρου;
Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει την έρευνά τους και τα ακριβή αίτια του περιστατικού δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα.
Ωστόσο, οι πρώτες ενδείξεις και οι μαρτυρίες επιβατών δείχνουν ότι το πρόβλημα πιθανότατα ξεκίνησε από τον δεξιό κινητήρα του Boeing 737-800.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, ο κινητήρας παρουσίασε σοβαρή βλάβη λίγο μετά την απογείωση. Θραύσματα από τον κινητήρα φαίνεται ότι εκτοξεύθηκαν με μεγάλη ταχύτητα και πιθανότατα προκάλεσαν ζημιά στο παράθυρο της καμπίνας.
Βίντεο που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να δείχνουν ότι από τον κινητήρα έλειπε τμήμα του πτερυγίου του ανεμιστήρα (fan blade), γεγονός που ενισχύει το σενάριο μιας αποσύνθεσης του κινητήρα εν πτήσει.
Η Ryanair ανέφερε ότι το αεροσκάφος «επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη λίγο μετά την απογείωση όταν ένα παράθυρο επιβάτη μετακινήθηκε εν πτήσει».
Οι αρχές ανέφεραν ότι το αεροσκάφος πραγματοποίησε αλλαγή πορείας λόγω «προβλήματος με τον δεξιό κινητήρα και αποσυμπίεσης της καμπίνας».
Οι ειδικοί εξετάζουν πλέον αν η βλάβη στον κινητήρα προκάλεσε απευθείας το σπάσιμο του παραθύρου ή αν υπήρχαν επιπλέον παράγοντες που συνέβαλαν στην αστοχία.
Γιατί ο επιβάτης δεν παρασύρθηκε τελικά έξω από το αεροπλάνο;
Οι εικόνες ενός ανθρώπου που βρίσκεται δίπλα σε ένα σπασμένο παράθυρο αεροσκάφους δημιουργούν την εντύπωση ότι η αναρρόφηση θα μπορούσε να τον τραβήξει αμέσως έξω από την καμπίνα.
Ωστόσο, οι ειδικοί εξηγούν ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Στην περίπτωση του Λιούμπισα Κάροβιτς, καθοριστικό ρόλο έπαιξε το γεγονός ότι φορούσε τη ζώνη ασφαλείας του. Οι επιβάτες που βρίσκονται δεμένοι στις θέσεις τους έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να παραμείνουν στη θέση τους κατά τη διάρκεια μιας ξαφνικής αποσυμπίεσης.
Παράλληλα, τα παράθυρα των επιβατικών αεροσκαφών είναι σχεδιασμένα ώστε να είναι σχετικά μικρά. Το σώμα ενός ενήλικα μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικό εμπόδιο, περιορίζοντας το άνοιγμα και μειώνοντας τη ροή του αέρα.
«Η ροή του αέρα είναι ξαφνική και σταματά όταν η πίεση μέσα στην καμπίνα εξισωθεί με την πίεση έξω από το αεροσκάφος», εξηγεί ο δρ. Τζέισον Νάιτ, λέκτορας Μηχανικής Ρευστών στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ.
Η έντονη φάση της αποσυμπίεσης διαρκεί συνήθως μόνο λίγα δευτερόλεπτα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι μόνο η δύναμη του αέρα, αλλά και ο κίνδυνος τραυματισμών από αντικείμενα που μπορεί να εκτοξευθούν μέσα στην καμπίνα.
Πόσο συχνό είναι αυτό το είδος περιστατικού;
Η απάντηση των ειδικών είναι ξεκάθαρη: εξαιρετικά σπάνιο.
Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που σημειώνεται περιστατικό στο οποίο επιβάτης κινδυνεύει να παρασυρθεί έξω από αεροσκάφος λόγω καταστροφής παραθύρου.
Το πιο γνωστό περιστατικό σημειώθηκε το 2018 σε πτήση της Southwest Airlines από τη Νέα Υόρκη προς το Ντάλας.
Κατά τη διάρκεια της πτήσης, ένας από τους κινητήρες ενός Boeing 737 υπέστη σοβαρή βλάβη. Ένα κομμάτι από το πτερύγιο του ανεμιστήρα έσπασε και χτύπησε το παράθυρο δίπλα στην 43χρονη επιβάτιδα Τζένιφερ Ρίορνταν.
Το παράθυρο καταστράφηκε και η γυναίκα παρασύρθηκε μερικώς έξω από το αεροσκάφος. Παρά την προσπάθεια άλλων επιβατών να την τραβήξουν πίσω, υπέκυψε στα τραύματά της.
Το περιστατικό της Southwest έχει αρκετές ομοιότητες με αυτό της Ryanair, καθώς και στις δύο περιπτώσεις εξετάζεται η πιθανότητα θραυσμάτων από κινητήρα να προκάλεσαν ζημιά στο παράθυρο του Boeing 737.
