Η παχυσαρκία είναι χρόνια, πολυπαραγοντική, σοβαρή και υποτροπιάζουσα νόσος για συγκεκριμένους επιστημονικούς λόγους όπως εξηγεί στο skai.gr o Καθηγητής Παθολογίας – Διαβητολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Νικόλαος Τεντολούρης. Είναι νόσος όπως τονίζει γιατί διαταράσσει φυσιολογικούς μηχανισμούς του οργανισμού και προσθέτει
«Η παχυσαρκία δεν είναι μόνο αύξηση του σωματικού λίπους, αλλά χαρακτηρίζεται από δυσρύθμιση της ενεργειακής ομοιόστασης και συνοδεύεται από ορμονικές και νευροβιολογικές αλλαγές. Έχει δηλαδή, συγκεκριμένη παθοφυσιολογία. Ο λιπώδης ιστός λειτουργεί ως ενδοκρινικό όργανο, παράγει κυτοκίνες και προ-φλεγμονώδεις παράγοντες και οδηγεί σε χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή. Αυτό εξηγεί γιατί συνδέεται με καρδιοαγγειακά νοσήματα, στεατοηπατίτιδα και αντίσταση στην ινσουλίνη».
Η σχέση της παχυσαρκίας με σειρά νοσημάτων
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η παχυσαρκία έχει μακροχρόνια εξέλιξη, υποτροπιάζει μετά από την όποια απώλεια βάρους και χωρίς θεραπεία συχνά επιδεινώνεται, όπως συμβαίνει με άλλα χρόνια νοσήματα, εξηγεί ο κύριος Τεντολούρης και συνεχίζει : «Σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών και αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καρδιοαγγειακή νόσο, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, πολλά νεοπλάσματα και αποφρακτική υπνική άπνοια, ενώ μειώνει το προσδόκιμο επιβίωσης, δηλαδή προκαλεί μετρήσιμη νοσηρότητα και θνητότητα».
Είναι πλέον ξεκάθαρο πως χρειάζεται ιατρική διάγνωση και θεραπεία, όπως επισημαίνει, σημειώνοντας πώς πέραν των υγιεινοδιαιτητικών μέτρων, «υπάρχουν σήμερα αποτελεσματικά και ασφαλή φάρμακα για την αντιμετώπιση καθώς και χειρουργική θεραπεία».
Αξίζει να σημειωθεί πως η παχυσαρκία έχει αναγνωριστεί ως νόσος από τον παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πολλές Επιστημονικές Εταιρείες όπως η Αμερικανική Ιατρική Εταιρεία, η Ευρωπαϊκή Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας κ.α.
Γιατί εδώ και χρόνια η παχυσαρκία δεν αντιμετωπιζόταν ως νόσος;
Για δεκαετίες, η παχυσαρκία δεν αντιμετωπιζόταν ως νόσος, κυρίως λόγω ενός συνδυασμού επιστημονικών περιορισμών, κοινωνικών αντιλήψεων και κλινικών προσεγγίσεων, αναφέρει στο skai.gr ο καθηγητής Τεντολούρης τονίζοντας πως «παλιότερα υπήρχε ως άποψη μόνο η υπεραπλούστευση του ενεργειακού ισοζυγίου και ότι η παχυσαρκία είναι θέμα προσωπικής επιλογής και συμπεριφοράς. Δεν είχε ακόμη αναγνωριστεί η πολύπλοκη νευροορμονική ρύθμιση του μεταβολισμού και των μηχανισμών της πείνας και του κορεσμού και δεν γνωρίζαμε τον ρόλο των ορμονών, του υποθαλάμου και των κυκλωμάτων ανταμοιβής καθώς και του λιπώδους ιστού ως ενδοκρινικού οργάνου».
Ουσιαστικά η παχυσαρκία δεν είχε το βιολογικό υπόβαθρο που να την καθιστούσε νόσο. Υπήρχε επιπλέον το στίγμα και κοινωνικές προκαταλήψεις και η παχυσαρκία συνδεόταν με έλλειψη αυτοελέγχου, τεμπελιά ή κακές συνήθειες, εξηγεί ο ίδιος και επισημαίνει πως «Αυτό οδήγησε σε ηθικοποίηση αντί για ιατρικοποίηση. Σε αντίθεση με άλλες νόσους, η ευθύνη αποδιδόταν αποκλειστικά στο άτομο. Επίσης οι θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ήταν περιορισμένες, επειδή δεν υπήρχαν αποτελεσματικές φαρμακευτικές θεραπείες, η βαριατρική χειρουργική ήταν λιγότερο διαδεδομένη και η διαχείριση βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά στη δίαιτα. Έτσι, η απουσία θεραπείας ενίσχυε την αντίληψη ότι δεν πρόκειται για πραγματική νόσο αλλά για παράγοντα κινδύνου και η εστίαση ήταν στις επιπλοκές όπως η καρδιοαγγειακή νόσος ή ο σακχαρώδης διαβήτη τύπου 2 και όχι στην ίδια την παχυσαρκία».
