Είναι νύχτα και ξαφνικά τα φώτα σβήνουν. Στην αρχή δεν βλέπουμε σχεδόν τίποτα, αλλά σταδιακά το φως του φεγγαριού ή των αστεριών αρχίζει να αποκαλύπτει το περιβάλλον μας. Το φως δεν έχει αλλάξει. Έχουν αλλάξει τα μάτια μας.
Η προσαρμογή στο σκοτάδι οφείλεται κυρίως σε δύο είδη φωτοϋποδοχέων του αμφιβληστροειδούς: τα ραβδία και τα κωνία. Τα κωνία μάς επιτρέπουν να βλέπουμε τα χρώματα και λειτουργούν καλύτερα στο έντονο φως της ημέρας. Τα ραβδία, αντίθετα, είναι εξειδικευμένα για την όραση σε χαμηλό φωτισμό.
Τα ραβδία χρησιμοποιούν μια φωτοευαίσθητη χρωστική ουσία που ονομάζεται ροδοψίνη. Όταν η ροδοψίνη απορροφά φως, «λευκαίνεται» και παύει προσωρινά να ανιχνεύει νέα φωτεινά ερεθίσματα. Για να λειτουργήσει ξανά, πρέπει να αναγεννηθεί μέσω μιας βιοχημικής διαδικασίας που απαιτεί χρόνο.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Αν τα περισσότερα ραβδία έχουν εκτεθεί σε έντονο φως, μπορεί να χρειαστούν 45 έως 60 λεπτά για να ανακτήσουν πλήρως την ευαισθησία τους. Ωστόσο, ένα μέρος τους ανακάμπτει μέσα σε 10 έως 15 λεπτά, προσφέροντας μια πρώτη βελτίωση της νυχτερινής όρασης.
Τα μάτια διαθέτουν και έναν ταχύτερο μηχανισμό προσαρμογής: τη διαστολή της κόρης, η οποία επιτρέπει να εισέρχεται περισσότερο φως. Παρ’ όλα αυτά, η πλήρης προσαρμογή στο σκοτάδι εξαρτάται κυρίως από την αναγέννηση της ροδοψίνης στα ραβδία.
Από εξελικτική άποψη, οι άνθρωποι δεν αντιμετώπιζαν συχνά απότομες μεταβάσεις από έντονο φως σε απόλυτο σκοτάδι, όπως συμβαίνει σήμερα με τον τεχνητό φωτισμό. Η δύση του ήλιου είναι μια σταδιακή διαδικασία που διαρκεί περίπου όσο χρειάζεται και το οπτικό μας σύστημα για να προσαρμοστεί. Έτσι, δεν υπήρξε ιδιαίτερη εξελικτική πίεση ώστε η διαδικασία αυτή να γίνει ταχύτερη.
Οι επιστήμονες σημειώνουν επίσης ότι τα ραβδία είναι από τα πιο ευάλωτα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς σε ασθένειες και στη γήρανση, γεγονός που εξηγεί γιατί πολλοί ηλικιωμένοι δυσκολεύονται περισσότερο να βλέπουν τη νύχτα.
Πηγή: skai.gr