Ποια άλλα περιστατικά έχουν σημειωθεί με σπασμένα παράθυρα αεροσκαφών;
Το περιστατικό με την πτήση της Malta Air δεν αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα όπου ένα πρόβλημα στον κινητήρα ή στην άτρακτο οδήγησε σε καταστροφή τμήματος της καμπίνας.
Το 2018, η πτήση 1380 της Southwest Airlines από τη Νέα Υόρκη προς το Ντάλας μετατράπηκε σε εφιάλτη όταν ένας από τους κινητήρες του Boeing 737-700 υπέστη σοβαρή ζημιά λίγο μετά την απογείωση.
Ένα πτερύγιο του ανεμιστήρα του κινητήρα έσπασε και θραύσματα χτύπησαν το παράθυρο δίπλα στη θέση της επιβάτιδας Τζένιφερ Ρίορνταν. Το παράθυρο έσπασε και η γυναίκα παρασύρθηκε μερικώς έξω από το αεροσκάφος.
Παρά την άμεση αντίδραση των συνεπιβατών της, οι οποίοι προσπάθησαν να την τραβήξουν πίσω στην καμπίνα, η Ρίορνταν υπέστη σοβαρά τραύματα και κατέληξε. Ήταν η πρώτη θανατηφόρα απώλεια επιβάτη σε αεροσκάφος αμερικανικής αεροπορικής εταιρείας μετά από σχεδόν μία δεκαετία.
Το περιστατικό αυτό είχε οδηγήσει σε εκτεταμένη έρευνα από το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών των ΗΠΑ (NTSB), το οποίο κατέληξε ότι το πρόβλημα προκλήθηκε από κόπωση μετάλλου σε πτερύγιο του κινητήρα.
Ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό σημειώθηκε το 2024, όταν ένα τμήμα της πόρτας εξόδου κινδύνου αποκολλήθηκε από Boeing 737 MAX 9 της Alaska Airlines λίγο μετά την απογείωση από το Πόρτλαντ.
Σε εκείνη την περίπτωση, η κατάσταση θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί σε τραγωδία, όμως οι δύο θέσεις δίπλα στο άνοιγμα ήταν ευτυχώς άδειες. Η έρευνα αποκάλυψε προβλήματα στη διαδικασία τοποθέτησης του συγκεκριμένου πάνελ.
Υπάρχουν επίσης περιστατικά όπου πιλότοι κινδύνευσαν να παρασυρθούν έξω από το αεροσκάφος λόγω καταστροφής του παρμπρίζ του πιλοτηρίου.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της British Airways το 1990. Λίγο μετά την απογείωση ενός BAC One-Eleven, το παρμπρίζ του κυβερνήτη αποκολλήθηκε λόγω προβλήματος στη στερέωσή του.
Ο κυβερνήτης Τιμ Λάνκαστερ βγήκε σχεδόν ολόκληρος έξω από το πιλοτήριο και κρατήθηκε για περίπου 20 λεπτά από μέλη του πληρώματος, τα οποία πίστευαν αρχικά ότι είχε χάσει τη ζωή του.
Τελικά επέζησε, έχοντας υποστεί σοβαρά σωματικά τραύματα και έντονο ψυχολογικό σοκ.
Είναι θαύμα η επιβίωση από ένα τέτοιο περιστατικό;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιβίωση σε μια τέτοια κατάσταση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: τη θέση του επιβάτη, το αν φορά ζώνη ασφαλείας, το μέγεθος του ανοίγματος, τη διάρκεια της αποσυμπίεσης αλλά και την άμεση αντίδραση των υπόλοιπων επιβατών και του πληρώματος.
Στην περίπτωση του Λιούμπισα Κάροβιτς, η σύζυγός του ανέφερε ότι υπέστη τραυματισμούς στο πρόσωπο και στο χέρι, καθώς και εγκαύματα από την τριβή που προκάλεσε ο ισχυρός αέρας.
«Η υποξία είναι ένας κίνδυνος, το σωματικό τραύμα είναι ένας δεύτερος και ο ψυχολογικός αντίκτυπος ένας τρίτος, καθώς πρόκειται για ένα βαθιά σοκαριστικό γεγονός», δήλωσε ο δρ. Σάιμον Μπένετ, πιλότος και διευθυντής της μονάδας πολιτικής ασφάλειας και προστασίας στο Πανεπιστήμιο του Λέστερ.
«Ωστόσο, οι άνθρωποι μπορούν να επιβιώσουν», πρόσθεσε.
Η απότομη απώλεια πίεσης μπορεί να προκαλέσει προσωρινή έλλειψη οξυγόνου, ειδικά σε μεγάλα υψόμετρα, γι’ αυτό και στα αεροσκάφη υπάρχουν αυτόματα συστήματα που απελευθερώνουν μάσκες οξυγόνου όταν η πίεση πέσει κάτω από τα ασφαλή επίπεδα.
Ποιος κινδυνεύει περισσότερο όταν σπάσει ένα παράθυρο;
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τους επιβάτες που βρίσκονται ακριβώς δίπλα στο σημείο της ζημιάς, ιδιαίτερα αν δεν φορούν ζώνη ασφαλείας.