Για όλους αυτούς τους λόγους η επίσημη θεσμική αναγνώριση της παχυσαρκίας ως νόσου ήρθε καθυστερημένα, υπογραμμίζει.
Πώς η αναγνώριση της παχυσαρκίας ως νόσου μπορεί να βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους
«Ένα άτομο που ζει με παχυσαρκία ή υπερβάλλον βάρος ωφελείται ουσιαστικά από την ιατρική αξιολόγηση, γιατί αυτή δεν εστιάζεται μόνο στο βάρος, αλλά στοχεύει σε μια ολιστική προσέγγιση μιας πολύπλοκης νόσου που απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση», αναφέρει ο καθηγητής παθολογίας – διαβητολογίας του ΕΚΠΑ.
Με την ιατρική εξέταση εκτιμάται ο συνολικός μεταβολικός κίνδυνος, η κατανομή του λίπους, η αρτηριακή πίεση, τα λιπίδια και το γλυκαιμικό προφίλ εξηγεί και προσθέτει πως «Πολλά άτομα με παχυσαρκία έχουν ήδη πρώιμες διαταραχές, όπως σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη χωρίς συμπτώματα. Επιπλέον, γίνεται έλεγχος για επιπλοκές όπως η καρδιοαγγειακή νόσος, η λιπώδης νόσος του ήπατος και η αποφρακτική υπνική άπνοια. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της νόσου. Με την ιατρική εξέταση συνιστάται εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο, αφού η απλή “δίαιτα” δεν αρκεί για τους περισσότερους και χρειάζεται διατροφική καθοδήγηση με βάση το προφίλ του ατόμου, παρέμβαση στον τρόπο ζωής και κάποια άτομα χρειάζονται συμπεριφορική υποστήριξη. Ο στόχος δεν είναι μόνο η απώλεια βάρους, αλλά η βελτίωση της υγείας συνολικά. Ο ιατρός θα αξιολογήσει αν χρειάζεται φαρμακοθεραπεία και ποια φάρμακα θα χορηγήσει ή θα υποδείξει όταν ενδείκνυται βαριατρική επέμβαση». Επιπλέον, η παχυσαρκία χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση επειδή κατά κανόνα υποτροπιάζει και απαιτείται προσαρμογή θεραπείας με τον χρόνο, διαχείριση της επαναπρόσληψης βάρους και διαχείριση των συνοδών νοσημάτων, καταλήγει.
Γιατί δεν αρκεί ένας μόνο ιατρός;
Ο ίδιος εξηγεί ο θεράπων γιατρός θέτει τη διάγνωση, εκτιμά τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο και αποφασίζει για τη χορήγηση φαρμακοθεραπείας. Ωστόσο, η παχυσαρκία επηρεάζεται από τις διατροφικές συνήθειες, τη συμπεριφορά και την ψυχολογία, τη σωματική δραστηριότητα και από κοινωνικούς καθώς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
«Κανένας μεμονωμένος επαγγελματίας δεν καλύπτει επαρκώς όλες αυτές τις διαστάσεις. Για αυτούς τους λόγους χρειάζεται διεπιστημονική ομάδα. Ο ιατρός (παθολόγος/ενδοκρινολόγος) θα κάνει μια συνολική ιατρική εκτίμηση και διαχείριση συνοσηροτήτων. Ο διαιτολόγος – διατροφολόγος θα διαμορφώσει ένα εξατομικευμένο διατροφικό πλάνο με ρεαλιστική προσαρμογή στην καθημερινότητα που θα υποστηρίζει τη μακροχρόνια συμμόρφωση. Ο ψυχολόγος/ειδικός συμπεριφορικής θεραπείας είναι απαραίτητος για τη διαχείριση της συναισθηματικής υπερφαγίας και την αντιμετώπιση διαταραχών πρόσληψης τροφής. Ο ειδικός άσκησης/φυσικοθεραπευτής θα προτείνει ασφαλή σωματική δραστηριότητα με προσαρμογή σε συνοδά νοσήματα. Η βαριατρική ομάδα-όπου ενδείκνυται-θα καθορίσει την προεγχειρητική και μετεγχειρητική φροντίδα και υποστήριξη. Όλα τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι η διεπιστημονική προσέγγιση οδηγεί σε μεγαλύτερη και πιο διατηρήσιμη απώλεια βάρους, βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο, μειώνει τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο και μειώνει τα ποσοστά υποτροπών», καταλήγει ο κος Τεντολούρης.
Δείτε αναλυτικά όσα δήλωσε ο Καθηγητής Νικόλαος Τεντολούρης στην συνέντευξη του με τον κύριο Κεφαλογιάννη, παρακολουθώντας το σχετικό video.