Ένας επιβάτης που κάθεται στο παράθυρο και δεν είναι δεμένος μπορεί να παρασυρθεί ευκολότερα από τη δύναμη της απότομης αλλαγής πίεσης.
Αντίθετα, όσοι βρίσκονται στις μπροστινές ή πίσω σειρές προστατεύονται συχνά από τα καθίσματα που λειτουργούν ως φυσικό εμπόδιο.
«Η μέγιστη ταχύτητα της ροής του αέρα είναι μέσα από το ίδιο το άνοιγμα του παραθύρου. Επομένως, όποιος βρίσκεται κοντά σε ένα παράθυρο και θα μπορούσε να περάσει από αυτό βρίσκεται σε κίνδυνο, αλλά τέτοια περιστατικά είναι εξαιρετικά σπάνια», εξηγεί ο δρ. Νάιτ.
Όπως σημειώνει, οι πόρτες των αεροσκαφών είναι πολύ μεγαλύτερες από τα παράθυρα, όμως ακόμη και σε περίπτωση προβλήματος σε πόρτα, τα σύγχρονα αεροσκάφη διαθέτουν συστήματα ασφαλείας που περιορίζουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι μια ξαφνική αποσυμπίεση;
Τα σύγχρονα αεροσκάφη έχουν σχεδιαστεί ώστε να αντέχουν σε σοβαρές καταπονήσεις και σε απώλεια πίεσης από ένα παράθυρο χωρίς να καταρρέει η άτρακτος.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο επικίνδυνη σε ένα παλαιότερο αεροσκάφος με προβλήματα κόπωσης μετάλλου ή ανεπαρκούς συντήρησης.
«Αν μιλούσαμε για ένα πολύ παλιό αεροσκάφος, ηλικίας 25 ή 30 ετών, θα μπορούσαν να υπάρχουν άλλες κρυφές βλάβες.
«Μια εκρηκτική αποσυμπίεση θα μπορούσε θεωρητικά να προκαλέσει καταστροφή της ατράκτου μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα», ανέφερε ο Μπένετ.
Η άτρακτος ενός αεροσκάφους δέχεται τεράστιες πιέσεις σε κάθε πτήση, καθώς επαναλαμβανόμενες αυξομειώσεις πίεσης μπορούν μακροπρόθεσμα να προκαλέσουν κόπωση στα υλικά.
Για αυτόν τον λόγο οι αεροπορικές εταιρείες εφαρμόζουν αυστηρά προγράμματα ελέγχων και συντήρησης.
Γιατί συμβαίνουν τέτοια ατυχήματα;
Η απάντηση για την πτήση της Malta Air θα δοθεί μόνο μετά την ολοκλήρωση της επίσημης έρευνας.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε πολλές αεροπορικές τραγωδίες το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο ο σχεδιασμός των αεροσκαφών αλλά και η ποιότητα της συντήρησης.
Ο Σάιμον Μπένετ εξέφρασε ανησυχίες για την αυξανόμενη χρήση εξωτερικών εταιρειών στην κατασκευή και τη συντήρηση αεροσκαφών.
«Η ιστορία μάς δείχνει ότι το αδύναμο σημείο είναι συχνά η συντήρηση. Η υπεργολαβία κάνει τον έλεγχο ποιότητας πιο δύσκολο, επειδή το σύστημα γίνεται πιο διασκορπισμένο», ανέφερε.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιβάτες αν σπάσει ένα παράθυρο;
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η σημαντικότερη προφύλαξη είναι η χρήση της ζώνης ασφαλείας καθ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης.
Ακόμη και όταν το φωτεινό σήμα της ζώνης έχει σβήσει, οι επιβάτες καλούνται να παραμένουν δεμένοι, καθώς αναταράξεις ή απρόβλεπτα τεχνικά προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά.
Στην περίπτωση της πτήσης της Ryanair, δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα η ακριβής θέση του παραθύρου που έσπασε, ωστόσο σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες φαίνεται να βρισκόταν κοντά στις θέσεις 12F, 14F ή 15F.
Μετά την αρχική φάση της αποσυμπίεσης, ο κίνδυνος μειώνεται σημαντικά.
Το σημαντικότερο είναι οι επιβάτες να ακολουθούν τις οδηγίες του πληρώματος.
«Οι άνθρωποι στο πιλοτήριο και στην καμπίνα είναι εκπαιδευμένοι επαγγελματίες. Πρέπει να ακολουθείτε τις οδηγίες τους κατά γράμμα», τονίζει ο Μπένετ.
Και προσθέτει: «Όταν ένα μέλος του πληρώματος σας δείχνει πριν από την απογείωση πώς λειτουργεί η ζώνη, η μάσκα οξυγόνου ή το σωσίβιο, αξίζει να ακούσετε. Αυτές οι διαδικασίες υπάρχουν επειδή έχουν σωθεί ζωές».
Πηγή: skai.gr
